ABD-Çin zirvesinde tarihi tarım anlaşması: Çin’den yıllık 17 milyar dolarlık alım

ABD ile Çin arasındaki ticaret geriliminde yeni bir sayfa açıldı. Beyaz Saray tarafından yayımlanan bilgi notuna göre Çin, 2028 yılına kadar her yıl en az 17 milyar dolarlık Amerikan tarım ürünü satın almayı kabul etti. Söz konusu anlaşma, ABD Başkanı Donald Trump’ın Pekin’de gerçekleştirdiği iki günlük temasların ardından duyuruldu.

Çin Ticaret Bakanlığı ise görüşmeler sonrası yaptığı açıklamada, tarafların belirli ürünlerde karşılıklı vergileri azaltacak bir dizi adım üzerinde çalıştığını bildirdi. Ancak Pekin yönetimi detay paylaşmazken, Beyaz Saray açıklamasında gümrük tarifelerine ilişkin herhangi bir ifade yer almadı.

Trump ise dönüş yolunda gazetecilere yaptığı açıklamada tarifelerin liderler görüşmesinde gündeme gelmediğini söyledi. ABD Başkanı, “Tarifeler hakkında konuşmadık. Çin zaten ciddi tarifeler ödüyor” ifadelerini kullandı.

ÇİN’DEN HER YIL EN AZ 17 MİLYAR DOLARLIK TARIM ALIMI

Beyaz Saray’ın açıkladığı plana göre Çin’in yapacağı yıllık 17 milyar dolarlık tarım ürünü alımı, daha önce imzalanan soya fasulyesi anlaşmalarına ek olarak gerçekleştirilecek. Washington yönetimi, Pekin’in geçtiğimiz yıl verilen 12 milyon tonluk soya fasulyesi alım taahhüdünü yerine getirdiğini belirtti.

Geçen yıl Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında yapılan ticaret ateşkesi kapsamında Çin’in üç yıl boyunca her yıl 25 milyon ton Amerikan soya fasulyesi ithal etmesi planlanmıştı.

Ancak Trump dönemindeki önceki ticaret anlaşmalarının önemli kısmı hedeflenen seviyelere ulaşamamıştı. Özellikle 2020’de imzalanan ve Çin’in iki yılda ek 200 milyar dolarlık Amerikan ürünü satın almasını öngören anlaşma, Covid-19 pandemisi ve küresel ekonomik dalgalanmalar nedeniyle tam olarak uygulanamamıştı.

ÇİN, BREZİLYA SOYASINA YÖNELMİŞTİ

Son yıllarda Çin’in daha düşük maliyetli Brezilya soya fasulyesine yönelmesi, Amerikan çiftçileri açısından önemli bir gelir kaybına yol açmıştı. ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre 2024 yılında Çin’e yapılan Amerikan tarım ihracatı 24 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken bunun yaklaşık 12 milyar dolarlık kısmını soya fasulyesi oluşturdu.

Aynı dönemde Çin’e yapılan 1,4 milyar dolarlık pamuk ve 1,2 milyar dolarlık sorgum ihracatı da dikkat çekti. Ancak ticaret geriliminin yeniden yükselmesiyle birlikte toplam tarım ihracatı 2025 yılında 8,3 milyar dolara kadar geriledi.

“PİYASA ÇİN’DEN YENİ ALIM HABERİ BEKLİYORDU”

Tarım piyasaları uzmanları, açıklanan rakamın özellikle Amerikan çiftçileri açısından moral etkisi yaratabileceğini belirtiyor. No Bull Ag analisti Susan Stroud, Çin’in verdiği yeni taahhüdün ABD tarım ticaretini yeniden “Birinci Faz Ticaret Anlaşması” dönemindeki seviyelere yaklaştırabileceğini söyledi.

Stroud, “Piyasa uzun süredir Çin’in yeniden mısır, pamuk, sorgum, sığır eti ve soya alımlarına başlayacağına dair güçlü bir sinyal bekliyordu” değerlendirmesinde bulundu.

ABD’li üreticiler son yıllarda düşük ürün fiyatları, yükselen üretim maliyetleri ve küresel jeopolitik gerilimler nedeniyle ciddi baskı altında bulunuyor. Özellikle İran merkezli gerilim sonrası gübre fiyatlarında yaşanan sert artışın çiftçilerin maliyetlerini daha da yükselttiği belirtiliyor.

ÇİN, ABD SIĞIR ETİ VE TAVUK İTHALATINI YENİDEN AÇIYOR

Pekin yönetimi, zirvenin ardından ABD’den sığır eti ithalatı yapan 400’den fazla tesisin süresi dolan izinlerini de yeniledi. Böylece Amerikan sığır eti yeniden Çin pazarına giriş imkanı elde etti.

Ayrıca Çin’in, ABD’li düzenleyici kurumlarla birlikte çalışarak Amerikan tavuk ürünleri ithalatını yeniden başlatacağı bildirildi. Daha önce yüzlerce Amerikan et ihracatçısının lisansı, Trump dönemindeki ticaret savaşı sırasında askıya alınmıştı.

Beyaz Saray ayrıca Çin’in nadir toprak elementleri ve kritik mineraller konusunda yaşanan tedarik sorunları ile ihracat kısıtlamalarına ilişkin Amerikan endişelerini ele alma sözü verdiğini açıkladı.

TRUMP-XI GÖRÜŞMESİNDE İRAN VE KUZEY KORE MESAJI

Beyaz Saray açıklamasında iki liderin yalnızca ticaret değil küresel güvenlik başlıklarında da ortak mesajlar verdiği ifade edildi. Açıklamada Trump ve Xi’nin İran’ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği konusunda mutabık kaldığı belirtildi.

Tarafların ayrıca Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam anlamıyla açık tutulması gerektiği konusunda görüş birliğine vardığı aktarıldı. Beyaz Saray, hiçbir ülke ya da kuruluşun boğaz geçişlerinden ücret talep etmesine izin verilmemesi gerektiğinin de liderler tarafından dile getirildiğini kaydetti.

Kuzey Kore’nin nükleer silahlardan arındırılması hedefinin de iki lider tarafından yeniden teyit edildiği bildirildi.

Trump, Asya dönüşü yaptığı açıklamada İran petrolü satın alan bazı Çinli şirketlere yönelik yaptırımların kaldırılmasının da gündeme geldiğini söyledi.

Öte yandan Beyaz Saray, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in sonbaharda ABD’ye resmi ziyaret gerçekleştirmesinin planlandığını da yineledi.

3 ÖNEMLİ CÜMLE

Çin, 2028 yılına kadar her yıl en az 17 milyar dolarlık Amerikan tarım ürünü satın almayı kabul etti.

ABD ile Çin arasında belirli ürünlerde karşılıklı vergi indirimi için müzakerelerin sürdüğü açıklandı.

Çin, Amerikan sığır eti ve tavuk ürünleri için yeniden ithalat kapısını açma kararı aldı.