Yenilenebilir enerjide yeni projelerin yüzde 91'i fosil yakıtlardan daha ucuz elektrik üretiyor

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, yeni yayımlanan bir rapora göre, dünyadaki yeni yenilenebilir enerji santrallerinin yüzde 91'inde elektrik üretiminin fosil yakıt alternatiflerine göre daha ucuz hale geldiğini açıkladı. Bu gelişme, küresel enerji dönüşümünde önemli bir kilometre taşı olarak kabul ediliyor.

Birleşmiş Milletler kurumları, Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), Uluslararası Para Fonu, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Dünya Bankası ve Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü'nün (OECD) desteğiyle hazırlanan rapora göre, teknolojik inovasyon, rekabetçi tedarik zincirleri ve ölçek ekonomisiyle düşen maliyetler, yenilenebilir enerji kaynaklarının fosil yakıtlara karşı maliyet avantajını korumasını sağladı.

Geçtiğimiz yıl, kilovatsaat başına üretim açısından güneş enerjisi fosil yakıtlara göre yüzde 41, deniz üstü rüzgar enerjisi santralleri ise yüzde 53 daha ucuz oldu. Kara rüzgar enerjisi santralleri, yenilenebilir enerji kaynakları arasında en ucuz elektrik üretim kaynağı olarak öne çıktı.

Rekor Seviyede Kapasite Artışı ve Tasarruf

Dünyada geçen yıl devreye alınan yenilenebilir enerji kapasitesi yüzde 15,1 artışla 582 gigavat oldu. Bu oran, yıllık bazda yenilenebilir enerji kapasite artışı açısından 2000'den bu yana görülen en yüksek seviye olarak kaydedildi. 2024'te devreye giren yenilenebilir enerji kapasitesiyle 57 milyar dolar değerinde fosil yakıt kullanımının önüne geçilerek önemli ölçüde tasarruf sağlandı. Ayrıca, yeni yenilenebilir projelerin yüzde 91'i, yeni fosil yakıt projelerine kıyasla daha düşük maliyetlerle elektrik üretti.

Zorluklar ve Jeopolitik Dinamikler

Yenilenebilir enerjide teknolojilerin gelişimi ve tedarik zincirlerinin güçlenmesine rağmen kısa vadeli zorluklar devam ediyor. Ticaret politikaları ve tarifeler, ham maddeye ilişkin zorluklar ve Çin başta olmak üzere gelişen imalat sektörü dinamikleri gibi jeopolitik değişimler, geçici olarak maliyetleri artırabilir. İzinlerdeki gecikmeler ve kısıtlı şebeke kapasitesi gibi yapısal zorluklar nedeniyle yüksek maliyetlerin Avrupa ve Kuzey Amerika'da sürmesi beklenirken, Asya, Afrika ve Güney Amerika'da maliyet düşüşleri görülebilir.

"Güneş, Temiz Bir Enerji Çağının Üzerine Doğuyor"

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, "Fırsat Anı: Temiz Enerji Çağını Hızlandırmak" başlıklı konuşmasında, "Tarih boyunca enerji insanlığın kaderini belirledi. Şimdi, yeni bir çağın eşiğindeyiz. Fosil yakıtlar artık yolun sonuna yaklaşıyor. Güneş, temiz bir enerji çağının üzerine doğuyor" ifadelerini kullandı.

Geçtiğimiz yıl temiz enerjiye 2 trilyon dolar yatırım yapıldığını ve bu miktarın fosil yakıtlara yapılan yatırımdan 800 milyar dolar daha yüksek olduğunu belirten Guterres, son 10 yılda yenilenebilir enerji yatırımlarının yüzde 70 arttığını vurguladı. Guterres, yenilenebilir enerjinin küresel kurulu güç kapasitesinde fosil yakıtlarla neredeyse eşit seviyeye ulaştığını ve geçen yıl inşa edilen enerji kapasitesinin neredeyse tamamının yenilenebilir kaynaklardan geldiğini de sözlerine ekledi.

Adil Dönüşüm ve Uluslararası İş Birliği Çağrısı

Guterres, temiz enerjideki büyümenin durdurulamaz olduğunu ancak dünya çapında yeterince adil şekilde gerçekleşmediğini vurguladı. OECD ve Çin'in küresel yenilenebilir enerji kurulu gücünün yüzde 80'ini oluşturduğuna dikkat çekerek, Brezilya ve Hindistan'ın toplamda yüzde 10 payı olduğunu ve Afrika'nın bu kapasitedeki payının sadece yüzde 1,5 seviyesinde kaldığını bildirdi. Küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlama hedefinin "benzeri görülmemiş bir tehlike altında" olduğunu dile getiren Guterres, emisyonları keskin bir şekilde azaltmak ve temiz enerji dönüşümünü hızlandırmak gerektiğini belirtti.

IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera ise, hali hazırda faaliyette olan tüm yenilenebilir enerji santrallerinin 2024 sonu itibarıyla 467 milyar dolarlık fosil yakıt maliyetinin önüne geçtiğini bildirdi. La Camera, enerji dönüşümünün getirdiği kazanımları korumak için uluslararası iş birliğini güçlendirme çağrısında bulundu.