İTO Başkanı Avdagiç'ten Uuyarı: Petrol 130 doları görebilir, tedarik zinciri riskte

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, İsrail ile İran arasında tırmanan gerilimin yalnızca askeri değil, ekonomik sonuçları açısından da ciddi tehditler barındırdığını söyledi. Avdagiç, küresel enerji trafiğinin kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek bir kapanmanın, petrol fiyatlarını varil başına 130 dolara taşıyabileceği uyarısında bulundu.

BÖLGEDEKİ KRİZ, ENERJİ LOJİSTİĞİNİ TEHDİT EDİYOR

Hürmüz Boğazı’nın İran kontrolünde olduğunu hatırlatan Avdagiç, dünya petrol ihracatının %20’sinden fazlasının bu dar su yolundan geçtiğini belirtti. Olası bir kapatmanın, sadece petrol fiyatlarını değil, aynı zamanda doğalgaz sevkiyatını ve ithalat rotalarını da derinden etkileyeceğini ifade etti.

“Bu boğaz kapatılırsa sadece fiyatlar değil, tedarik zinciri de kırılabilir.”

UÇUŞLAR SAPTIRILIYOR, DENİZ TİCARETİ ZORLAŞIYOR

Artan gerilim, bölgedeki hava trafiğini de olumsuz etkiliyor. İsrail, İran, Suriye, Lübnan ve Ürdün gibi ülkelerin hava sahalarının kapanması, birçok uçuşun alternatif güzergâhlara yönelmesine neden oldu. Avdagiç, deniz ve hava yollarının en azından “makul seviyede işlemeye devam etmesinin en öncelikli beklentileri arasında” olduğunu vurguladı.

“İSRAİL, BÖLGEYİ YANGINA SÜRÜKLÜYOR”

İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırgan tutumunu eleştiren Avdagiç, bu süreçte İsrail’in İran’a yönelik doğrudan saldırısının “bölgesel çatışmayı büyüttüğünü” söyledi. İran’ın da “meşru müdafaa hakkını kullandığını” belirten Avdagiç, yaşananların uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler kararları dışında geliştiğini vurguladı.

3 FARKLI SENARYO: PETROLDE SERT YÜKSELİŞ MÜMKÜN

Avdagiç, sürece ilişkin üç olası senaryo üzerinde durdu:

1. Diyalogla gerginliğin kısa sürede yatışması – En iyimser senaryo.

2. Dalgalı ama kalıcı bir çatışma hali – Enerji fiyatlarının yeni bir dengede kalması.

3. Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapanması – Petrol fiyatlarının 130 dolara kadar yükselmesi ve ciddi tedarik sorunları.

“Fiyat artışının ötesinde, rafineri erişimi ve ham petrol arzında küresel sıkıntılar doğabilir.”

TÜRKİYE’NİN LOJİSTİK AĞI DA ZARAR GÖRÜYOR

Türkiye'nin İran'la hem kültürel hem ekonomik olarak derin bağlara sahip olduğunu hatırlatan Avdagiç, bölgesel gerginliğin Türkiye’yi de doğrudan etkilediğini dile getirdi. Gemi taşımacılığının yavaşlaması ve havayolu rotalarının uzaması, ihracat ve ithalat süreçlerini yavaşlatıyor.

“GÜMRÜK BİRLİĞİ ARTIK GÜNCELLENMELİ”

Küresel ölçekte artan korumacılığa da dikkat çeken Avdagiç, ABD’nin başlattığı ticaret duvarlarının diğer ülkelere de yayıldığını söyledi. Bu gelişmeler ışığında Türkiye ile Avrupa Birliği arasında süregelen Gümrük Birliği anlaşmasının artık güncellenmesinin şart olduğunu vurguladı.

“AB'nin üçüncü ülkelere tanıdığı ihracat ayrıcalıkları, Türkiye için de geçerli hale gelmeli.”

“ÜRÜN VE ÜLKE BAZLI STRATEJİLER DERHAL UYGULANMALI”

Avdagiç, Ticaret Bakanlığı’nın bu süreçte piyasa taleplerini dikkatle izlediğini ve hızlı aksiyonlar aldığını belirtti. Ülke bazlı ve ürün grubu bazlı politikaların gecikmeden uygulamaya alınması gerektiğini ifade eden Avdagiç, korumacılığın küresel ticareti zorlaştırdığına ve bunun uzun vadede herkes için kayıp anlamına geldiğine dikkat çekti.