Karbon salımına yeni dönem: Çok kirleten daha fazla ödeyecek

Emisyon Ticaret Sistemi, Türkiye’de karbon salımına maliyet getirecek. Böylece yüksek emisyonlu şirketlerin temiz üretime yönelmesi hedefleniyor. Sistemden sağlanan gelir ise yeşil dönüşüm yatırımlarında kullanılacak. Yıllık emisyonu 50 bin tonu aşan enerji yoğun tesisler mali yükümlülük üstlenecek.

Emisyon Ticaret Sistemi’nin kuralları belirlendi

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, Resmî Gazete’de yayımlandı. Böylece ulusal karbon piyasasının hukuki altyapısı oluşturuldu.

Yönetmelik 42 madde, 6 geçici madde ve 7 ekten oluşuyor. Ayrıca izleme, raporlama ve tahsisat süreçleri düzenleniyor.

Sistem, Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefine katkı sağlayacak. Bununla birlikte düşük karbonlu üretim teknolojilerine geçiş hızlandırılacak.

Karbon salımı yüksek şirketler ödeme yapacak

Demir-çelik, alüminyum, çimento ve elektrik üretimi sistem kapsamında olacak. Ayrıca tesisler emisyonlarını izleyip raporlayacak.

Düşük emisyonlu işletmeler tahsisat fazlasını satabilecek. Böylece temiz üretim yapan şirketler gelir elde edebilecek.

Buna karşılık yüksek emisyonlu tesisler ek tahsisat satın alacak. Dolayısıyla karbon salımı işletmeler için doğrudan maliyete dönüşecek.

Emisyon gelirleri yeşil dönüşümde kullanılacak

Sistemden elde edilen gelir, iklim değişikliğiyle mücadeleye aktarılacak. Ayrıca sanayi ve enerji yatırımlarının dönüşümü desteklenecek.

Gelirlerin yüzde 10’a kadarı adil geçiş sürecinde kullanılabilecek. Böylece kömür bölgelerindeki çalışanlar için kalıcı finansman sağlanabilecek.

Karbon piyasası gelirleri, temiz enerji yatırımları ve adil geçiş için yeni kaynak oluşturacak.

Türkiye’nin Avrupa’daki karbon maliyeti azalabilir

ETS, Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması açısından önem taşıyor. Çünkü karbon maliyetlerinin Türkiye içinde değerlendirilmesine imkân sağlayabilir.

Böylece kaynaklar sanayi sektörünün dönüşümünde kullanılabilecek. Ayrıca ihracatçıların rekabet gücünün korunması hedeflenecek.

Yönetmelik, Avrupa Birliği sistemiyle uyumlu piyasa kurallarını da içeriyor.

Net sıfır yol haritaları hazırlanacak

Ember Türkiye Enerji Analisti Bahadır Sercan Gümüş, yeni adımlara dikkat çekti. Buna göre sektör bazlı net sıfır planları hazırlanmalı.

Ayrıca ücretsiz tahsisat oranları kademeli biçimde azaltılmalı. Böylece şirketler gelecekteki karbon maliyetlerini daha net görebilecek.

Ancak yalnız ürün başına emisyonun düşürülmesi yeterli olmayabilir. Çünkü üretim artarsa toplam karbon salımı yine yükselebilir.

Termik santraller için ücretsiz tahsisat uyarısı

Fosil yakıtlı termik santraller, 2024 emisyonlarının dörtte birinden fazlasını oluşturdu. Bu nedenle elektrik sektöründeki tahsisatlar dikkatle planlanmalı.

Uzun süreli ücretsiz tahsisat, temiz enerji dönüşümünü yavaşlatabilir. Buna karşılık kademeli karbon maliyeti yenilenebilir yatırımları hızlandırabilir.

Pilot dönem ve asıl uygulama takvimi daha sonra açıklanacak. Ayrıca uygulama ayrıntılarını Karbon Piyasası Kurulu belirleyecek.