IEA Başkanı açıkladı: Petrol fiyatlarında büyük sıçrama kapıda
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, küresel enerji piyasalarına ilişkin yaptığı son değerlendirmelerde risklerin giderek büyüdüğüne dikkat çekti. İran’da süren savaş ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan ciddi aksaklıkların, enerji arzı üzerinde baskıyı artırdığını belirten Birol, özellikle nisan ayında piyasalarda daha sert dalgalanmaların görülebileceğini ifade etti. Atlantic Council tarafından düzenlenen etkinlikte konuşan Birol, mevcut fiyatlamaların piyasa gerçeklerini tam olarak yansıtmadığını vurguladı.
PİYASALAR GERÇEK RİSKİ FİYATLAMIYOR
Enerji fiyatlarının mevcut seviyelerinin yanıltıcı olabileceğini belirten Birol, arz tarafında yaşanan kayıpların henüz tam anlamıyla fiyatlara yansımadığını söyledi. “Petrol fiyatları bugün görülen seviyelerin çok ötesine geçebilir, piyasa gerçek riski henüz fiyatlamış değil” değerlendirmesinde bulunan Birol, yatırımcıların ve ülkelerin bu süreci dikkatle izlemesi gerektiğini kaydetti. Brent petrol fiyatlarının 103 ila 107 dolar bandında hareket etmesine rağmen, arz şokunun boyutunun çok daha büyük olduğunu dile getirdi.
ARZ KESİNTİSİ TARİHİ SEVİYEYE ULAŞTI
Son veriler, küresel petrol arzında günlük yaklaşık 13 milyon varillik kesintiye işaret ediyor. Bu seviyenin, geçmişte yaşanan 1973 petrol krizi, 1979 İran devrimi ve 2022 enerji şoklarının toplam etkisinden bile daha büyük olduğuna dikkat çekiliyor. “Günlük 13 milyon varillik arz kaybı, modern enerji tarihinin en büyük kesintilerinden biri olarak kayda geçiyor” ifadesi, mevcut krizin boyutunu gözler önüne seriyor. Orta Doğu’da 80’den fazla enerji altyapısının ağır hasar alması ise üretimin kısa vadede toparlanmasını zorlaştırıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GEÇİŞLER ÇÖKME NOKTASINDA
Küresel petrol ticaretinin can damarı olarak görülen Hürmüz Boğazı’nda geçişlerin normal seviyenin yüzde 10’unun altına gerilemesi, arz krizini daha da derinleştiriyor. İran savaşıyla birlikte bölgede artan güvenlik riskleri, tanker trafiğini ciddi şekilde sekteye uğratmış durumda. ABD’nin İran limanlarına yönelik uyguladığı abluka da enerji sevkiyatını daha karmaşık hale getiriyor.
STRATEJİK STOKLAR DEVREYE GİREBİLİR
Birol, mevcut kriz karşısında ülkelerin ellerindeki stratejik petrol rezervlerini daha aktif kullanmaları gerektiğini belirtti. “Gerekirse acil durum rezervlerinin yüzde 80’ine kadar olan kısmı piyasaya sunulabilir” diyerek, küresel ölçekte koordineli bir müdahale çağrısında bulundu. Bazı ülkelerin stoklarını koruma eğiliminde olduğunu ve ihracat kısıtlamalarına yöneldiğini ifade eden Birol, bu yaklaşımın krizi daha da derinleştirebileceğini söyledi.
KÜRESEL EKONOMİ İÇİN KRİTİK EŞİK
Enerji arzındaki daralmanın sadece enerji piyasalarını değil, küresel büyümeyi de tehdit ettiğini belirten Birol, özellikle Asya ekonomilerinin Orta Doğu petrolüne olan yüksek bağımlılığına dikkat çekti. Tedarik zincirlerinde yaşanabilecek aksaklıkların üretim maliyetlerini artırarak enflasyonist baskıyı güçlendirebileceğini ifade etti.
Birol’un açıklamaları, enerji piyasalarında yeni bir dalgalanma döneminin kapıda olduğuna işaret ederken, ülkelerin alacağı önlemlerin krizin seyrini belirleyeceği değerlendiriliyor.
