TÜRK-İŞ: EKİM AYINDA GIDA FİYATLARI YILLIK %20,59 ARTTI

Türk-İş’in çalışmasının sonuçları göre, ekim ayında gıda giyatları  aylık %1,41, yıllık %20,59 artarken, yoksulluk sınırı 8.086 TL olarak  hesaplandı.


Açıklamada şöyle denildi:
“Yaşanan Koronavirüs (Covid-19) salgını sürecinde, işsizlik ve  enflasyon baskısı nedeniyle, hane gelirleri hızla düşmektedir. Bu  durum, çalışan ve emeklileri zor durumda bırakmakta, geçim koşulları  bu kesim açısından giderek ağırlaşmaktadır.


Çalışanların iş güvencesi ve gelir kaybında yaşanan olumsuzluklar  giderek artış göstermektedir. Yetersiz belirlenen asgari ücretle  milyonlarca çalışan ailesiyle birlikte günlük yaşamını sürdürmeye  çalışırken, küresel salgınla birlikte yaşanan ekonomik kriz sonrası  yine milyonlarca çalışan kısa çalışma ödeneği tutarıyla geçinmek  durumundadır. İşini kaybeden milyonlarca işçi düşük işsizlik ödeneğine  mahkum kalmıştır. Ücretsiz izne –talebi olmaksızın işverenin tek  taraflı iradesiyle- çıkarılan işçilere ise sadece günlük 39 TL nakdi  ücret desteği verilmektedir. Kayıtdışı çalışan ve sayıları giderek  artan milyonlarca işsiz ise toplumun iktisaden en düşük ve çaresiz  kesimini oluşturmaya devam etmektedir.


Çalışanların istihdama yaklaşımı ve beklentisi Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından tanımlanan “insana yakışır iş”  kapsamındadır. Bu ortamın sağlanması özellikle ekonomik ve sosyal  çalkantıların, belirsizliğin olduğu dönemlerde daha fazla önem  taşımaktadır. Çalışanların adil ve yeterli bir ücrete sahip olmaları,  işyerinde güvenli ve sağlıklı çalışma şartlarının olması en temel  haklar arasındadır.


Ancak, mevcut şartlarda çalışanların hakları daha da  geriletilmekte, TBMM’ye sevk edilen kanun teklifleriyle iş yasasının -yıllara dayanan- koruyucu hükümleri bir bir ortadan kaldırılmak  istenmektedir. Bu yapının sosyal huzur ve iş barışı sağlamayacağı  açıktır. Çalışanlar aileleriyle birlikte açlığa ve yoksulluğa maruz  kalmaktadır.
TÜRK-İŞ (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) çalışanların  geçim şartlarını otuz üç yıldan bu yana aralıksız olarak her ay  düzenli olarak yaptığı “açlık ve yoksulluk sınırı” araştırması  sonuçlarıyla ortaya koymaktadır.


Kuşkusuz her zaman vurgulandığı üzere, bu hesaplama ücret düzeyi  olmayıp haneye girmesi gereken toplam gelir tutarını ortaya  koymaktadır. Ancak ülkede istihdam edilenlerin sayısı çok azdır ve  giderek de azalmaktadır. İstihdam edilenlerin sayısını esnek çalışma  modelleriyle “artmış göstermek” yanıltıcıdır.


TÜRK-İŞ Araştırmasına göre 2020 Ekim ayında 


Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli  beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık  sınırı) 2.482,28 TL,
Gıda harcaması ile birlikte giyim, konut (kira, elektrik, su,  yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması  zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk  sınırı) 8.085,62 TL, Bekar bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ ise aylık 3.035,50 TL  olmuştur.
Dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması (mutfak masrafı)  tutarı önceki yılın sonuna göre 320 TL, temel ihtiyaçlar için  yapılması gereken toplam harcama ise 1.041 TL artmıştır. Son bir yıl  itibariyle bakıldığında, ortaya çıkan ek harcama gereği gıda için 424
TL, toplam hanehalkı harcaması için 1.381 TL’dir.


Askıda olan çalışanların aileleriyle birlikte karşı karşıya  kaldıkları ağır geçim şartlarıdır ve uygulanacak etkin ekonomik ve  sosyal politikalarla bu durumun sona erdirilmesi talep edilmektedir.


TÜRK-İŞ tarafından hesaplanan gıda endeksi ile TÜİK tarafından  hesaplanan gıda fiyatları endeksi ve tüketici fiyatları endeksindeki  son on iki aylık değişim aşağıdaki şekilde yer almaktadır. Gıda  fiyatlarındaki artış son aylarda tüketici fiyatlarındaki artışın  üzerinde bir gelişim izlemektedir.


TÜRK-İŞ’in verileri temel alındığında “mutfak enflasyonu”ndaki  değişim 2020 Ekim ayı itibariyle şu şekilde olmuştur:    Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması  gereken asgari harcama tutarı bir önceki aya göre yüzde 1,41 oranında  artış gösterdi.
Yılın ilk on ayı itibariyle fiyatlardaki artış yüzde 14,78  oranında oldu. Gıda enflasyonunda son on iki ay itibariyle artış oranı yüzde 20,59 oldu. Yıllık ortalama artış oranı ise yüzde 14,54 olarak hesaplandı.
TÜRK-İŞ hesaplamasına temel alınan gıda ürünlerinin fiyatlarında
2020 Ekim ayı itibariyle gözlenen değişim şu şekildedir:
Süt, yoğurt, peynir grubunda  süt ve yoğurt fiyatında önemli bir  değişiklik olmadı, ancak peynir fiyatında hareketlenme ve promosyonlu  satışlar dikkati çekti.
Et, tavuk, balık, sakatat, bakliyat ürünlerinin bulunduğu grupta   kıyma et fiyatı artmış ve fakat kuşbaşı et fiyatı aynı kalmıştır. Aynı  şekilde tavuk fiyatı değişmemiş, sakatat ürünlerinin (ciğer, yürek,  böbrek) tümünün fiyatında artış tespit edilmiştir. Balık fiyatları,  tezgahlarda artan çeşitlilik ile birlikte biraz gerilemiştir. Yumurta  fiyatında artış bu ay da devam etmiştir. Bakliyat ürünleri (kuru  fasulye, kırmızı-yeşil mercimek, nohut, barbunya vb.) fiyatlarında
-kırmızı mercimekteki artış dışında- bir değişiklik olmamıştır. Bazı  marketlerde, tedarikte yaşanan sıkıntı nedeniyle kuru fasulye -kısa  bir süre- raflarda yer almamıştır.
Çalışanların aile bütçesinde önemli bir yere sahip olan gıda  harcaması içinde yaş sebze-meyvenin fiyatı çok değişkenlik göstermekte  ve yapılması gereken harcama tutarını önemli ölçüde etkilemektedir.


Yaş sebze-meyve ortalama kilogram fiyatı önceki aya göre artmıştır ve  bu artış sebzeden kaynaklanmıştır. Geçtiğimiz ay 6,57 olarak  hesaplanan sebze-meyve ortalama kilogram fiyatı bu ay 6,82 TL’ye  yükselmiştir. Eylül ayında 5,94 TL olan sebze ortalama kilogram fiyatı  bu ay 6,48 TL olarak hesaplanmıştır. Meyve ortalama kilogram fiyatı  ise 7,59 TL’den gerileyerek 7,45 TL olmuştur.