İngiltere Başbakanı Burnham'dan bütçe itirafı: İstediğim gibi olmadı

Maliye Bakanı John Healey tarafından çarşamba günü açıklanan bütçede 98 ayrı düzenlemeye yer verildi. Önceki Başbakan Rachel Reeves dönemindeki kapsamlı vergi ve harcama politikalarından farklı olarak daha sınırlı adımlar tercih edildi.

İngiltere bütçesinde küresel belirsizlik etkisi

ITV'ye konuşan Burnham, bütçenin istediği kapsamda hazırlanamadığını ifade etti. Küresel jeopolitik gelişmelerin ve ekonomik dalgalanmaların hükümetin karar alma imkanlarını kısıtladığını belirtti.

İran'daki çatışmaların enerji maliyetlerini yükseltmesi, İngiltere'de enflasyon baskısını artırırken kamu borçlanma maliyetlerini de yukarı taşıdı. Burnham hükümeti, seçim döneminde vaat ettiği köklü değişimi hayata geçirememekle eleştiriliyor.

İşçi Partisi içindeki sol kanat gruplardan Mainstream, bütçede önemli fırsatların değerlendirilemediğini savundu. Resolution Foundation Üst Yöneticisi Ruth Curtice, açıklanan paketin ülkenin temel sorunlarına yeterli çözüm sunmadığını belirtti. İngiliz Sanayi Konfederasyonu (CBI) Başkanı Rain Newton-Smith de şirketleri destekleyecek daha cesur adımların eksikliğine dikkat çekti.

İngiltere bütçesinde 20 milyon haneye enerji desteği

Healey'nin açıkladığı bütçenin öne çıkan düzenlemeleri arasında yaklaşık 20 milyon haneye tek seferlik 100 sterlinlik enerji yardımı bulunuyor. Söz konusu ödeme yaklaşık 134 dolara karşılık geliyor.

Hükümet ayrıca savunma harcamalarını 2030 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3'üne çıkarmayı hedefliyor. Bu oran, mevcut yıl için yaklaşık yüzde 2,6 seviyesinde bulunuyor. Bankalardan kurumlar vergisine ek olarak alınan ek verginin artırılması da bütçe paketinde yer aldı.

İngiltere'de bütçeye yönelik kamuoyu desteği arttı

YouGov tarafından yayımlanan araştırma, bütçenin seçmenler tarafından genel olarak olumlu karşılandığını gösterdi. Ankete katılanların yüzde 45'i bütçeyi adil bulurken yüzde 20'si karşı görüş bildirdi. Bu sonuç, Mart 2021'den bu yana bir bütçeye yönelik en olumlu değerlendirme olarak kaydedildi.

Buna karşın İngiltere ekonomisinin mevcut durumuna ilişkin endişeler devam etti. Katılımcıların yüzde 74'ü ekonominin kötü durumda olduğunu düşünürken hükümetin ekonomi yönetimini başarılı bulanların oranı son bir yılda iki katına çıkarak yüzde 31'e yükseldi. Yönetimi başarısız bulanların oranı ise yüzde 55 oldu.

İngiltere'de sosyal yardım harcamaları tartışması

Bütçenin ardından sosyal yardım harcamalarının geleceği de hükümet içinde tartışma konusu oldu. Maliye Bakanı Healey, seçimlerden önce sosyal yardımlarda kesintiye gidileceğini söylerken daha sonra yaptığı açıklamada harcamaları azaltmak için belirlenmiş bir takvim bulunmadığını ifade etti.

Bir sonraki genel seçimin en geç Ağustos 2029'a kadar yapılması bekleniyor. Burnham, sosyal yardımlarda sert kesintilere karşı olduğunu belirterek bu tür adımların ihtiyaç sahiplerini ciddi bir krize sürükleyebileceğini söyledi.

Hükümet, sosyal yardım sisteminin geleceğine ilişkin gelecek ay yayımlanması beklenen iki raporu bekliyor. Bu çalışmaların biri sosyal yardım sistemine, diğeri gençlerin istihdama katılımına odaklanacak.

Savunma Bakanı Wes Streeting ise mevcut sosyal yardım harcamalarının bu şekilde devam etmesinin sürdürülebilir olmadığını belirtti. Streeting, raporların tamamlanmasının ardından sosyal yardım sisteminde reform yapılacağını ve harcamaların zaman içinde düşürülmesine yönelik planların açıklanacağını bildirdi. Ancak henüz somut hedef ve takvim belirlenmediğini de sözlerine ekledi.