Brezilya’da tarım sektöründe borç alarmı büyüyor: Tarımda kredi daralması başladı

Brezilya’da art arda yaşanan tarımsal iflaslar bankacılık sektörünü alarma geçirirken, çiftçilerin krediye erişimi de giderek zorlaşıyor. Özellikle pandemi sonrası hızlı büyüme döneminde borçlanarak kapasite artıran üreticiler, düşen emtia fiyatları ve yükselen faizlerin baskısıyla ciddi bir finansman krizine sürüklendi.

Bloomberg’in aktardığı bilgilere göre Brezilyalı bankalar artık çiftçilere kredi verirken çok daha sert teminat koşulları talep ediyor. Yeni sistemde bankalar, borç yapılandırma süreçlerinde bile çiftçilerin varlıklarına daha kolay el koyabilecek güçlü güvence modellerini devreye sokuyor.

Ülkede tarım sektöründeki iflas koruma başvuruları tarihi seviyelere ulaştı. Kredi derecelendirme kuruluşu Serasa Experian verilerine göre yalnızca geçen yıl yaklaşık 2 bin tarımsal iflas başvurusu yapıldı. Bu rakamın 2021’e kıyasla 10 katın üzerinde artış göstermesi dikkat çekti.

Çok sayıda üretici, bankaların arazi ve ekipmanlarına el koymasını engellemek için mahkemeye başvururken, finans kuruluşları da risklerini azaltmak adına kredi şartlarını ağırlaştırdı.

Pandemi sonrası yükselen tarım emtia fiyatları nedeniyle birçok çiftçi üretim alanlarını genişletmiş, yeni tarım makineleri satın almış ve kapasite yatırımlarına yönelmişti. Ancak küresel emtia fiyatlarının düşüşe geçmesi ve Brezilya realinin değer kazanması ihracat gelirlerini baskıladı.

Uzmanlara göre yüksek faiz, düşük ürün fiyatları ve zayıflayan nakit akışı Brezilya tarım sektöründe büyük bir borç sarmalı oluşturdu.

BANKALAR TEMİNAT ŞARTLARINI SERTLEŞTİRDİ

Brezilya Bankası başta olmak üzere ülkenin büyük finans kuruluşları, yeni kredi modellerinde daha sert teminat yapıları kullanmaya başladı. Banka, mevcut hasat sezonunda verilen tarım kredilerinin büyük bölümünde yeni güvence sistemlerinin uygulandığını açıkladı.

Banco do Brasil Risk Direktörü Felipe Prince, nisan ayı verilerinde geri ödeme performansının hedeflerin altında kaldığını belirterek sektördeki tahsilat sorunlarına dikkat çekti.

Brasilia merkezli banka, tarım kredilerindeki bozulmanın ilk çeyrek kârlılığı üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu açıkladı. Bankanın özkaynak kârlılığı yüzde 7,3’e gerileyerek son 10 yılın en düşük seviyesine indi.

Benzer şekilde devlet kontrollü Caixa Economica Federal de daha katı teminat modellerine yöneliyor. Bankanın ilk çeyrek verilerinde tarım sektöründeki gecikmeli kredi oranı bir yılda 14 puan yükselerek yüzde 18,3 seviyesine çıktı.

Caixa CEO’su Carlos Vieira, özellikle kapasite artırımı amacıyla verilen kredilerin beklenen verimi sağlamadığını belirtti. Vieira, birçok yatırımın henüz olgunlaşmadan finansal baskı altına girdiğini ifade etti.

FAİZLER VE İRAN SAVAŞI BASKIYI ARTIRDI

Brezilya’da pandemi sonrasında hızla yükselen faiz oranları tarım sektöründeki borç yükünü ağırlaştırdı. Ülkenin politika faizi geçen yıl son 20 yılın zirvesine kadar çıkarken, bu durum kredi maliyetlerini sert şekilde artırdı.

Merkez Bankası faiz indirimlerine başlasa da İran savaşı nedeniyle yükselen enerji ve gübre fiyatları enflasyon baskısını artırdığı için gevşeme sürecinin yavaş ilerlemesi bekleniyor.

Özellikle gübre maliyetlerindeki artış Brezilyalı çiftçilerin yatırım planlarını yeniden gözden geçirmesine neden oldu. İran savaşı sonrası küresel gübre piyasasında yaşanan yükseliş, dünyanın en büyük tarım üreticilerinden biri olan Brezilya’yı doğrudan etkiliyor.

Tarım sektöründeki kriz derinleşirken bankalar artık çiftçilere daha seçici yaklaşmaya başladı.

Özel sektörün en büyük tarım kredi sağlayıcılarından Banco Bradesco da sorunlu kırsal krediler nedeniyle karşılık giderlerinde yüzde 27 artış açıkladı.

Buna rağmen Brezilya tarımı küresel ölçekte önemini koruyor. Ülkenin tarım ihracatı geçen yıl yüzde 3 artışla 169,2 milyar dolara yükseldi. Tarım sektörü, 2025 yılında Brezilya’nın toplam ihracatının yaklaşık yarısını oluşturdu.

Ancak uzmanlar, yüksek borçluluk ve daralan kâr marjlarının üreticileri giderek daha kırılgan hale getirdiğini vurguluyor.

Getulio Vargas Vakfı Tarım İşletmeciliği Merkezi araştırmacısı Felippe Serigati, kötü hasat dönemlerinde çiftçilerin borçlarını çevirmekte zorlandığını ve bunun kartopu etkisi yarattığını söyledi.

BREZİLYA HÜKÜMETİ YENİ DESTEK PAKETİ HAZIRLIYOR

Brezilya Kongresi’nde görüşülen yeni yasa tasarısı kapsamında kırsal üreticilerin eski borçlarının yeniden yapılandırılması planlanıyor. Tasarıda daha uzun vadeli ödeme seçenekleri ve yüzde 3,5 ile 7,5 arasında değişen düşük faizli finansman desteği yer alıyor.

Ayrıca iklim kaynaklı risklere karşı mevcut tarım sigortası sisteminin yeniden düzenlenmesi de gündemde bulunuyor. Yeni düzenleme sayesinde çiftçiler sigorta poliçelerini kredi teminatı olarak kullanabilecek.

Ekonomi yönetimi, bu adımın bankaların risklerini azaltarak kredi maliyetlerini düşürebileceğini düşünüyor.

Ancak savaş, iklim baskısı, yüksek faiz ve düşen ürün fiyatları nedeniyle Brezilya tarım sektöründeki belirsizlik şimdilik devam ediyor.