Asya petrol krizinde rotayı ABD’ye çevirdi: 3 yılın rekor alımı
Asya’daki rafineriler, Orta Doğu’dan gelen arzın kesintiye uğramasıyla birlikte petrol tedarikinde rotayı hızla ABD’ye çevirdi. İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki fiili blokaj, bölgeye yönelik sevkiyatları ciddi şekilde sekteye uğratırken, enerji şirketleri alternatif kaynak arayışını hızlandırdı. Bu süreçte ABD ham petrolü, Asya için kritik bir tedarik hattı haline geldi.
ASYA’DA ABD PETROLÜNE REKOR TALEP
Japonya başta olmak üzere Güney Kore, Singapur ve Tayland’daki rafineriler, Mayıs yüklemeli ABD ham petrolüne yoğun ilgi gösterdi. Piyasa kaynaklarına göre, ABD Körfez kıyısından sevk edilmek üzere yaklaşık 60 milyon varillik petrol anlaşması yapıldı. Bu rakam, son üç yılın en yüksek seviyesine işaret ediyor.
“Asyalı rafineriler, Orta Doğu arzındaki daralma nedeniyle ABD petrolüne yönelerek son yılların en yüksek alım seviyesine ulaştı.”
ABD’den yapılan sevkiyatlar yalnızca miktar açısından değil, aynı zamanda stratejik önem bakımından da öne çıkıyor. Uzmanlara göre bu eğilim, kısa vadeli bir kriz tepkisinin ötesinde, küresel enerji ticaretinde kalıcı bir değişimin habercisi olabilir.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ ARZI FELÇ ETTİ
İran ile yaşanan savaşın yedinci haftasına girilirken, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği büyük ölçüde aksadı. Taraflar arasında geçici ateşkes ihtimali konuşulsa da fiili blokajın sürmesi, Asya’nın petrol tedarik zincirini derinden sarstı.
“Hürmüz Boğazı’ndaki aksama, Asya rafineri sektöründe ciddi bir kriz yaratırken, enerji maliyetleri doğrudan ekonomiye yansımaya başladı.”
Artan maliyetler nedeniyle bazı ülkeler enerji tüketimini sınırlayıcı adımlar atarken, havayolu şirketleri uçuşlarını azaltmaya başladı. Sanayi üretiminde ise arz sıkıntısı kaynaklı riskler büyüyor.
ABD İHRACATI TARİHİ ZİRVEDE
ABD’den yapılan toplam petrol ve yakıt ihracatı günlük yaklaşık 13 milyon varile ulaşarak rekor kırdı. Ham petrol sevkiyatları ise günlük 5 milyon varilin üzerine çıkarak son ayların en yüksek seviyesini gördü.
“ABD’nin petrol ihracatı günlük 13 milyon varile ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı.”
Enerji piyasası analistleri, tanker rezervasyonlarındaki yoğunluğun önümüzdeki dönemde ABD çıkışlı sevkiyatların daha da artacağına işaret ettiğini belirtiyor. Özellikle VLCC tipi dev tankerlerde arz sıkıntısı yaşanması, güçlü talebin önemli bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
FİYATLAR YÜKSELDİ AMA TALEP SÜRÜYOR
ABD petrolüne olan yoğun talep, fiyatları da yukarı çekti. Son dönemde ABD menşeli ham petrolün Asya’ya teslim fiyatı, Orta Doğu petrolünü geride bırakarak daha pahalı hale geldi. Buna rağmen arz güvenliği endişesi, alımları frenlemedi.
Alaska North Slope gibi daha yüksek kükürt içeren petrol türlerine olan talep de artarken, bu türlerin Brent petrolüne göre varil başına 10 dolara kadar prim yaptığı görüldü. ABD’nin Mars türü petrolü ise Nisan ayında rekor seviyede fiyat farkına ulaştı.
KÜRESEL REKABET KIZIŞTI
Asya’nın agresif alımları, Avrupa’daki rafinerilerle rekabeti artırdı. Daha önce Avrupa için planlanan bazı sevkiyatların yönü Asya’ya çevrildi. Resmi verilere göre ABD petrolünün en büyük alıcısı Hollanda olurken, Güney Kore ikinci sırada yer aldı.
Öte yandan bazı Asyalı alıcılar, risklere rağmen Orta Doğu’dan yeniden petrol temin etme yollarını test etmeye devam ediyor. Ancak Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçiş sağlanmadan bu girişimlerin sınırlı kalacağı ifade ediliyor.
ENERJİ HARİTASI YENİDEN ÇİZİLİYOR
ABD’nin yükselen ihracat rolü, küresel enerji dengelerinde köklü bir değişime işaret ediyor. Aynı dönemde ABD’nin Orta Doğu’dan petrol ithalatı da sert şekilde geriledi. Suudi Arabistan’dan yapılan ithalatın günlük 800 bin varilden 250 bin varilin altına düştüğü belirtiliyor.
Bu tablo, yalnızca geçici bir kriz yönetimi değil, aynı zamanda enerji ticaretinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
