ABD'de enflasyon Trump'a desteği zayıflattı: Halkın yüzde 70'i ekonomi yönetiminden memnun değil
ABD'de yıllık enflasyonun yüzde 3,7'ye yükselmesi, Başkan Donald Trump'ın ekonomi politikalarına yönelik eleştirileri artırdı. Anketlerde halkın yüzde 70,1'i Trump'ın enflasyonla mücadelesini başarısız buluyor.
ABD'de yaklaşan ara seçimler öncesinde hayat pahalılığı seçmenlerin öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Real Clear Politics'in anket derlemesine göre Trump'ın enflasyon politikalarını destekleyenlerin oranı yüzde 27,3'te kaldı.
ABD'de enflasyon yeniden yükselişte
Eylül ayında yıllık tüketici enflasyonu yüzde 3,7 olarak gerçekleşti. Fiyat artışları, Trump'ın Ocak 2025'te yeniden göreve başlamasından bu yana hızlandı. Gıda ve enerji hariç tutulan çekirdek enflasyonda ise gerileme kaydedildi.
Trump'ın enflasyon konusundaki kamuoyu desteği, fiyat artışlarının yüzde 9'u aştığı 2022 yılında Joe Biden'ın karşılaştığı seviyelere yakın seyrediyor.
Araştırmalarda enflasyonun seçmenler açısından en önemli iki veya üç konudan biri olmayı sürdürdüğü görülüyor.
Petrol fiyatları ve İran savaşı tartışılıyor
Ekonomi yorumcusu Justin Fox'un değerlendirmesinde, İran savaşı nedeniyle yükselen benzin ve motorin fiyatlarının ABD'deki son enflasyon artışında önemli rol oynadığı savunuldu.
Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığının aksaması enerji maliyetlerini artırırken, özellikle motorindeki yükselişin taşımacılık yoluyla diğer ürün fiyatlarına yansımaya başladığı belirtildi.
Fox, Trump yönetiminin İran'a yönelik askeri kararları ile yükselen yakıt maliyetleri arasında bağlantı bulunduğunu ileri sürdü.
Gümrük tarifelerinin fiyatlara etkisi
ABD'de enflasyonun nedenleri arasında dış ticaret politikaları da tartışılıyor.
San Francisco Fed ekonomisti Adam Shapiro'nun geliştirdiği analiz yöntemi, fiyat artışlarını arz ve talep kaynaklı unsurlar üzerinden değerlendiriyor.
Bu çerçevede 2021-2022 dönemindeki yüksek enflasyonda arz kısıtlarının öne çıktığı, talebin de fiyatları artırdığı görülüyor. 2025'teki sınırlı yükselişte ise Trump yönetiminin gümrük tarifelerinin etkili olmuş olabileceği değerlendiriliyor.
Geçmiş enflasyon dalgasında küresel etkiler öne çıkmıştı
ABD'de pandemi sonrasında yaşanan enflasyon artışında tedarik zinciri sorunları, kamu harcamaları ve talepteki hızlı toparlanma etkili oldu.
2020 ve 2021 yıllarında uygulanan büyük mali destek programları hem Trump hem de Biden dönemlerini kapsadı. Biden yönetiminin Mart 2021'de kabul ettirdiği 1,9 trilyon dolarlık ekonomik destek paketi de enflasyon üzerindeki etkileri nedeniyle tartışılmıştı.
Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından enerji fiyatlarının yükselmesi, fiyat baskılarının Avrupa'da daha uzun sürmesine katkıda bulundu.
Fed'in faiz politikası ve fiyat artışları
ABD Merkez Bankası (Fed), 2021'de başlayan enflasyon yükselişine karşı daha sonra sert faiz artırımlarına yöneldi.
Fed Başkanı Jerome Powell, 2018'de Trump tarafından göreve getirilmiş, 2022'de ise Biden tarafından yeniden atanmıştı.
Fox'un analizinde, geçmiş enflasyon dalgasının tek bir yönetimin kararlarıyla açıklanamayacağı, pandemi ve küresel ekonomik koşulların da belirleyici olduğu vurgulandı.
Ara seçimler öncesinde hayat pahalılığı gündemde
Trump yönetiminin sağlık politikaları nedeniyle milyonlarca Amerikalının sağlık harcamalarında yaşanan artışlar da ekonomik memnuniyetsizliği etkileyen gelişmeler arasında gösterildi.
Fox'a göre seçmenlerin Trump'a yönelik enflasyon eleştirilerinde, mevcut yönetimin savaş ve ticaret politikalarının fiyatlara etkisi belirleyici bir unsur oluşturuyor.
Analizde, Trump'ın 2024 seçim kampanyasında enflasyonu sona erdirme vaadinin de kamuoyu beklentilerini yükseltmiş olabileceği ifade edildi.
