İngiltere’de mortgage krizi büyüyor: Faizler sert yükseldi

Orta Doğu’da İran merkezli gerilim ve enerji fiyatlarındaki yükseliş, küresel ekonomide yeni bir baskı dalgası oluştururken en sert etkilerden birinin İngiltere’de hissedildiği belirtiliyor. Uzmanlara göre savaşın tetiklediği petrol ve doğal gaz fiyat artışları, İngiltere’de mortgage faizlerini hızla yukarı taşırken milyonlarca ev sahibini ödeme şokuyla karşı karşıya bırakabilir.

Küresel piyasalarda merkez bankalarının yükselen enflasyona karşı faiz artırımlarına devam edebileceği beklentisi güçlenirken, mortgage maliyetlerinde en sert yükselişin İngiltere’de yaşanması dikkat çekiyor.

İNGİLTERE’DE MORTGAGE FAİZLERİ HIZLA YÜKSELDİ

Finansal veri şirketi Moneyfacts’ın yayımladığı verilere göre, Şubat ayı sonunda başlayan çatışmaların ardından İngiltere’de ortalama iki yıllık sabit mortgage faizi 0,91 puan artarak yüzde 5,75 seviyesine çıktı.

Bu artışın, 25 yıl vadeli ve 200 bin sterlinlik bir mortgage kredisi kullanan ev sahiplerine aylık yaklaşık 107 sterlin ek maliyet getirdiği hesaplandı. Böylece aylık geri ödeme tutarı 1.258 sterline kadar yükseldi.

ABD’de en yaygın kullanılan 30 yıllık sabit mortgage faizlerinin aynı dönemde yalnızca 0,38 puan yükselerek yüzde 6,36 seviyesine çıkması, İngiltere’deki baskının boyutunu daha net ortaya koydu. Almanya’da ise mortgage faizlerindeki artış yaklaşık 0,3 puanda kaldı.

UZMANLAR: İNGİLTERE ENERJİ İTHALATINA BAĞIMLI OLDUĞU İÇİN DAHA KIRILGAN

Ekonomistler, İngiltere’nin petrol ve doğal gaz ithalatına yüksek düzeyde bağımlı olması nedeniyle enerji kaynaklı enflasyondan Avrupa’nın birçok ülkesine göre daha hızlı etkilendiğini belirtiyor.

Yıl başından bu yana İngiltere’nin 10 yıllık devlet tahvili getirileri 0,6 puan yükselerek yüzde 5,18 seviyesine ulaştı. Tahvil faizlerindeki yükseliş, yatırımcıların uzun süre yüksek faiz ortamı beklediğine işaret ediyor.

Varlık yönetim şirketi Quilter Cheviot’tan Richard Carter, mortgage faizleri ile tahvil getirilerinin aynı ekonomik baskılardan etkilendiğini belirterek, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon beklentilerini ciddi şekilde artırdığını söyledi.

Carter’a göre İngiltere’de siyasi belirsizlik, kamu harcamalarındaki artış beklentisi ve mali disiplin kurallarının gevşeyebileceği endişeleri de piyasadaki baskıyı artırıyor.

1,8 MİLYON İNGİLİZ EV SAHİBİ BU YIL YENİ FAİZ ŞOKUYLA KARŞILAŞABİLİR

İngiltere’de mortgage sisteminin kısa vadeli sabit faizlere dayanması da mevcut krizi daha ağır hale getiriyor. İngiliz bankalarının büyük bölümü iki ila beş yıllık sabit faizli kredi modeliyle çalışırken, milyonlarca kişi düşük faiz döneminde aldığı kredilerin süresinin dolmasına hazırlanıyor.

UK Finance verilerine göre bu yıl yaklaşık 1,8 milyon sabit faizli mortgage anlaşmasının sona ereceği tahmin ediliyor. Bu kredilerin önemli kısmı, faizlerin tarihi düşük seviyelerde olduğu 2021 yılında kullanılmıştı.

Danimarka, Fransa, Almanya, Hollanda, İspanya ve ABD gibi ülkelerde ise mortgage kredileri daha uzun vadeli sabit faiz sistemine dayanıyor. Bu durum, tüketicileri ani faiz dalgalanmalarına karşı daha korunaklı hale getiriyor.

Avrupa Mortgage Federasyonu verilerine göre, geçen yılın son çeyreğinde İngiltere’de kullanılan yeni konut kredilerinin yüzde 92,4’ü beş yıl ve altındaki sabit faizli kredilerden oluştu. Bu oran, Çekya dışında Avrupa’daki en yüksek seviyelerden biri olarak öne çıktı.

Hollanda merkezli April Mortgages şirketinden Rachael Hunnisett ise İngiltere’de uzun vadeli sabit faizli mortgage sisteminin bankalar açısından maliyetli görüldüğünü ve bu nedenle faiz riskinin büyük bölümünün tüketicilere yüklendiğini ifade etti.

Uzmanlar, enerji fiyatlarında yeni bir yükseliş yaşanması halinde İngiltere’de konut piyasasında ödeme sıkıntılarının daha görünür hale gelebileceği uyarısında bulunuyor.

Yeni mortgage (konut kredisi) dağılımı

5 yıla kadar sabit faiz 5-10 yıl arası sabit faiz 10 yıldan uzun sabit faiz Değişken faizli kredi

Çekya
5 yıla kadar sabit faiz: %92,5
Değişken faiz: %7,5

Birleşik Krallık
5 yıla kadar sabit faiz: %92,4
Değişken faiz: %7,6

Polonya
5 yıla kadar sabit faiz: %74,9
Değişken faiz: %25,1

Danimarka
5 yıla kadar sabit faiz: %35,4
10 yıldan uzun sabit faiz: %30,7
Değişken faiz: %33,7

İsveç
5 yıla kadar sabit faiz: %21,1
Değişken faiz: %77,9

Almanya
5 yıla kadar sabit faiz: %10,9
5-10 yıl arası sabit faiz: %33,6
10 yıldan uzun sabit faiz: %43,5
Değişken faiz: %12

İspanya
5 yıla kadar sabit faiz: %7,3
5-10 yıl arası sabit faiz: %7,9
10 yıldan uzun sabit faiz: %77,9

Norveç
Değişken faiz: %95,6

Belçika
5-10 yıl arası sabit faiz: %8,1
10 yıldan uzun sabit faiz: %86,1

Macaristan
5-10 yıl arası sabit faiz: %43,4
10 yıldan uzun sabit faiz: %29,4
Değişken faiz: %23,8

Fransa
10 yıldan uzun sabit faiz: %89,2

Hollanda
5-10 yıl arası sabit faiz: %98,5