Healey'nin bütçe planı belli oldu: Bankalara ek vergi, vatandaşa enerji desteği

İngiltere Maliye Bakanı John Healey, Andy Burnham hükümetinin ilk bütçesinde enerji maliyetlerini hafifletmeye ve işletmeleri desteklemeye hazırlanıyor. Bankalara yönelik vergi artışı gündemde bulunurken savunma ve sosyal yardım reformlarının sonraki döneme bırakılması bekleniyor.

Temmuz ayında Keir Starmer'ın yerine göreve gelen Başbakan Andy Burnham'ın üç aylık hükümeti, ilk kapsamlı mali sınavıyla karşı karşıya. Rachel Reeves'in ardından Maliye Bakanlığı görevini üstlenen Healey, artan borçlanma maliyetleri ve enflasyon baskısı altında yeni bütçe paketini tamamlıyor.

İngiltere bütçesinde bankalara ek vergi planı

Hükümetin üzerinde çalıştığı düzenlemeler arasında bankalardan alınan vergilerin artırılması bulunuyor. Elde edilecek kaynağın enerji fiyatlarından etkilenen haneler ve işletmeler için kullanılması planlanıyor.

Bankaların kurumlar vergisine ek olarak ödediği yüzde 3'lük vergiye artış getirilmesi değerlendiriliyor. Bunun yanında enerji faturalarına destek, konutların ısınma giderlerine yönelik indirimlerin genişletilmesi ve akaryakıt vergisinin dondurulması gündemde.

Önceki Maliye Bakanı Rachel Reeves'in iki bütçede 60 milyar sterlini aşan vergi artışlarının ardından yeni yönetim daha sınırlı bir mali paket hazırlıyor.

Forefront Advisers Genel Müdürü James Nation, hükümetin küresel belirsizlikler nedeniyle ekonomik dengeleri değiştirecek büyük adımlardan kaçınmayı tercih ettiğini belirtti.

İngiltere'de borçlanma maliyetleri yükseldi

İran savaşıyla bağlantılı enerji fiyatlarındaki artış, İngiltere'nin kamu borçlanma maliyetlerini de etkiledi.

İngiliz bütçe tahminlerinde daha önce yüzde 4,5 seviyesinde dikkate alınan 10 yıllık devlet tahvili faizi, son haftalarda yüzde 5,5'e kadar yükseldi. Perşembe günü ise getiri yüzde 5,3'ün biraz üzerinde gerçekleşti.

Artan faiz giderleri, hükümetin bütçe kurallarına uyum sağlamak için kullanabileceği mali hareket alanını daralttı.

Reeves döneminden devralınan 23,6 milyar sterlinlik mali tamponun, piyasa beklentilerine göre yaklaşık üçte bir azalarak 15,2 milyar sterline gerilemesi öngörülüyor.

Ekonomistler Dan Hanson, Ana Andrade ve Matt Bunny ise mali güvenilirliğin korunması açısından yaklaşık 20 milyar sterlinlik alan bırakılmasını öneriyor.

Şirketlere vergi ve bürokrasi kolaylığı hazırlanıyor

Healey, bütçede işletmelerin idari yükünü azaltacak düzenlemelere yer verileceğini açıkladı.

Şirket raporlamalarının sadeleştirilmesi ve kimya, plastik ile hidrojen gibi sektörlerde bazı ithalat vergisi muafiyetlerinin uzatılması planlanıyor.

Amazon gibi çevrim içi pazar yerlerinin, yıllık cirosu 90 bin sterlini aşan işletmeler adına katma değer vergisini doğrudan tahsil etmesini öngören düzenleme de gündemde bulunuyor.

Bu uygulamadan sağlanacak gelirin, fiziksel mağazaların vergi yükünü azaltmak amacıyla kullanılması değerlendiriliyor.

İngiliz Ticaret Odaları Başkanı Andy Haldane, işletmelerin artan maliyetler ve düzenleyici yükler altında bulunduğunu belirterek bütçede yeni baskılar oluşturulmaması gerektiğini söyledi.

İlk kez ev alacaklara yeni destek gündemde

Hükümetin bütçede açıklaması beklenen başlıklardan biri de ilk konutunu satın alacak vatandaşlara yönelik yeni kredi programı.

Yeni konut finansmanı modelinin ayrıntılarının paylaşılması, ayrıca bölgesel yönetimlere daha fazla ekonomik yetki verilmesi planlanıyor.

Belediye başkanlarına vergi toplama ve harcama alanında yeni yetkiler tanınması da değerlendirilen düzenlemeler arasında yer alıyor.

Hükümet, kapsamlı ekonomik reformların önemli bölümünü Burnham'ın yıl içinde açıklayacağı 10 yıllık kalkınma planına bırakmayı hedefliyor.

Savunma harcamalarına ilişkin karar erteleniyor

Healey'in daha önce savunma harcamalarının 2030 yılına kadar milli gelirin yüzde 3'üne çıkarılmasını savunduğu biliniyor.

Söz konusu hedefin karşılanması için yıllık yaklaşık 10 milyar sterlinlik ek kaynak gerekiyor. Ancak yeni bütçede bu hedefe yönelik ayrıntılı finansman planının açıklanması beklenmiyor.

Savunma bütçesinin gelecek sonbaharda yapılması planlanan kamu harcama incelemesinde değerlendirilmesi öngörülüyor.

Eski Maliye Bakanı Jeremy Hunt ise bütçenin kapsamlı değişiklikler için önemli bir fırsat olduğunu belirterek yalnızca mevcut politikaların sürdürülmesini eleştirdi.

Sosyal yardım reformları sonraya bırakılıyor

İngiltere'de sağlık ve engellilik yardımlarına yapılan harcamaların önümüzdeki yıllarda önemli ölçüde artması bekleniyor.

Resmi tahminlere göre, bu alandaki kamu harcamalarının 2024-2025 dönemindeki 76,9 milyar sterlinden 2030-2031 döneminde 109,8 milyar sterline yükselmesi öngörülüyor.

Hükümet, Alan Milburn ve Stephen Timms tarafından yürütülen incelemelerin sonuçlarını bekliyor. Sosyal yardım sistemindeki değişikliklerin bu çalışmaların ardından ele alınması planlanıyor.

Mali Araştırmalar Enstitüsü Direktörü Helen Miller, borçlanmayı azaltma hedeflerinin güvenilir olması için hükümetin uygulanabilir harcama sınırları belirlemesi gerektiğini vurguladı.

Hazine ise kamu kurumlarında geçen yıl 16 milyar sterlinlik verimlilik tasarrufu sağlandığını açıkladı.

İngiltere hükümeti ekonomik istikrarı korumayı hedefliyor

Burnham yönetimi, kamuoyu desteğini korurken enerji fiyatlarının ekonomi üzerindeki etkilerini sınırlamayı amaçlıyor.

Hürmüz Boğazı'nın yeniden tamamen açılması ve enerji piyasalarındaki baskının azalması, hükümetin mali planlamasında dikkate aldığı gelişmeler arasında bulunuyor.

İşçi Partisi içindeki değerlendirmelerde büyük vergi artışlarının ve harcama kesintilerinin 2027 sonuna bırakılabileceği belirtiliyor.

Burnham erken seçim ihtimalini reddederken bazı siyasi danışmanlar hükümetin gelecekteki seçeneklerini açık tuttuğunu değerlendiriyor.