Avrupa’da en fazla et tüketen ülke belli oldu: Türkiye kaçıncı sırada?

Avrupa’da et tüketimi ülkeden ülkeye büyük değişkenlik gösteriyor. 2022 verileri, kıta genelindeki beslenme alışkanlıklarının sanılandan çok daha farklı bir tablo çizdiğini ortaya koydu. Vegan ve vejetaryen beslenme eğilimi giderek yaygınlaşsa da, bazı ülkelerde kişi başına düşen et miktarı hâlâ oldukça yüksek seviyelerde seyrediyor.

AVRUPA’DA ZİRVEDE SÜRPRİZ ÜLKE

2022 yılında Avrupa’da kişi başına en fazla et tüketen ülke İspanya oldu. İspanyollar yıllık ortalama 104,76 kilogram et tüketerek 100 kilogram barajını aşan tek Avrupa ülkesi konumuna yerleşti. Portekiz 98,42 kilogramla ikinci sırada gelirken; Belarus, Hırvatistan, İzlanda ve İrlanda da 90 kilogramın üzerindeki değerlerle üst grupta yer aldı.

İspanya’nın kişi başına 100 kilogramı aşan tüketimi, Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde seyrederek dikkat çekti.

Listenin diğer ucunda ise Kuzey Makedonya bulunuyor. Yıllık 42,31 kilogramlık tüketimle en düşük seviyeye sahip olan ülke, Türkiye (46,78 kg), Ukrayna (47,96 kg) ve Bosna Hersek (48,92 kg) ile birlikte alt kategoride yer aldı. Almanya 71,32 kilogram ile orta sıralarda konumlanırken, Avusturya 77,96 kilogramla 70 kilogram bandında yer aldı.

FİYAT FAKTÖRÜ BELİRLEYİCİ

Uzmanlara göre bölgesel farkların arkasındaki temel etkenler fiyat düzeyi ve geleneksel beslenme kültürü. İspanya’da domuz eti fiyatlarının Avrupa ortalamasına kıyasla daha düşük olması tüketimi artıran önemli bir unsur. 2022 yılında kesimhane çıkış fiyatı İspanya’da kilogram başına 1,61 euro seviyesindeyken, Almanya’da 1,78 euro, İsveç’te ise 2,08 euro olarak kaydedildi.

Balkan ülkelerinde ise tablo farklı. Et ürünleri, yerel gelir seviyesine oranla yüksek maliyetli kalıyor. Sebze ve bakliyatın yaygın ve uygun fiyatlı olması, sofralarda bitkisel ağırlığın artmasına neden oluyor. Türkiye’de dini hassasiyetler nedeniyle domuz eti tüketiminin olmaması da toplam et miktarını sınırlayan faktörler arasında yer alıyor.

Türkiye ve Balkan coğrafyasında etin görece pahalı olması, bu ürünü birçok hane için lüks tüketim kategorisine yaklaştırıyor.

Ev bahçelerinin yaygınlığı ve geleneksel mutfak kültürü de tüketim alışkanlıklarını şekillendiriyor. Kuzey Makedonya’da kıyma günlük yemeklerin parçası olsa da porsiyonların daha küçük olması yıllık ortalamayı aşağı çekiyor.

ORGANİK HAYVANCILIK VE ETİK TARTIŞMASI

Vejetaryen ve vegan beslenme tercihleri çoğu zaman hayvan refahı kaygılarıyla ilişkilendiriliyor. Organik hayvancılık, bu kaygılara alternatif bir model olarak sunulsa da veriler sınırlı bir yaygınlığa işaret ediyor. 2022 yılında Avrupa Birliği’nde sığırların yalnızca yüzde 7’si, domuzların ise yüzde 1’i organik koşullarda yetiştirildi.

Bu oranlar, tüketici tercihlerindeki değişimin üretim tarafında henüz güçlü bir dönüşüm yaratmadığını gösteriyor.

AKDENİZ DİYETİ GERÇEĞİ VE İSTATİSTİKLER

“Akdeniz diyeti” genellikle sebze, zeytinyağı ve balık ağırlıklı bir beslenme modeli olarak tanımlanıyor. Ancak veriler, Fransa, İspanya, Portekiz ve Hırvatistan gibi ülkelerde et tüketiminin sanılandan daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor. İtalya 73,58 kilogram ile orta seviyede kalırken, Balkan ülkeleri ve Türkiye daha düşük değerlere sahip.

İlginç bir şekilde İsviçre, 66,68 kilogramlık tüketimle Fransa ve İtalya’dan daha düşük bir seviyede bulunuyor. Bu durum, coğrafi ve kültürel klişelerin her zaman istatistiklerle örtüşmediğini gösteriyor.

Veriler, “Akdeniz diyeti” algısının pratikte her ülkede aynı şekilde uygulanmadığını açıkça ortaya koyuyor.

ALMANYA’DA DÜŞÜŞ, DÜNYADA ARTIŞ

2010 ile 2022 arasında Almanya’da kişi başına et tüketimi 86,2 kilogramdan 70,6 kilograma geriledi. Bu düşüş, bitkisel beslenme eğiliminin güçlendiğine işaret ediyor. Buna karşın küresel ölçekte tablo farklı bir yön izliyor.

2002 yılında dünya genelinde toplam kesim ağırlığı 243 milyon ton seviyesindeyken, 2022’de bu rakam 360,6 milyon tona yükseldi. Tavuk üretimi yüzde 87 artışla en hızlı yükselişi gösterirken, domuz eti yüzde 33, sığır eti ise yüzde 24 oranında büyüme kaydetti. Aynı dönemde dünya nüfusu yaklaşık yüzde 27 arttı. Et üretimindeki artışın nüfus artışının üzerinde seyretmesi dikkat çekti.

GELECEKTE ET TÜKETİMİ AZALACAK MI?

Batı ve Orta Avrupa ile ABD’de bitkisel beslenme eğiliminin güçlenmeye devam etmesi bekleniyor. Almanya ve Birleşik Krallık’ta vegan nüfus oranı yaklaşık yüzde 3 seviyesinde bulunurken, Avusturya’da bu oran yüzde 5’e ulaştı. İtalya’da vegan oranı yüzde 2,4 olarak ölçüldü.

Kısa vadeli dalgalanmalar görülse de uzun vadeli eğilim, özellikle gelişmiş ülkelerde et tüketiminin kademeli olarak azalabileceğine işaret ediyor. Küresel ölçekte ise artan nüfus ve gelişmekte olan ekonomilerde yükselen gelir düzeyi, toplam tüketimi yüksek tutmaya devam edebilir.