Türkiye’nin harcama dengesi değişiyor: İstanbul tüketimde lokomotifi oldu

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, ülke genelindeki hanehalkı tüketim harcamalarının dörtte biri İstanbul bölgesinde gerçekleşti. 2024 yılına ait sonuçlar, 2022-2024 dönemine ilişkin Hanehalkı Bütçe Araştırması verilerinin bütünleştirilmesiyle oluşturulan geniş kapsamlı bir analiz üzerinden hesaplandı.

TÜKETİMİN MERKEZİ: İSTANBUL

Araştırmaya göre Türkiye’deki toplam tüketim harcamalarının %24,9’u TR1 (İstanbul) bölgesinde yapıldı. İstanbul’u, %15 ile TR3 (Ege) ve %12,1 ile TR6 (Akdeniz) bölgeleri izledi. En düşük pay ise %1,5 ile TRA (Kuzeydoğu Anadolu) bölgesinde kaydedildi.

İstanbul, eğitimden konuta kadar hemen her harcama grubunda liderliğini korudu. Eğitim hizmetlerinin %37,8’i, lokanta ve konaklama harcamalarının %31,5’i, konut ve kira harcamalarının %27,8’i İstanbul’da gerçekleşti.

EGE VE AKDENİZ BÖLGELERİ TAKİPTE

İstanbul’un ardından gelen Ege Bölgesi (TR3), alkollü içecekler ve tütün ürünlerinde %18,2, mobilya ve ev eşyalarında %16,1, sağlık harcamalarında %15,9 ve lokanta-konaklama hizmetlerinde %15,6 pay aldı.
Akdeniz Bölgesi (TR6) ise turizmle paralel biçimde gıda, konaklama ve ulaştırma harcamalarında güçlü bir konuma sahip oldu.

DOĞU VE KUZEYDOĞU ANADOLU’DA HARCAMA DÜZEYİ DÜŞÜK

Kuzeydoğu Anadolu (TRA) bölgesinin toplam harcamalardan aldığı pay %1,5’te kaldı. Bölgede gıda ve alkolsüz içecekler harcamaları %2,1, giyim ve ayakkabı %1,8 oranında gerçekleşti.
Ortadoğu Anadolu (TRB) bölgesi, gıdaya %3,4, giyime %3,3, bilgi ve iletişime ise %2,6 oranında pay ayırdı.

KONUT VE KİRA HARCAMALARINA EN FAZLA PAY İSTANBUL’DAN

Tüm bölgelerde konut, ulaştırma ve gıda harcamaları ön planda yer aldı. İstanbul hanehalklarının harcamalarında konut ve kira kalemi %27,3 ile en yüksek paya sahip olurken, en düşük oran %20,1 ile Kuzeydoğu Anadolu’da görüldü.

ULAŞTIRMA HARCAMALARINDA LİDER: BATI MARMARA

Motorlu taşıt alımları, akaryakıt ve yolcu taşımacılığını kapsayan ulaştırma harcamalarında TR2 (Batı Marmara) %24,3 ile ilk sırada yer aldı. Güneydoğu Anadolu (TRC) ise %14,6 ile en düşük payı ayıran bölge oldu.

GIDAYA EN FAZLA PAY ORTADOĞU ANADOLU’DAN

Hanehalkı bütçesinden gıdaya ayrılan payın en yüksek olduğu bölge %30,2 ile TRB (Ortadoğu Anadolu) olurken, en düşük oran %15,9 ile İstanbul’da gerçekleşti.

İKİNCİ DÜZEYDE ANKARA VE İZMİR ÖN PLANDA

İBBS 2. Düzey bölgelerine göre harcama dağılımında İstanbul yine açık ara lider. Toplam tüketimin %24,9’u TR10 (İstanbul) bölgesinde yapılırken, Ankara %8,3 ile ikinci, İzmir %6,4 ile üçüncü sırada yer aldı.
Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’dan oluşan TR42 bölgesi %5,9 ile dördüncü oldu.

En düşük pay ise %0,6 ile Kastamonu, Çankırı, Sinop (TR82) bölgesine ait. Onu %0,7 ile Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan (TRA2) takip etti.

KONUT HARCAMALARINDA İZMİR LİDERLİKTE

İBBS 2. Düzeyde konut ve kira harcamalarına en fazla bütçe ayıran bölge %27,8 ile İzmir (TR31) oldu. En düşük pay ise %16,8 ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkari (TRB2) bölgesinde görüldü.

ULAŞTIRMA HARCAMALARINDA BALIKESİR VE ÇANAKKALE ZİRVEDE

Balıkesir ve Çanakkale’yi kapsayan TR22 bölgesi, ulaştırma harcamalarına %25,7 pay ayırarak Türkiye genelinde ilk sırada yer aldı. En düşük oran ise %10,4 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır (TRC2) bölgesinde kaydedildi.

GIDAYA EN ÇOK BÜTÇE AYIRAN: KASTAMONU, ÇANKIRI, SİNOP

Gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının en yüksek olduğu bölge %33,3 ile TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) olurken, İstanbul yine en düşük oran olan %15,9 ile listenin sonunda kaldı.

Bir sonraki Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) bülteni 16 Ekim 2026 tarihinde yayımlanacak.