IEA’dan kritik uyarı: Kömür devri kapanıyor mu?
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel kömür talebine ilişkin 2024 sonrası dönemi kapsayan projeksiyonlarını açıkladı. Rapora göre, 2024’te rekor seviyeye ulaşması beklenen kömür tüketimi, takip eden iki yıl boyunca sınırlı artışlarla durağan bir seyir izleyecek.
IEA, 2025 yılında kömür talebinin yalnızca %0,2 artacağını, 2026’da ise hafif bir düşüş yaşayarak yeniden 2024 seviyesinin altına gerileyeceğini öngörüyor. Ajans, bu görünümde elektrik talebindeki yavaşlama ve yenilenebilir kaynaklardan üretimin hız kazanmasının belirleyici rol oynadığını vurguluyor.
ÇİN VE HİNDİSTAN FARKLI YÖNLERE EVRİLİYOR
Dünyanın en büyük kömür tüketicisi konumundaki Çin’de, zayıf elektrik talebi ve güneş ile rüzgar kaynaklı üretimin artması nedeniyle 2025’te kömür talebinde hafif bir gerileme bekleniyor. Buna karşın Hindistan’da artan sanayi üretimi ve büyüme trendiyle birlikte 2026 yılında kömür talebinin %2,5 oranında artacağı tahmin ediliyor.
ABD’de ise 2025 yılına dair dikkat çeken bir gelişme öngörülüyor: doğal gazın maliyet dezavantajı nedeniyle elektrik üretiminde kömüre dönüş yaşanacak ve talep %7 artacak. Ancak bu artışın 2026 itibarıyla sınırlı kalacağı ve yeniden düşüşe geçileceği öngörülüyor.
AVRUPA’DA TALEP KISA SÜRELİ ARTIYOR
Rapora göre, Avrupa Birliği’nde rüzgar ve hidroelektrik üretiminin azalması ile yükselen doğalgaz fiyatlarının etkisiyle kömür talebinde geçici bir yükseliş yaşandı. Ancak bu artışın 2026 yılında tersine dönmesi ve kömür tüketiminin yeniden düşüşe geçmesi bekleniyor.
KÖMÜR ÜRETİMİNDE ZİRVE BEKLENİYOR
Küresel ölçekte kömür üretiminin, 2025 yılında Çin ve Hindistan’ın öncülüğünde tarihi zirveye ulaşması bekleniyor. Ancak bu seviyenin korunması zor görünüyor. IEA, özellikle stok fazlası ve düşen fiyatların etkisiyle 2026’da üretimin düşüşe geçeceğini öngörüyor.
Uluslararası Enerji Ajansı ayrıca, küresel kömür ticaretinin 2025 yılında daralacağını, 2026’da da üst üste ikinci yıl gerileyerek bu yüzyıldaki ilk iki yıllık düşüş serisine işaret edeceğini belirtiyor.
FİYATLAR BASKI ALTINDA, RUSYA VE ENDONEZYA ZORLANIYOR
Raporda dikkat çeken bir diğer unsur ise fiyat baskısı oldu. Küresel arz fazlası nedeniyle kömür fiyatlarının 2021’in başındaki seviyelere kadar gerilediği vurgulandı. Endonezya’nın kömür üretiminde en sert düşüşü yaşayacağı, Rusya’nın ise zorlu piyasa koşullarıyla karşı karşıya kalacağı ifade edildi.
