ABD'de enerji fiyatları enflasyonu körükledi: Fed'in faiz kararı zorlaşıyor

ABD'de yükselen enerji maliyetleri ulaşım ve hizmet fiyatlarına yansımaya başladı. Enflasyon baskısının güçlenmesi, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz politikasına ilişkin belirsizliği artırdı.

Küresel çatışmaların etkisiyle petrol fiyatlarında yaşanan yükseliş, Amerikan şirketlerinin üretim ve taşımacılık giderlerini artırıyor. İşletmelerin bu maliyetlerin bir bölümünü müşterilerine yansıtması, özellikle uçak biletleri, kargo hizmetleri ve kara yolu taşımacılığında fiyat artışlarını hızlandırıyor.

ABD'de enflasyon son 5 ayın zirvesinde

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosunun (BLS) yayımladığı eylül verileri, fiyat baskısının yeniden güçlendiğini ortaya koydu. Tüketici fiyatları son 5 ayın en hızlı artışını kaydederken, üretici fiyatlarındaki yükseliş 4 yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine ulaştı. Eylül ayında uçak bileti fiyatları yıllık yaklaşık yüzde 22 artarken, kargo ve teslimat hizmetlerindeki fiyat yükselişi Eylül 2022'den bu yana en yüksek hızına çıktı. Navy Federal Credit Union Başekonomisti Heather Long, enerji hariç tutulduğunda bile işletmelerin karşılaştığı fiyat artışlarının güçlü seyrettiğini belirtti. Long, şirketlerin artan giderlerini önümüzdeki aylarda tüketicilere yansıtmasının beklendiğini ifade etti.

Fed'in ekim ayında faizi sabit tutması bekleniyor

Finansal piyasalar, Fed'in 27-28 Ekim tarihlerinde düzenleyeceği toplantıda politika faizini değiştirmemesini bekliyor. Merkez Bankası, eylül ayında üç yılı aşkın sürenin ardından ilk kez faiz artırmıştı. Son enflasyon göstergeleri ise aralık ayında ve 2027 boyunca yeni faiz artışlarına gidilebileceği yönündeki beklentileri destekledi. Fed yetkililerinin, enerji maliyetlerindeki yükselişin kalıcı enflasyona dönüşüp dönüşmediğini değerlendirmek için ekonomik verileri izlemeyi sürdürmesi bekleniyor.

ABD'de taşımacılık maliyetleri yüzde 19 arttı

Üretici fiyatları verilerine göre kara yoluyla yük taşımacılığında fiyatlar, eylül ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 19'un üzerinde yükseldi. Bu oran, son 4 yılı aşkın dönemin en güçlü yıllık artışına işaret etti. Fed'in yayımladığı Bej Kitap raporunda da yüksek petrol fiyatlarının ülke genelindeki ekonomik faaliyetler üzerindeki etkisine dikkat çekildi. Raporda, şirketlerin artan dizel maliyetleri nedeniyle yakıt ek ücretleri uyguladığı ve bu giderlerin tedarik zinciri boyunca diğer işletmelere aktarıldığı belirtildi. Enerji fiyatlarındaki yükselişin tüketici ürünlerine yansıması zaman alabiliyor. Bazı şirketler maliyet artışlarını kendi kâr marjlarından karşılarken, bazıları riskten korunma işlemleri veya tasarruflarla fiyat baskısını sınırlamaya çalışıyor.

ABD'de gıda fiyatları için yeni zam riski

Enerji maliyetlerindeki artış henüz market raflarında belirgin bir yükselişe yol açmadı. Eylül ayında tüketici fiyatları kapsamında ölçülen market ürünlerinin fiyatları, sığır eti, domuz eti ve yumurtadaki düşüşlerin desteğiyle hafif geriledi. Ancak üretici fiyatları, gıda maliyetlerine ilişkin farklı bir görünüm ortaya koydu. Eylül ayında üretici düzeyindeki gıda fiyatları aylık yüzde 1,2 yükseldi. Hazır hayvan yemi fiyatları aylık yüzde 2,3 ve yıllık yüzde 6,6 artarak 2022 başından bu yana en güçlü aylık yükselişini gerçekleştirdi. Santander US Capital Markets Başekonomisti Stephen Stanley, tüketici düzeyindeki gıda enflasyonunun son aylarda genel eğilimin altında kaldığını belirtti. Stanley, üretim ve taşımacılık maliyetlerindeki artışın gecikmeli olarak market fiyatlarına yansıyabileceğini söyledi.

ABD'de ticaret şirketlerinin fiyat marjları yükseldi

Üretici fiyat endeksinde toptan ve perakende ticaret hizmetlerinin kâr marjlarını gösteren ölçüt, eylül ayında yüzde 1,4 arttı. Ekonomistler bu veriyi işletmelerin fiyat belirleme gücünü değerlendirmek için kullanıyor. Öte yandan yapay zekâ yatırımlarının hızlanmasıyla veri merkezlerinde kullanılan bilgisayar çipleri ve inşaat malzemelerine yönelik talep de fiyatlar üzerinde etkili oluyor. Bu gelişmeler hem tüketici hem de üretici fiyatlarına ilişkin göstergelerde izleniyor. Ancak enerji maliyetlerinin bütün ürün gruplarında aynı ölçüde etkili olmadığı belirtiliyor. Mobilya ve beyaz eşya gibi nakliye giderlerinden etkilenmesi beklenen bazı ürünlerde fiyatlar yatay seyrederken, bazı kategorilerde düşüş görülüyor.

Citigroup'tan Fed'in faiz politikasına ilişkin değerlendirme

Citigroup Ekonomisti Veronica Clark, enerji fiyatlarının mal gruplarında genel bir enflasyon artışına neden olduğuna ilişkin belirgin kanıt bulunmadığını ifade etti. Clark'a göre fiyat verilerinde yapay zekâ yatırımlarından kaynaklanan talep gibi diğer unsurlar daha fazla öne çıkıyor. Citigroup, önümüzdeki iki tüketici enflasyonu raporunda aylık fiyat artışlarının görece sınırlı kalmasını bekliyor. Clark, ücret artışlarının düşük seyretmesi ve iş gücü piyasasındaki soğumanın, Fed'in son enerji fiyatı artışlarını geçici bir etki olarak değerlendirmesine olanak sağlayabileceğini belirtti. Ayrıca şirketlerin, beş yıl öncesine kıyasla arz kaynaklı maliyet artışlarını tüketici fiyatlarına yansıtmakta daha fazla zorlandığını vurguladı.