IEA’dan Avrupa’ya enerji krizi uyarısı: Nisan ayında darboğaz başlıyor
Ortadoğu’da tırmanan savaşın küresel enerji piyasalarına etkisi giderek derinleşirken, enerji arzında yaşanan aksaklıklar fiyatlar üzerinde baskıyı artırmaya devam ediyor. Özellikle petrol ve rafine ürünlerdeki daralma, başta Avrupa olmak üzere birçok bölgede ciddi bir kriz beklentisini güçlendiriyor.
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, yaptığı son değerlendirmelerde mevcut tablonun sıradan bir arz sıkıntısı olmadığını, küresel ölçekte etkileri hissedilecek büyük bir kırılma sürecine girildiğini vurguladı.
AVRUPA’YA NİSAN AYI UYARISI
Norveç Varlık Fonu Başkanı Nicolai Tangen ile gerçekleştirilen bir podcast yayınında konuşan Birol, Ortadoğu’daki çatışmaların enerji arzına doğrudan zarar verdiğini belirtti.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası bölgede yaşanan gelişmelerin, petrol sevkiyatını ciddi biçimde sekteye uğrattığını ifade eden Birol, özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamaların küresel arzı daralttığını dile getirdi.
“Bugüne kadar günlük 12 milyon varili aşan bir arz kaybı yaşandı ve bu kaybın Nisan ayında iki katına çıkması bekleniyor.”
TARİHİ DARBOĞAZ: ENFLASYON VE BÜYÜME RİSKİ
Enerji arzındaki bu kesintinin yalnızca fiyatları değil, makroekonomik dengeleri de bozacağına dikkat çeken Birol, özellikle enflasyon üzerindeki etkilerin kaçınılmaz olduğunu belirtti.
Artan enerji maliyetlerinin üretimden lojistiğe kadar geniş bir alanda maliyet baskısı yaratacağına işaret eden IEA Başkanı, bunun ekonomik büyüme üzerinde aşağı yönlü risk oluşturacağını söyledi.
“Bu gelişmeler enflasyon üzerinden tüm ekonomilere yayılacak ve büyüme görünümünü ciddi şekilde aşağı çekecek.”
DİZEL VE JET YAKITI KRİZİ KAPIDA
Enerji krizinin en kritik ayağını ise rafine ürünlerdeki daralma oluşturuyor. Özellikle dizel ve jet yakıtı tarafında yaşanan sıkıntının hızla derinleştiği belirtiliyor.
Birol’a göre şu anda Asya’da hissedilen bu kriz, çok kısa süre içinde Avrupa’ya da sıçrayacak.
“Şu an Asya’da gözlemlediğimiz dizel ve jet yakıtı sıkıntısı, Nisan veya Mayıs itibarıyla Avrupa’yı da vuracak.”
AVRUPA’YA TASARRUF ÇAĞRISI
Avrupa Birliği ve bölge hükümetlerine de çağrıda bulunan Birol, enerji tüketiminde tasarrufun artık bir tercih değil zorunluluk haline geldiğini ifade etti.
Artan jeopolitik riskler ve arz kesintilerinin birleşimi, Avrupa için uzun yıllardır görülmeyen ölçekte bir enerji darboğazı ihtimalini gündeme getiriyor.
IEA verilerine göre mevcut kriz, geçmişte yaşanan enerji şoklarından farklı olarak hem arz hem de rafine ürün tarafında eş zamanlı baskı oluşturuyor. Bu durum, piyasadaki dengesizliği daha da derinleştiriyor.
KÜRESEL ENERJİ PİYASASINDA YENİ DÖNEM
Uzmanlara göre yaşanan gelişmeler, enerji piyasalarında kalıcı bir paradigma değişiminin habercisi olabilir.
Ortadoğu merkezli risklerin artması, enerji güvenliği konusunu yeniden ülkelerin öncelikli gündem maddesi haline getirirken, alternatif kaynaklara yönelim ve stratejik rezerv politikalarının da hızlanması bekleniyor.
