Coface raporu: CEE bölgesinde ekonomik toparlanmaya rağmen iflaslar artıyor

Uluslararası kredi sigortası ve risk yönetimi şirketi Coface, Orta ve Doğu Avrupa (CEE) bölgesine ilişkin yıllık iflas raporunu yayımladı. Raporda, 2024 yılında bölge ülkelerinde ekonomik büyümenin geri dönmesine rağmen, şirket iflaslarında genel bir artış yaşandığına dikkat çekildi.

Düşen enflasyon ve canlanan tüketici talebine rağmen birçok işletme mali baskılara karşı yeterince direnç gösteremedi.

Bölge Ekonomileri 2024'te Büyüme Kaydetti

Rapora göre, CEE bölgesinde 2024 yılı genelinde ortalama Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) artışı yüzde 2,6 olarak gerçekleşti. Bu oran, 2023’teki yüzde 0,8’lik büyümeye kıyasla önemli bir iyileşmeye işaret ediyor. Özellikle Polonya, Macaristan ve Romanya’da düşen enflasyon oranları, artan reel ücretler ve özel tüketimdeki toparlanma ekonomik büyümeye katkı sağladı. Enflasyon oranı, 2023’teki yüzde 11,2 seviyesinden 2024’te yüzde 4,6’ya geriledi.

İflas Sayılarında Görülen Düşüş Yanıltıcı Olabilir

Her ne kadar bölge genelinde iflas sayısı 2023’teki 50.248’den 2024’te 45.938’e inmiş görünse de, bu düşüşün büyük ölçüde Macaristan’daki yasal düzenleme değişikliklerinden kaynaklandığı belirtiliyor. Macaristan hariç tutulduğunda, iflas sayısı 29.771’den 30.680’e yükselerek yüzde 3’lük bir artış gösterdi. Bu durum, birçok işletmenin hala yapısal sorunlarla karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.

Coface Orta ve Doğu Avrupa Ekonomisti Mateusz Dadej, ekonomik göstergelerin iyileşmesine rağmen birçok şirketin pandemi ve sonrasındaki çalkantıların etkilerini henüz tam olarak atlatamadığını ifade etti. Dadej, imalat ve taşımacılık gibi sektörlerin, geçmişte yaşanan çok sayıda ekonomik şoku emdiğini ve bunun sonucunda dayanıklılıklarının zayıfladığını vurguladı.

Ülke Bazında İflas Eğilimleri Farklılık Gösterdi

2024 yılı boyunca CEE ülkeleri arasında iflas verilerinde büyük farklılıklar gözlendi. Macaristan’da yasal süreçlerin normalleşmesiyle iflaslar yüzde 25,5 oranında düşerken, Sırbistan ve Bulgaristan’da da istikrarlı makroekonomik koşullar sayesinde sırasıyla yüzde 12,1 ve yüzde 5,7 oranlarında azalma kaydedildi.

Buna karşılık Slovenya’da yüzde 32,4, Letonya’da yüzde 24,6, Estonya’da yüzde 10,2 ve Hırvatistan’da yüzde 7,3 oranında iflas artışı yaşandı. Bu ülkelerdeki artışların temel nedenleri arasında inşaat ve ticaret sektörlerindeki yapısal zorluklar ile düşük iç talep ve artan maliyetler yer aldı.

Romanya’da orta ve büyük ölçekli firmalarda iflas oranı yüzde 9,4 oranında arttı. Raporda, bu artışın temel nedenleri arasında yüksek enflasyonun yarattığı baskılar ve şirketlerin mali dengelerinde yaşanan bozulmalar gösterildi. Polonya’da ise iflaslar yüzde 19 oranında yükseldi. Bu artışın arkasında, pandemi döneminde yürürlüğe giren yeniden yapılandırma prosedürlerinin kalıcı hale gelmesi ve şirketler tarafından yaygın biçimde likidite yönetim aracı olarak kullanılması yatıyor.

Çekya’da yüzde 1,9’luk hafif bir artış görülürken, Slovakya’da iflaslar yüzde 3,5 oranında azaldı. Litvanya’da ise iflaslar yüzde 1 düşüş göstererek neredeyse sabit kaldı. Bu ülkede iflasların daha çok inşaat ve perakende sektörlerinde yoğunlaştığı belirtildi.

Taşımacılık, İmalat ve İnşaat Sektörleri Zorluk Yaşıyor

Coface raporuna göre, bazı sektörler diğerlerine kıyasla çok daha fazla baskı altında. Taşımacılık sektörü, düşen yük hacimleri ve yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalırken; imalat sektörü sipariş hacimlerinin azalması ve iş gücü eksikliği gibi sorunlarla mücadele ediyor. İnşaat sektörü ise artan faiz oranları ve konut projelerine olan zayıf yatırım ilgisi nedeniyle ciddi biçimde darbe aldı. Bu üç sektörde iflas oranlarının genel ortalamanın üzerinde olduğu vurgulandı.

2025 Yılına Dair Beklentiler: Temkinli İyimserlik

Coface, 2025 yılına yönelik değerlendirmesinde, iflas oranlarında mütevazı bir iyileşme beklendiğini açıkladı. Özellikle Avrupa Birliği (AB) fonlarının serbest bırakılması ve hanehalkı tüketimindeki toparlanma bu iyileşmede belirleyici faktörler arasında gösteriliyor. Ancak kredi koşullarının sıkılaşması ve küresel ticaretteki belirsizlikler, özellikle de ABD-AB arasındaki ticari gerilimler, risk unsuru olarak öne çıkıyor.

Coface Orta ve Doğu Avrupa Bölge CEO’su Jarek Jaworski, yayımlanan raporun sadece ekonomik verilerle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda hukuki çerçeveler, sektör bazlı analizler ve jeopolitik risklerin de detaylı şekilde ele alındığını belirtti.