Yastık altında ne kadar altın var: Evlerde servet yatıyor

Türkiye’de yastık altı altın birikiminin ulaştığı büyüklük dikkat çekiyor. NPR tahminine göre hanelerin sistem dışında tuttuğu altın yaklaşık 5 bin tonu buluyor. Mevcut fiyatlarla birikimin değerinin 600 milyar dolara yaklaştığı hesaplanıyor. Türkiye’de yastık altında tutulan yaklaşık 5 bin ton altının değerinin 600 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor.

Yastık altı altında 5 bin tonluk birikim

Türkiye’de altın, geleneksel yatırım ve tasarruf araçları arasında önemli yer tutuyor. Ayrıca düğün ve özel günlerde hediye olarak yoğun şekilde tercih ediliyor.

Bununla birlikte fiziki altınların önemli bölümü finansal sistem dışında tutuluyor. NPR’nin tahminine göre bu miktar yaklaşık 5 bin ton seviyesinde.

Böylece söz konusu birikimin güncel fiyatlarla değeri 600 milyar dolara yaklaşıyor.

Altına yönelimde enflasyon etkisi öne çıkıyor

Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi Selva Demiralp, tercihin arkasındaki nedenlere dikkat çekti.

Demiralp’e göre yüksek ve öngörülemeyen enflasyon, fiziki altın talebini destekliyor. Ayrıca geçmiş bankacılık krizleri de tasarruf tercihlerini etkiliyor.

Bunun yanında liranın değer kaybına ilişkin deneyimler altına yönelimi artırıyor.

Yastık altı altının ekonomiye etkisi tartışılıyor

Öte yandan fiziki altının sistem dışında kalmasının ekonomik sonuçları bulunuyor.

Demiralp, bu birikimin işletmelere kredi olarak aktarılamadığını belirtiyor. Ayrıca altın ihtiyacının bir bölümü ithalat yoluyla karşılanıyor.

İthal edilen altının yüzde 40-50’si kuyumculuk sektöründe kullanılıyor. Sektörün yıllık ithalat ihtiyacı ise 170-200 tonun üzerinde bulunuyor.

Bankalara güven altın tercihini etkiliyor

Bununla birlikte araştırmada bankalara yönelik güven de incelendi.

Katılımcıların yüzde 40’ı ticari bankalara güvenini sıfıra yakın seviyede değerlendirdi. Ölçümde 0-10 aralığında bir ölçek kullanıldı.

Ayrıca algılanan enflasyon ile mevduat getirisi arasındaki farkın da tercihleri etkilediği belirtiliyor.

Araştırmada gelecekteki tasarruf tercihleri de soruldu. Buna göre altın, katılımcılar arasında en fazla tercih edilen seçenek oldu.

Yastık altı altın için yeni modeller gündemde

Türkiye’de fiziki altının sisteme kazandırılması için daha önce çeşitli programlar uygulandı. Ancak bu girişimlerden hedeflenen sonuç alınamadı.

İstanbul Kuyumcular Odası Başkanı Mustafa Atayık, 2025’te YAY-SİS modeline dikkat çekmişti.

Sistem, fiziki altının kuyumcular aracılığıyla değerlendirilmesini öngörüyor. Ardından has altın karşılığı banka hesabına aktarılıyor.

Ayrıca İKO, “Altınbank” adıyla bir ihtisas bankası kurulmasını önermişti.

YAY-SİS ve Altınbank önerileri, yastık altındaki birikimin finansal sisteme kazandırılmasını hedefliyor.