Rakamlarla ABD’de ırksal eşitsizlik

ABD’de George Floyd isimli siyahi vatandaşın polis tarafından öldürülmesi sonrası başlayan protestolar ülke geneline yayılırken, siyahiler ve beyazlar arasında uzun yıllardır devam eden sosyo-ekonomik eşitsizliği de yeniden gündeme getirdi.

40 milyondan fazla siyahinin yaşadığı ve toplam ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 13’ünü oluşturduğu ABD’de koronavirüs salgını da ırk temelli eşitsizlik ve ayrımcılığı gözler önüne sermişti.

Eğitimden istihdama, sağlıktan hanehalkı gelirine pek çok alanda siyahilerle beyazlar arasındaki eşitsizliği, istatistiklere bakarak net bir biçimde görmek mümkün.

İşte farklı alanlarda bazı istatistikler:

Pew Araştırma Merkezi tarafından 2019 yılında yapılan bir araştırmaya göre, her 5 siyahi erkekten ortalama 3’ü, ırkları nedeniyle polis tarafından haksız yere trafikte durdurulduğunu belirtti. Ayrıca, belli bir seviyede üniversite eğitimi almış olan her 10 siyahi Amerikalıdan yaklaşık 8’i ırklarından dolayı ayrımcılığa maruz kaldıklarını ifade etti.

Ev sahipliği

Siyahiler ve beyazların ev sahibi olma oranları da aradaki eşitsizliği gösteren bir diğer alan. Siyahi ailelerin ev sahibi olma ihtimali beyaz ailelere kıyasla çok daha düşükken, aradaki uçurumun 2004’ten bu yana genişlediğine işaret ediliyor. Rakamlar bugün siyahi hanelerin yalnızca yüzde 41’i kendi evlerine sahipken, beyazlarda bu oranın yaklaşık yüzde 72 olduğunu ortaya koyuyor.

Hanehalkı geliri

2016 verilerine göre siyahi hane halklarının geliri, beyaz hane halklarında her bir dolara karşılık yalnızca 10 sent. 2016’da beyaz hanehalkı ortalama yıllık geliri 171 bin dolarken, bu rakam 17 bin 100 ile siyahi hanehalkı gelirinin 10 katı.

Salgın kaynaklı can ve iş kaybı

Koronavirüs salgınının yarattığı etkiler de beyazlar ve siyahiler arasındaki eşitsizliği bir kez daha gözler önüne serdi. Gerek can kayıpları gerekse salgın kaynaklı iş kayıpları iki grup arasında bariz biçimde farklılık gösteriyor.

Mayıs ayı sonunda siyahi Amerikalılarda salgın kaynaklı ölüm oranı bin 850 kişide 1 iken, beyaz Amerikalılar için bu oran 4 bin 400 kişide 1, yani yaklaşık 2.4 kat daha yüksek.

Öte yandan salgının etkisiyle meydana gelen iş kayıplarına bakıldığında, Nisan ayında siyahilerin işsizlik oranı yüzde 14, beyazların oranı ise yaklaşık yüzde 17 olarak öne çıkıyor.

Ücret farkı

Son 20 yılda siyahi ve beyaz çalışanlar arasındaki ücret farkı da önemli ölçüde artmış durumda. Örneğin 2018’de tam zamanlı çalışanlar için ortalama haftalık kazanç siyahi Amerikalılar için 694 dolarken, beyazlar için bu rakam 916 dolar.

 Sağlık

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) istatistiklerine göre, ülkedeki siyahi anne adaylarının hamilelikle ilgili komplikasyonlar nedeniyle ölme olasılığı beyaz kadınlara göre yaklaşık 3 kat daha fazla.

Eğitim 

Eğitim alanında da kayda değer bir fark söz konusu. Rakamlar Amerika genelinde siyahi öğrencilerin liseden mezun olma olasılığının beyaz öğrencilere göre daha düşük olduğunu gösteriyor. 2018 yılında siyahi öğrencilerin yüzde 79’u liseden mezun olurken, beyaz öğrencilerde bu oran yüzde 89.

 

(Kaynaklar: Pew Araştırma Merkezi, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC); Ekonomi Politikaları Enstitüsü, APM Araştırma Laboratuvarı, ABD İşgücü İstatistikleri Bürosu)