Ankara simidi neden bu kadar meşhur ve neden 15 liraya kadar çıktı?

Ankara simidi

Ankaralının gittiği her şehirde eksikliğini hissettiği Ankara simidi, 15 liraya yükseldi. Ankara Simitçiler Odası Başkanı, hem bu zammın nedenlerini hem de Ankara simidinin neden diğer simitlerden farklılaştığını Ekotürk’e anlattı

Yine bir Ankara ayazı.

25 yıllık devlet memuru Salih bey işe geç kaldığı için hızla evden çıkar. Lise öğrencisi kızı Selin de peşinden…

Kahvaltıya vakit olmamıştır ama dert değil. Yollarının üzerinde kokusuyla Ankara’nın karını da buzunu da çözen bir simit fırınına uğrayacaklardır.

Gittikleri her şehirde eksikliğini hissettikleri, bütçesi düşük keyfi hayli yüksek Ankara simidi-peynir ikilisi, sabahlarını tamamlayacaktır her ikisinin de.

Fırının önünde dururlar. Kafası hayli yoğun Salih bey, 10 lira uzatır iki simit için. Ancak kasadaki arkadaşın “abi zam geldi” uyarısıyla uyanır da sonradan hatırlar bir dönem “kuruşla” aldıkları bir simidin 15 liraya kadar çıktığını. Salih beyin iki simit için verdiği 30 lira ile zamanında başkentte mükellef bir kahvaltı edebiliyordu.

Özür dileyerek yapılan zam açıklaması

Ankaralının medarı iftiharı, başkentin coğrafi işaretli ürünü Ankara simidinin 15 liraya çıktığı açıklandı 26 Ocak’ta. Simide en son 31 Temmuz’da zam yapılmış, 10 lira olmuştu. 

Açıklamayı yapan Ankara Simitçiler Odası Başkanı Savaş Delibaş, “maalesef yine bir zam haberiyle karşınızdayız” diye başladı konuşmasına. Hatta bilhassa dar gelirliden özür dileyerek bu zammı yapmak zorunda olduklarını açıkladı.

“Susam fiyatlarının, un fiyatlarının, doğal gaz işçi giderlerinin yüzde 200’lerin üzerinde konmasından dolayı zorunlu bir zam oldu” diyen Delibaş, “Sadece özür dilemesi gereken bizler değiliz, özür dilemesi gerekenlerde lütfen çıkıp özür dilesinler” ifadelerini de ekledi açıklamasına.

Delibaş’ın açıklamasına göre alım gücünün çok düştüğü günümüzde 15 lira bile esnafın derdine derman olmuyor. Zira, simidin hammaddesi de simidin satıldığı yerlerin kirası da zamlardan etkileniyor.

2011’de 1 lira olan Ankara simidi bugün 15 lira

Türkiye Kamu-Sen Araştırma Geliştirme Merkezi, 2011 yılında bir memur-simit endeksi hazırlamış, o dönem bile “çay-simidin artık lüks tüketim maddesi” olduğunu açıklamıştı.

2002’de 20 kuruştan satılan simidin 2011’de 1 liraya çıktığını hatırlatan Türkiye Kamu-Sen, memur-simit endeksinin 2002 yılında 100 iken, 2011 yılında 58’e gerilediğini söylemişti. Çok değil, 2021’de bile bir adet simidin fiyatı 2,5 liraydı.

2011’de asgari ücret 630 liraydı. Asgari ücretli her gün iki simit yese ay sonunda cebinde 570 lira kalıyordu. Bugün asgari ücret 17 bin lira. Her gün iki simit tüketilse, 30 gün sonunda cepte kalan miktar, 800 lira.

Bu hesaplama, çaysız yapılan bir hesaplama. Zira 2011’de bir bardak çay ortalama 50 kuruştu. Bugün ise satılan mekâna göre, 15-20 liradan başlayıp 50 liralara kadar çıkan, standardı olmayan bir aralıkta.

Ankara Simitçiler Odası Başkanı: 15 bin liralık dükkân kirasını 250 bin liraya kadar çıkardılar

Ekotürk’e konuşan Savaş Delibaş, “Ankara simidi 15 lira ama liranın değeri ne seviyede oldu ona da bakmak lazım. İnanın 15 liranın değeri, 1,5 lira bile değil” değerlendirmesini yapıyor.

Ankara’nın hızla gelişen ve ardı ardına kafe ve restoranlarının açıldığı Çukurambar’dan örnek veren Delibaş, “2021’de 2022’de dükkân kirasına 10 ila 15 bin kira ödenirken 250-300 bine ulaşmış durumda” dedi.

15- 20 bin lira ödedikleri doğalgaz faturasının 70-80 bin liraya çıktığını hatırlatan Ankara Simitçiler Odası Başkanı, “Bizim karşı karşıya olduğumuz en düşük zam, yüzde 100 oranındaki su fiyatları. O da yerel belediyelerin işi biliyorsunuz” dedi.

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, 28 Ocak’ta Atatürk Spor Salonu’nda gerçekleştirdiği “5 Yılın Projeleri Tanıtım ve Bilgilendirme Toplantısı”nda su ile ilgili şu bilgileri paylaşmıştı:

“ASKİ’de suyun metreküp fiyatı ortalama 1,6 dolardı. Yani bugünün parasıyla o garip gurebaya 50 liraya su satmışlar. Seçimlerden önce yüzde elliye indirildi. Şu anda suyu 0,7 dolara satıyoruz. Yani 21 liraya temiz suyu vatandaşlarımızla buluşturuyoruz. Sosyal destek alan ailelere tonu 1 liradan veriyoruz. Yani suya 200 lira yerine 10 lira veriyorlar. Öğrenci evlerine yüzde 20 su indirimi uyguluyoruz.”

“Biz 15 lira yaptık ama Çankaya gibi bölgelerde 20 liraya kadar çıkartacaklardır”

Dükkân kiralarının semtten semte değiştiğini de hatırlatan Delibaş, Keçiören’de bile dükkan kiralarının 30 ile 40 bin lira arasında olduğunu, Çankaya’da daha yükseğe çıktığını aktardı ve ekledi:

“İnanın biz şimdi simidi 15 lira yaptık ama Çankaya bölgesinde 20 lira olarak satılacaktır. Zaten biz yapmadan önce de bazı esnaf, zamlı fiyatlarına geçmişti.”

“1500 simitçi üyemiz var. Bunların 700-800’ü kiralar nedeniyle mahkemelik”

Dükkân sahiplerinin 15 bin liralık kirayı 60 bin liraya kadar çıkardığını, böyle bir durumda dükkânı kiralayanların çok zor durumda kaldığını aktaran Delibaş, “Bir simitçi dükkanının açılması için en az 3-4 milyon lira yatırım yapılması gerek. Aynı dükkânın en az 10 yıl işletilmesi gerekiyor ki bu en başta harcadığı parayı geri kazanabilsin” diyor ve ekliyor:

Şu anda bırakın esnafın ayakta durup, yoluna devam edebilmesini, aylık kirasını, elektriğini, doğalgazını, vergisini ödemekte zorlanıyor. Dükkân kiralanırken yapılan sözleşmede kira artışı “devletin açıkladığı enflasyon oranı” olarak belirleniyor. Maalesef mal sahipleri bunu kabul etmiyor. Ankara’da şu an 1500 simitçi üyemiz var. Bunların 700-800’ü kiralar nedeniyle mahkemelik.

Unda yüzde 100, susamda yüzde 170 zam

Delibaş’ın açıklamasına göre asgari ücrete yüzde 50 zam yapılması demek, simit ustalarının maaşlarına yüzde 70-80 zam yapılması demek. Zira simit ustası bulmak da zor. “Unlu mamüller ustası bulunamaz duruma geldi şu an” diyor Delibaş.

Simide en son zam yaptıkları Temmuz 2023 döneminde 50 kilogramlık unun 400 ila 500 lira olduğunu hatırlatan Ankara Simitçiler Odası Başkanı, “Şimdi ise 900 ile 1000 lira arasına çıktı. Ortalamaya vurursak kilogramı 15 lirayken şimdi 30 lira oldu” dedi. Delibaş’ın bahsettiği, yüzde 125’e varan zam anlamına geliyor.

Susam ve pekmezde de durum farklı değil

Savaş Delibaş, geçen yıl 25 kilogramlık susam çuvalının fiyatının (susam kalitesine göre değişmekle birlikte) 900 ile 1100 lira arasında değiştiğini, bugün ise 2 bin 500 ila 3000 lira olduğunu aktarıyor. Bu da yüzde 170’i aşan bir zam oranı demek.

Kaliteli bir pekmezin ortalama fiyatı ise yaklaşık 150 liradan 300 liraya kadar çıkmış durumda.

Alışveriş sitelerine baktığımızda dahi “organik” etiketiyle satılan pekmezlerin kilogramı 300 ile 500 lira arası değişiyor. En çok tüketilen markalarda da durum çok farklı değil.

Ankara simidi neden bu kadar lezzetli?

Ankara Simitçiler Odası Başkanı Savaş Delibaş’a göre bunun iki önemli nedeni var: İşçilik ve kullanılan hammadde.

Her undan Ankara simidi olmayacağını söyleyen Delibaş, unlarını özel yaptırdıklarını anlatıyor.

Herkesin dilinde olan “Ankara simidi çok lezzetli çünkü pekmez kullanılıyor” sözünü de soruyoruz Delibaş’a.

Delibaş’a göre her simitte pekmez kullanılıyor ancak Ankara simidinde bu oran yüzde 80 saf pekmez, yüzde 20 sıvılaştırılmış pekmez. Ankara simidinin kavruk görünümü de buradan geliyor. Diğer şehirlerin simidinde yüzde 90’a kadar sıvılaştırılmış pekmez kullanıldığını, o nedenle pekmezin tadının alınamadığını söylüyor Başkan Delibaş.

Delibaş, “Direkt pekmeze daldırıp, susamla yoğunlaştırıyoruz. Bir de odun ateşinde pişmesi farkettiriyor” diye açıklıyor.

Haber: Ekotürk Ankara Temsilcisi Gökçen Tuncer