DELOITTE: PANDEMİ FUTBOL KULÜPLERİNİ 2 MİLYAR EURO GELİR KAYBINA UĞRATACAK

Deloitte Spor Endüstrisi Grubu’nun Futbol Para Ligi’nin 24. Sayısında Kovid-19’un yarattığı ekonomik ve sosyal yıkım ortamında,  rapor 2019/20 sezonunda dünya futbolunda en yüksek gelirleri yaratan  kulüpleri mercek altına alındı.  Rapora göre, en yüksek gelire sahip 20 kulübün 2020/21 sezonu sonunda gelir kayıpları 2 milyar Euro’yu  aşacak.

Rapor, gelirlerdeki düşüşü, ötelenmelerden kaynaklı ve tamamen  kaybolan gelirlerden kaynaklı (özellikle maç günü gelirleri ve ayrıca  naklen yayıncılara verilen indirimler) olarak iki temel faktörle  açıklıyor.  Söz konusu ötelenmelerin etkisini ele alındığında, birçok  kulübün 2020’de sona eren mali yıla ait gelirlerinin aşağı yukarı  dörtte birlik kısmının 2021’de sona eren mali yıla kaydığını   dolayısıyla 2021’in bir çeyreklik ekstra geliri kapsadığı görülüyor.

Dünyadaki liglerin devam eden sezonla ilgili olarak salgına karşı  maçları ertelemeden ligleri farklı sıralama metotları kullanarak  sonlandırmaya ve tamamen iptale kadar uzanan farklı reaksiyonlar  gösterdiğinin altı çizilen raporda, izleyicilerin güvenli ve sağlıklı  bir şekilde yeniden stadlara dönüş yapabilmesi şu an dünya futbolunun  en öncelikli gündem maddeleri arasında olduğuna dikkat çekildi. Maç  günü gelirleri kulüplerin iş modellerinin ayrılmaz bir parçası olmakla  kalmayıp, farklı gelir yaratıcı kalemlerin de tetikleyicileri.

Deloitte Spor Endüstrisi Grubu’na göre, kulüpler seyirciden yoksun  kalmanın esas etkisini önümüzdeki sene daha çok hissedecek. Bu etkinin  boyutuysa, seyircilerin statlara tekrar ne zaman döneceğine bağlı  olacak.

Futbol Para Ligi’nin zirvedeki kulübü değişmedi: FC Barcelona FC Barcelona 715,1 milyon Euro’luk geliri ile geçen sene olduğu  gibi Para Ligi’nde en üst sırada yer aldı.  Onu 714,9 milyon Euro’luk  gelir yaratan Real Madrid takip etti. İkili arasındaki 200 bin Euro’luk fark, Para Ligi tarihi boyunca ilk iki sırada yer alan  kulüpler arasında oluşmuş en küçük fark olarak dikkat çekiyor.

2019 yılında 840 milyon Euro rekor gelir ile 800 milyon eşiğini  ilk geçen kulüp olarak rekor kıran FC Barcelona, bu sefer tüm Para Ligi kulüpleri içerisinde mutlak değer olarak en büyük gelir düşüşünü  yaşayan kulüp oldu.

Real Madrid’in gelirlerde yaşadığı azalma daha düşük gerçekleşti. Kulüp, önemli iş ortaklıklarının süresini uzatarak ve bazı gelir  yaratıcı aktiviteleri kendi bünyesine taşıyarak ticari gelirlerinde
28,1 milyon Euro tutarında bir artış sağladı, bu da eflatun  beyazlıların diğer iki gelir kalemindeki düşüşü bir nebze olsun  hafifletti.

Bayern Münih bu sene üçüncü sıraya yükseldi (634,1 milyon Euro). İlk 10 kulüp arasındaki en düşük gelir kaybını (yüzde 4) yaşayan Alman  devi, 2020 yılına ait tüm ulusal naklen yayın gelirlerinin Bundesliga’nın daha erken tamamlanması sonucu mali tablolarına dahil  olmasından faydalandı. Bayern, Şampiyonlar Ligi’ni, Bundesliga’da Şampiyonluğu, Almanya Kupası’nı (DFB Pokal) ve son olarak da UEFA Süper Kupasını kazanarak unutulmaz bir sezon yaşadı.

580,4 milyon Euro gelirle sezonu tamamlayan Manchester United’ın,  gelirlerindeki 131,1 milyon Euro’luk düşüş (yüzde 19) takımın dördüncü  sıraya gerilemesine sebep oldu. Bu seneki Para Ligi’ndeki en büyük  düşüşü yaşayan kulüp olan Kırmızı Şeytanlar, hem 2019/2020 Şampiyonlar Ligi’ne katılmamış olmanın, hem de maç günü gelirlerinden mahrum  kalmanın ve naklen yayın gelirlerindeki indirim ve ertelemelerin  faturasını ödediler.

Liverpool 2001/2002’den beri ilk kez sıralamada ilk beşe girdi. Kırmızı beyazlıların son birkaç yıldır istikrarlı bir şekilde devam  eden sportif başarıları finansal başarısına da yansıyor. Manchester City (6.), Paris Saint-Germain (7.), Chelsea (8.), Tottenham Hotspur (9.) ve Juventus (10.) ilk 10’da yer alan diğer  kulüpler.

İlk 20’deki kulüplerin 18’i geçen sene de listede yer alan  kulüpler. 15. sıradaki FC Zenit ve 20. sıradaki Eintracht Frankfurt, AS Roma ile West Ham United’ın yerlerini aldılar. Zenit’in 2019/2020
Şampiyonlar Ligi’ne katılımı ve mali yılının 31 Aralık 2019 olması  sebebiyle sezon gelirlerinin pandemiden minimum etkilenmesi, kulüp  açısından başlıca olumlu etkenlerdi.

Para Ligi’nde ilk 20’de yer edinen kulüplerden sadece ikisi bir  önceki seneye göre gelirlerinde artış yaşadılar: FC Zenit ve Everton. Çok küçük bir artış ile 212 milyon Euro’luk gelire ulaşan ve 17.  sırada yer alan Everton, ticari gelirlerini iki katından fazla  arttırdığı bir sezonu geride bıraktı. Bu aynı zamanda tüm Para Ligi  kulüpleri arasında en büyük ticari gelir artışı olarak (yüzde 104)  dikkate çekti.

Türk Kulüpleri bu sene de listede yer alamadı

İkinci sene üst üste, hiçbir Türk kulübü Deloitte Futbol Para Ligi’nde yer alamadı. Listede en son kendine yer bulan Türk kulübü, 2019 yılında 26. sırada yer alan Beşiktaş olmuştu. Son 10 sezonda İstanbul’un üç büyükleri, sekiz kez Para Ligi’nde ilk 30 kulüp  içerisinde yer alarak ülkemizi temsil ettiler (Galatasaray beş, Fenerbahçe iki ve Beşiktaş bir kez).

Deloitte Türkiye Futbol Endüstrisi Lideri Cem Sezgin, gelir  yaratma konusunda Türk kulüplerinin Avrupa’lı rakipleri ile mücadelede  ellerini zayıflatan bazı kalıtsal faktörlere ve yeni gelişmelere vurgu  yaptı. Sezgin’e göre Türkiye’deki Süper Lig naklen yayın ihalesinin  bedeli, özellikle Avrupa’nın beş büyük ligindeki emsalleri ile  kıyaslandığında çok daha mütevazi kalıyor. Dünya ve Avrupa  futbolundaki ulusal ve uluslararası naklen yayın pastasından  kulüplerimizin aldığı pay bu ülkelere göre oldukça düşük.

Ayrıca Avrupa Kupaları’nda özellikle son iki sezondur alınan başarısız  sonuçlara dikkat çeken Cem Sezgin, UEFA Kulüpler sıralamasında ülke  olarak ilk 10 dışında kalan Türkiye’nin 2022/2023 sezonunu şampiyon  tamamlayacak kulübünün Şampiyonlar Ligi’ne gruplar aşamasında doğrudan  katılım hakkını kaybettiği için, iki ön eleme turu oynamak zorunda  kalacağını hatırlattı. Sezgin, bunun Türk kulüpleri için Avrupa’nın  özellikle büyük kulüpleri ile rekabette yeni bir zorluk olarak  karşısına çıkacağını belirtti. Ticari gelirler açısından ekonominin ve  sektörlerin genel seyrinin belirleyici olacağını söyleyen Sezgin,  pandeminin en az hasarla atlatılmasının yeni sponsorluk ve ticari  anlaşmalar ile kulüplere kaynak aktarımın devamlılığı açısından  önemine işaret etti. Sezgin’e göre kulüplerimizi geçmiş yıllarda  rekabette zayıflatan Türk Lirası’ndaki değer kayıpları ve seyirci  ortalamalarımızın beş büyük lige göre geride kalması ise halen  geçerliliğini koruyan riskler.

Deloitte Spor Endüstrisi Grubu’na göre, Kovid-19 salgını,  bulundukları durumdan güçlü bir şekilde çıkabilmeleri için kulüplere  mevcut stratejik hedeflerini ve iş modellerini tekrar gözden  geçirmeleri ve yeniden şekillendirmeleri açısından önemli bir dürtü  teşkil etti. Kulüpler çalışanları ve taraftarları ile etkileşimlerinde  dijital temasın en baskın yöntem hale gelmesi sonucu, hem kendi  içlerine hem de dışarıya yönelik dijital yetkinliklerini geliştirmeye  daha fazla yöneliyorlar. Bu zorlu süreçte en çevik ve yenilikçi  kulüpler, aynı zamanda en hızlı ve en kuvvetli şekilde yeniden düzlüğe  çıkan kulüpler olacak.

Deloitte Spor Endüstrisi Grubu, belirsizlik ortamının  devamlılığının  mevcut ve gelecekteki naklen yayın kuruluşları,  sponsorlar ve ticari ortakların spora ve futbola olan yatırımlarını  yeniden gözden geçirip değerlendirmelerine, bu da Kovid-19’un finansal  etkilerinin daha uzun bir döneme yayılmasına sebep olabileceğine  işaret ederken, küresel salgının taraftarlar ve toplum için futbolun  ne kadar önemli olduğunu bir kez daha göstermesiyle, Futbol Para Ligi  kulüplerinin naklen yayın kuruluşları ve sponsorlar nezdindeki  söylemlerini güçlendirecek bir argüman sunması açısından olumlu bir  gelişme olduğunu da hatırlatıyor.