Enerji krizinde günlük kayıp 2 milyar doları geçti

Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan fiili kapanma, küresel enerji arzını sarsarken Körfez ülkelerinin ekonomik dengelerini de derinden etkiliyor. Savaşın başlamasından bu yana petrol ve doğal gaz ihracatında yaşanan dramatik düşüş, bölge ekonomilerinde ciddi gelir kayıplarına neden oldu.

GÜNLÜK KAYIP 2 MİLYAR DOLARI AŞTI

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın karşılık vermesi sonucu enerji altyapısı, lojistik hatlar ve ticaret yolları büyük ölçüde sekteye uğradı. Bu durum sadece enerji sektörünü değil; finans, turizm ve taşımacılık gibi birçok alanı da olumsuz etkiledi.
Körfez ülkelerinde enerji kaynaklı ekonomik kaybın günlük 2,3 milyar dolar seviyesine ulaştığı tahmin ediliyor.

KÜRESEL ENERJİ ARZININ KALBİ DURMA NOKTASINDA

Körfez bölgesi, günlük yaklaşık 30 milyon varillik üretim kapasitesiyle dünya petrol arzının üçte birine yakınını karşılıyor. Aynı zamanda küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, enerji taşımacılığında kritik bir geçiş noktası konumunda bulunuyor.

Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin LNG ihracatı ile Suudi Arabistan, Irak ve Kuveyt’in petrol sevkiyatları büyük ölçüde bu dar su yoluna bağımlı. Ancak çatışmalar nedeniyle bu hatların neredeyse tamamen durma noktasına gelmesi, küresel piyasalarda arz endişesini zirveye taşıdı.

PETROL İHRACATI YÜZDE 60’TAN FAZLA GERİLEDİ

Savaşın üçüncü haftasında bölgedeki petrol ihracatı ciddi darbe aldı.
Körfez ülkelerinin toplam petrol ihracatı günlük 25,1 milyon varilden 9,7 milyon varile düşerek yüzde 60’tan fazla geriledi.

Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık dörtte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Çin ve Hindistan başta olmak üzere Asya’nın büyük ekonomileri bu bölgeye yüksek oranda bağımlı durumda.

MODERN TARİHİN EN BÜYÜK ARZ ŞOKLARINDAN BİRİ

Yaklaşık 15 milyon varillik üretim kaybı, modern enerji tarihinde görülen en büyük kesintiler arasında değerlendiriliyor. LNG ve diğer enerji ürünleri hariç tutulduğunda bile son iki haftada 25 milyar dolarlık gelir kaybı hesaplanıyor.

Petrol fiyatlarının hızla yükselerek varil başına 100 doların üzerine çıkması, küresel piyasalarda paniği artırdı. Bu gelişme üzerine IEA üyesi ülkeler, toplam 400 milyon varillik acil petrol rezervini piyasaya sürme kararı aldı. Bu hamle, fiyatlardaki sert yükselişi frenlese de piyasalardaki belirsizlik devam ediyor.

SUUDİ ARABİSTAN VE KATAR EN FAZLA ETKİLENENLER ARASINDA

Bölgedeki en büyük üreticilerden Suudi Arabistan’ın günlük kaybının 1 milyar dolara yaklaştığı belirtiliyor. Petrol gelirlerine yüksek bağımlılığı bulunan ülke ekonomisi, krizden doğrudan etkileniyor.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin günlük kaybı yaklaşık 350 milyon dolar seviyesinde hesaplanırken, LNG devi Katar’da bu rakam 300 milyon dolara ulaşıyor. Kuveyt, Umman ve Bahreyn gibi ülkelerde de enerji gelirlerine dayalı ekonomiler ciddi baskı altında.

Irak ise krizden en sert etkilenen ülkelerden biri olarak öne çıkıyor. Ülkenin petrol üretimi 4,2 milyon varilden 1,2 milyon varile gerilerken günlük kaybı 300 milyon dolara ulaştı.

HÜRMÜZ’E BAĞIMLILIK KRİZİ DERİNLEŞTİRİYOR

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Hint Okyanusu’na bağlayan stratejik bir enerji koridoru olarak öne çıkıyor. Katar, Kuveyt ve Bahreyn gibi ülkeler ihracatlarının neredeyse tamamı için bu geçide bağımlı.

Suudi Arabistan ve BAE gibi bazı ülkeler alternatif boru hatlarıyla kısmi çözüm üretmeye çalışsa da bu kapasite, kayıpları telafi etmek için yeterli değil. Irak ise Kerkük-Ceyhan hattı üzerinden sınırlı ihracat yapabiliyor.

KÜRESEL PİYASALARDA BELİRSİZLİK DEVAM EDİYOR

Analistler, mevcut rezerv satışlarının kısa vadede rahatlama sağlasa da uzun vadeli çözüm için jeopolitik gerilimin düşmesi gerektiğini vurguluyor. Enerji arzındaki bu kırılma, küresel enflasyon ve büyüme üzerinde de ciddi baskı oluşturabilir.