ABD'nin F-35 savaş uçağı parçaları Çin'in eline geçti: UPS'in sevkiyat hatası soruşturuluyor

ABD'nin F-35 savaş uçaklarına ait iki parça, UPS'in sevkiyat güzergâhını değiştirmesinin ardından Hong Kong üzerinden Çinli yetkililerin eline geçti. Pentagon, parçaların geri alınması için girişimlerini sürdürürken olay ABD Kongresinde soruşturmaya konu oldu.

ABD savunma sanayisinde askeri malzemelerin ticari kargo şirketleriyle taşınması yeniden tartışma konusu oldu. Mayıs 2026'da gerçekleşen olayda, Lockheed Martin için Avustralya'dan ABD'ye gönderilen F-35 bileşenlerinin yasaklı bir güzergâha yönlendirildiği ortaya çıktı.

F-35 parçaları Çin'e nasıl ulaştı?

Sevkiyat kapsamında F-35 savaş uçağına ait kokpit kanopisi ve silah bölmesi kapağı, inceleme, olası onarım veya imha işlemleri için Avustralya'dan ABD'ye gönderilecekti.

Parçaların Güney Kore ve Tayvan üzerinden San Francisco'ya ulaştırılması planlanıyordu. Ancak gönderinin Avustralya'dan gecikmeli ayrılmasının ardından UPS çalışanı, teslimatı hızlandırmak amacıyla yükü Hong Kong bağlantılı başka bir uçağa yönlendirdi.

İddiaya göre UPS çalışanı, lojistik şirketi DSV'nin gönderinin Hong Kong üzerinden taşınmaması gerektiğini bildiren e-postasını gözden kaçırdı.

Söz konusu uyarı, ABD'nin hassas askeri teknolojilerin ihracatını düzenleyen Uluslararası Silah Ticareti Düzenlemeleri (ITAR) kapsamında yapılmıştı.

Pentagon F-35 parçalarının iadesini istiyor

Konuyla ilgili bilgi sahibi kişilerin aktardığına göre Çinli yetkililer, Hong Kong'a ulaşan parçaları teslim aldı.

ABD Savunma Bakanlığının iade taleplerine rağmen bileşenlerin henüz geri verilmediği belirtiliyor. Çin yönetimi ise olaydan haberdar olduğu yönündeki iddiaları reddediyor.

Olayın kamuoyuna yansıması, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in eylül ayı sonunda Washington'a gerçekleştirdiği resmi ziyaretin hemen öncesine denk geldi.

F-35'in gizli teknolojisi tartışma konusu oldu

Dünyanın en gelişmiş savaş uçaklarından biri olarak kabul edilen F-35, ABD tarihinin en yüksek maliyetli savunma geliştirme programı kapsamında üretildi.

Çin'e ulaştığı belirtilen kokpit kanopisi ve silah bölmesi kapağının radar sinyallerini soğuran özel malzemelerle kaplandığı ifade ediliyor. Bu teknoloji, uçağın radarlar tarafından tespit edilmesini zorlaştıran özellikleri arasında bulunuyor.

Pentagon ve üretici Lockheed Martin, parçaların kullanılamaz durumda olduğunu ve teknolojik açıdan incelenmelerinin düşük risk taşıdığını açıkladı.

Ancak ABD Sayıştay Kurumunda F-35 tedarik zincirini takip eden Diana Maurer, özellikle kokpit kanopisinde önemli teknolojiler bulunduğuna dikkat çekti. Maurer, Çin'in parçaları inceleyerek ABD'nin radar görünürlüğünü azaltan teknolojileri hakkında bilgi edinmeye çalışabileceğini değerlendirdi.

F-35 savaş uçakları 19 ülkeye satıldı

2015 yılında operasyonel kullanıma giren F-35, ABD'nin yakın müttefiklerine sunduğu savunma sistemleri arasında yer alıyor.

Bugüne kadar Güney Kore, Japonya, Singapur ve Avustralya dahil 19 ülke bu savaş uçağını satın aldı.

ABD ve müttefiklerine teslim edilen F-35 sayısı yaklaşık 1.375'e ulaşırken Avustralya'nın envanterinde 70'ten fazla uçak bulunuyor.

Avustralya aynı zamanda Asya-Pasifik bölgesinde F-35 parçalarının bakım ve onarım faaliyetleri açısından önemli merkezlerden biri olarak görev yapıyor.

ABD ordusunun kargo taşımacılığında özel şirketlerin payı büyük

Pentagon, askeri malzemelerin uluslararası taşınmasında kendi lojistik birimlerinin yanı sıra özel kargo şirketlerinden de yararlanıyor.

ABD Ulaştırma Komutanlığı verilerine göre askeri parçalardan oluşan küçük paketlerin yaklaşık yüzde 85'i ticari hava taşımacılığıyla gönderiliyor.

Lockheed Martin, lojistik güzergâhlarının ABD hükümetinin belirlediği taşıma seçenekleri doğrultusunda oluşturulduğunu belirtti.

ABD Ulaştırma Komutanlığı ise söz konusu sevkiyatın planlanmasında veya taşınmasında görev almadığını açıkladı. Savunma Lojistik Ajansı da ana yüklenicilerin şirket içi taşıma prosedürlerini doğrudan denetleme yetkisinin bulunmadığını bildirdi.

ABD Kongresi F-35 sevkiyatını soruşturuyor

Olayın ardından ABD Temsilciler Meclisi ve Senatonun silahlı hizmetler komiteleri inceleme başlattı. Dışişleri Bakanlığının silah ihracatı mevzuatına uyumdan sorumlu birimi de sürece dahil oldu.

Senato İstihbarat Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi Senatör Tom Cotton, savunma sanayisinin küresel tedarik zincirinin yeniden değerlendirilmesini istedi.

Pentagon, parçaların geri alınması, sevkiyatta yaşanan aksaklıkların belirlenmesi ve benzer olayların önlenmesi amacıyla ilgili kurumlar ve şirketlerle çalıştığını duyurdu.