Dünya devleri işçi çıkarıyor: 2 ayda 38 bin kişilik kesinti planı

Maliyetleri düşürme çabası, talepteki zayıflama, rekabet ve teknolojik değişim şirketlerin istihdam kararlarında etkili oldu. Otomotiv, teknoloji, bankacılık, havacılık, ilaç ve medya sektörlerinde çok sayıda büyük şirket yeniden yapılanma adımları attı.

ABD'deki şirket duyuruları, eyalet bildirimleri ve haber kayıtlarını izleyen Today's Layoffs verilerine göre, eylül ve ekim aylarında aylık ortalama 19 bin 187 pozisyon için azaltım planı açıklandı. Yılın ilk sekiz ayındaki aylık ortalama 5 bin 757 seviyesindeydi. Böylece son iki ayın ortalaması önceki döneme göre yüzde 233 arttı.

Kayıtlar, doğrudan işten çıkarmaların yanı sıra gönüllü ayrılma programlarını ve çalışan temsilcileriyle yürütülen istişare süreçlerini de içeriyor. Bu nedenle açıklanan pozisyonların tamamı zorunlu işten çıkarma anlamına gelmiyor.

Eylül ayında otomotiv ve sanayi şirketleri öne çıktı

Volkswagen Group, 3 Eylül'de daha önce gündeme gelen 50 bin pozisyonluk azaltım hedefinin üzerine 50 bin ilave pozisyonu kapsayan yeni bir yeniden yapılanma planını onayladı. Şirket, ABD tarifeleri, Avrupa'daki kapasite fazlası ve Çinli üreticilerin rekabetini kararın gerekçeleri arasında sıraladı.

Jaguar Land Rover (JLR), 7 Eylül'de gelecek iki yılda küresel iş gücünü yaklaşık 4 bin pozisyon azaltmayı planladığını duyurdu. Maaşlı çalışanlar ve yöneticiler için gönüllü ayrılma programı başlatan şirket, kesintilerin daha çok üretim dışındaki birimlerde gerçekleşmesini bekliyor. JLR, organizasyonunu sadeleştirerek iki yılda yaklaşık 1,7 milyar sterlin tasarruf hedefliyor.

BMW ise 30 Eylül'de yönetim ve organizasyon yapısında değişiklik planını gündeme getirdi. Şirketin gelecek yılın ortasına kadar bölüm sayısını ve bunlara bağlı yönetim pozisyonlarını yaklaşık yüzde 20 azaltmayı değerlendirdiği bildirildi. Bu plan, tüm çalışanları kapsayan genel bir işten çıkarma kararı niteliği taşımıyor.

Alman endüstriyel hizmetler şirketi Bilfinger, 16 Eylül'de açıkladığı Program Agile kapsamında dünya genelinde 1.500'e kadar pozisyonu azaltmayı planlıyor. Şirket, programın 2028'den itibaren yıllık yaklaşık 75 milyon avro tasarruf sağlamasını bekliyor. Orta Doğu'daki jeopolitik belirsizliklerin yatırımlar ve iş hacmi üzerindeki etkisi de gerekçeler arasında yer alıyor.

Teknoloji şirketlerinde istihdam azaltımı

Teknoloji ve dijital hizmetler alanında Uber, 2 Eylül'de küresel çalışanlarının yaklaşık yüzde 10'una karşılık gelen 3 bin 300 kişilik kesinti kararı açıkladı. Şirket yönetimi, yönetim kademelerini azaltmayı, ekipleri birleştirmeyi ve karar süreçlerini hızlandırmayı amaçlıyor.

Siber güvenlik şirketi Zscaler, 1 Eylül'de dünya genelindeki çalışan sayısını yaklaşık yüzde 3 düşüreceğini bildirdi. Kesin çalışan sayısı açıklanmazken şirketin kaynaklarını yapay zeka ve büyüme alanlarına yöneltmek istediği belirtildi. Dijital reklam teknolojileri şirketi The Trade Desk de 3 Eylül'de iş gücünün yaklaşık yüzde 15'ini azaltma planını duyurdu.

Finans ve sigortacılıkta yeniden yapılanma

İngiliz finans ve sigorta grubu Legal & General, 23 Eylül'de 2027 ortasına kadar yaklaşık 1.000 pozisyonu azaltmayı planladığını açıkladı. İlk aşamada gönüllü ayrılma seçeneği uygulanacak. Bu yöntemle hedeflenen sayıya ulaşılamaması halinde zorunlu işten çıkarmalar da gündeme gelebilecek.

Türkiye'de ise Alman ilaç ve kimya şirketi Bayer'in Gebze'deki bitki koruma ürünleri tesisinde üretimi 2027 sonuna kadar durdurma kararı dikkat çekti. Şirket, bu adımın EMEA bölgesindeki üretim ağını daha verimli hale getirme hedefinin parçası olduğunu bildirdi. Tesiste çalışan 55 kişi için destek süreci yürütülecek; ancak bu çalışanların tamamının işten çıkarılacağı açıklanmadı.

Ekim ayında teknoloji ve yazılım şirketlerinde kesintiler

Finansal teknoloji şirketi FICO, 6 Ekim'de çalışan sayısını yaklaşık yüzde 15 azaltacağını duyurdu. Eylül 2025 sonunda 3 bin 811 çalışanı bulunan şirket için bu oran yaklaşık 570 kişiye karşılık geliyor. Bu sayı kesinleşmiş işten çıkarma miktarı değil, mevcut çalışan sayısından hareketle yapılan hesaplama niteliğinde. Şirket, yapay zeka entegrasyonu ve organizasyonel sadeleşmeyi kararın nedenleri arasında gösterdi.

Netflix, 14 Ekim'de küresel iş gücünün yaklaşık yüzde 6'sına karşılık gelen 1.000 kişiyi işten çıkarma kararı aldı. Kesintilerin ürün, teknoloji, hukuk ve insan kaynakları ekiplerinde yoğunlaşması bekleniyor.

Amazon ise ekim ayında iki ayrı azaltım kararıyla gündeme geldi. 7 Ekim'deki ilk adımda Stores biriminde 1.000'den az beyaz yakalı çalışanın işten çıkarıldığı bildirildi. Şirket, bu birimdeki pozisyon azaltımını doğruladı. 28 Ekim'de ise Devices and Services biriminde, çoğunlukla yazılım geliştirme görevlerinde olmak üzere 250'ye kadar pozisyonun kaldırılacağı açıklandı. İki karar ayrı süreçler olarak değerlendiriliyor.

Bankalarda binlerce pozisyon için azaltım planı

Norveç'in en büyük bankası DNB, 6 Ekim'de Technology & Services bölümünde yaklaşık 400 tam zamanlı pozisyon eşdeğerini azaltacağını bildirdi. Banka, müşterini tanı süreçleri, veri işleme, yazılım geliştirme ve kodlama gibi görevlerde yapay zeka ajanlarının kullanımının arttığını açıkladı.

National Australia Bank (NAB), 20 Ekim'de 2027 mali yılı içinde iş gücünü yaklaşık yüzde 6 azaltma planını duyurdu. Bu kapsamda 2 bin 500'e kadar pozisyonun etkilenmesi bekleniyor. Bunların 1.500'e kadar olan bölümünün 2026 sonuna kadar gerçekleşebileceği belirtildi.

Barclays, 22 Ekim'de 2026 yılı boyunca yaklaşık 5 bin pozisyonu azaltacağını açıkladı. Bu sayı bankanın toplam çalışanlarının yaklaşık yüzde 5'ine denk geliyor. Yaklaşık 1.000 pozisyonun azaltılması tamamlanırken, kalan 4 bin pozisyon için yılın son çeyreği işaret edildi.

American Express de 23 Ekim'de küresel çalışan sayısının yaklaşık yüzde 5'ini azaltma planını duyurdu. Şirketin açıklamasına göre süreç yaklaşık 3 bin 500 kişiyi etkileyecek. Hedef, daha yalın bir organizasyon kurmak ve operasyonel giderleri kontrol altında tutmak.

Otomotiv ve havacılıkta maliyet baskısı

Volvo Cars, 23 Ekim'de dünya genelinde yaklaşık 2 bin 500 pozisyonu azaltacağını açıkladı. Bu pozisyonların yaklaşık 2 bini İsveç'te bulunuyor. Çinli üreticilerle rekabet, ABD pazarındaki talep zayıflığı ve gümrük tarifeleri şirketin kararında etkili oldu. Plan; danışmanlık sözleşmelerinin sonlandırılması, doğal personel kaybı ve gönüllü ayrılma paketlerini kapsıyor. Dolayısıyla tüm pozisyonların zorunlu işten çıkarmayla kapatılması beklenmiyor.

Letonya merkezli hava yolu şirketi airBaltic, 5 Ekim'de Riga, Vilnius ve Tallinn merkezlerinde 500 ila 700 pozisyonun etkilenebileceğini bildirdi. Kesintilerin kapsamı, çalışan temsilcileri ve sendikalarla yapılacak görüşmelerin ardından belirlenecek.

İlaç ve eğlence sektöründe iş gücü planları

İngiliz ilaç şirketi GSK, 14 Ekim'de Belçika operasyonlarında 1.217 pozisyona kadar azaltım içeren bir plan açıkladı. Rixensart, Wavre ve Gembloux tesislerini kapsayan öneride üretim hattındaki fabrika çalışanlarının kesintiler dışında tutulduğu bildirildi. Planın uygulanması çalışan temsilcileriyle yürütülecek görüşmelere bağlı olacak.

Flutter Entertainment ise 20 Ekim'de Birleşik Krallık ve İrlanda operasyonlarında 1.400'e kadar pozisyonu kaldırmayı planladığını duyurdu. Paddy Power, Sky Bet ve Betfair markalarının sahibi olan şirketin Leeds ve Dublin merkezlerinin süreçten etkilenmesi bekleniyor. Şirket, çevrim içi bahis ve kumar faaliyetlerine yönelik vergi artışlarının maliyetleri yükselttiğini belirtti.

Microsoft'tan 60 bin çalışanı kapsayan gönüllü program

Microsoft, 26 Ekim'de ABD, Kanada, Hindistan ve Birleşik Krallık'taki belirli ekiplerde çalışanlarına gönüllü ayrılma seçeneği sundu. Yaklaşık 60 bin çalışanın programa başvuru hakkı bulunuyor. Bu rakam, işten çıkarılması planlanan kişi sayısını değil, gönüllü ayrılma teklifinin ulaştığı çalışan grubunu gösteriyor.

Yapay zeka iş yerlerinde görev dağılımını değiştiriyor

OECD'nin sekiz ülkede 96 iş yeri vakasını ele alan araştırması, yapay zekanın özellikle finans ve üretimde çalışanların görevlerini dönüştürdüğünü ortaya koyuyor. Çalışmada, teknolojinin birçok örnekte çalışanların doğrudan yerini almaktan çok mevcut iş süreçlerini ve sorumluluklarını değiştirdiği belirtiliyor.

Avusturya'daki bir bankada finansal belgelerin taranması, veri çıkarımı ve bilanço analizlerinin hazırlanması otomatikleştirildi. ABD'deki bir başka bankada ise ATM üzerinden görüntülü kimlik doğrulama sistemiyle bazı hesap açılış ve müşteri doğrulama işlemleri otomatik hale getirildi.

Havacılık üretiminde de robotik sistemler, görüntü işleme ve makine öğrenmesi kullanılmaya başlandı. Bir uçak motoru üreticisinde türbin kanatlarının kalite kontrolünde teknisyenlerin manuel yaptığı görsel inceleme ve hata sınıflandırma görevlerinin önemli bölümü otomatikleştirildi.

Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 2026 tarihli çalışmasında, şirket yöneticilerinin yapay zekanın gelecek üç yılda verimliliği yüzde 1,4 artırmasını, istihdamı ise yüzde 0,7 azaltmasını beklediği aktarıldı. ABD, İngiltere, Almanya ve Avustralya'da yaklaşık 6 bin şirket yöneticisini kapsayan araştırmada, yapay zekaya daha fazla maruz kalan şirketlerde başlangıç seviyesindeki pozisyonların risk altında olabileceğine ilişkin bulgular da yer aldı.

İşten çıkarmalarda öne çıkan 8 temel unsur

Şirketlerin açıkladığı planlarda sekiz ana başlık öne çıkıyor:

1. Maliyetleri azaltma: Operasyonel giderleri düşürme ve bütçeleri yeniden düzenleme.

2. Yapay zeka ve otomasyon: Manuel görevlerin teknolojiyle yürütülmesi.

3. Organizasyonel sadeleşme: Yönetim kademelerinin ve birimlerin azaltılması.

4. Zayıflayan talep: Bazı pazarlarda satışların ve siparişlerin gerilemesi.

5. Küresel rekabet: Özellikle otomotiv ve teknoloji sektörlerinde artan rekabet baskısı.

6. Jeopolitik belirsizlikler: Savaşlar, ticaret politikaları ve gümrük tarifelerinin maliyetlere etkisi.

7. Vergi ve düzenlemeler: Yeni vergi yüklerinin şirketlerin giderlerini artırması.

8. İş süreçlerinin dönüşümü: Şirketlerin kaynaklarını öncelikli faaliyet alanlarına kaydırması.