TÜRK İŞ: GIDA FİYATLARI EYLÜL’DE ARTTI

Türk-İş’in çalışmasına göre gıda fiyatları Eylül ayında aylık %2,68, yıllık %18,56 arttı.


Konfederasyon’dan yapılan açıklamaya göre aynı ayda, dört kişilik  bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması  gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 2.447,72 TL,  gıda  harcaması ile birlikte giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt),  ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu  diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk sınırı) 7.973,02 TL oldu.


Açıklamada şöyle denildi:
“Dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması (mutfak masrafı)  tutarı önceki yılın sonuna göre 285 TL, temel ihtiyaçlar için  yapılması gereken toplam harcama ise 928 TL artış göstermiştir. Son  bir yıl itibariyle bakıldığında, ortaya çıkan ek harcama gereği gıda  için 385 TL, toplam hanehalkı harcaması için 1.248 TL’dir (net asgari  ücretin yarısından fazla).
Toplumun önemli bir kesimini ücretli-yevmiyeli çalışanlar ve  bunların emeklileri oluşturmaktadır. Devletin resmi verilerinden de  görüleceği üzere, yoksul kesimlerin gıda ve konut (kira, elektrik,  yakıt, su) harcamaları aile bütçesinde ağırlıklı yer kaplamaktadır.
Türkiye’de en yoksul ile en zengin arasında (nüfusun yüzde 10’luk  ayırımında) 13 kat gelir farkı bulunmaktadır. Toplumun ortalama geliri  temel alınarak yapılan çeşitli hesaplamalara göre nüfusun neredeyse  üçte biri yoksuldur. Ancak bu yıl küresel düzeyde yaşanan korona  virüsün etkisiyle meydana gelen iş ve gelir kaybı nedeniyle aradaki  gelir farkının ve yoksulluğun artması söz konusu olacaktır. 


TÜRK-İŞ tarafından hesaplanan gıda endeksi ile TÜİK tarafından  hesaplanan gıda fiyatları endeksindeki son on iki aylık değişim  aşağıdaki şekilde yer almaktadır. Gıda fiyatlarındaki değişimin yönü  ve hızı birbirine paralel bir gelişim göstermekte ve fakat yaz  aylarında gerileyen fiyatlarda tekrar yükselme eğilimi dikkati  çekmektedir.
TÜRK-İŞ’in verileri temel alındığında “mutfak enflasyonu”ndaki  değişim 2020 Eylül ayı itibariyle şu şekilde olmuştur:
Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması  gereken asgari harcama tutarı bir önceki aya göre yüzde 2,68 oranında  artış gösterdi.Yılın ilk dokuz ayı itibariyle fiyatlardaki artış yüzde 13,18  oranında oldu.


Gıda enflasyonunda son on iki ay itibariyle artış oranı yüzde 18,56 oldu.
Yıllık ortalama artış oranı ise yüzde 13,45 olarak hesaplandı.
TÜRK-İŞ hesaplamasına temel alınan gıda ürünlerinin fiyatlarında
2020 Eylül ayı itibariyle gözlenen değişim şu şekildedir:
Süt, yoğurt, peynir grubunda  nispi fiyat istikrarı sürmekte ve  fakat paketli satışlarda gramaj azaltması peynirin arkasından yoğurtta  da görülmeye başlanmış, süt ürünlerinde yarım-tam yağlı ayırımı  marketlerin aynı raflarında fiyat farklılığıyla satışa sunulmaktadır.
Et, tavuk, balık, sakatat, bakliyat ürünlerinin bulunduğu grupta   et ve tavuk fiyatı ile sakatat ürünleri (ciğer, yürek, böbrek) aynı  kalırken, balık fiyatları yüksek tutardan yeni mevsime giriş yaptı.


Yumurta ise zamlandı. Bakliyat ürünleri (kuru fasulye, kırmızı-yeşil  mercimek, nohut, barbunya vb.) fiyatlarında ise önemli bir değişiklik  olmadı. Ancak dövizdeki yükselmeye ve mevsime bağlı olarak ithal  ürünlerinde fiyat artışı beklentisi oluştu.
Yaş sebze-meyvede geçen aya göre önemli bir fiyat değişikliği  tespit edilmedi ve bu grubun aile bütçesine yansıyan ek yükü olmadı.
Geçtiğimiz ay gerileyerek 6,59 TL olarak hesaplanan sebze-meyve  ortalama kilogram fiyatı bu ay –neredeyse aynı kalarak-  6,57 TL oldu.
Geçtiğimiz ay 5,88 TL olan sebze ortalama kilogram fiyatı bu ay 5,94
TL olarak hesaplanırken, önceki ay 7,54 TL olan meyve ortalama fiyatı  bu ay 7,59 TL oldu.
Hesaplamada bu ay 18 sebze ve 11 meyve olmak üzere, toplamda 29  ürün dikkate alındı. Hesaplama yapılırken -her zaman olduğu gibi-  pazarda yaygın bulunan mevsim ürünleri esas alındı. Araştırmada  ürünlerin tek tek ağırlığı yerine harcama sepetindeki meyve-sebze  tüketiminin toplam miktarından hareket edildi. Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin bulunduğu  grupta  bu ay ekmekte yüzde 20 oranında zam gıda harcaması tutarında  yüzde 1 oranında artışa neden oldu ve bu artışın aylık aile bütçesine  getirdiği ek yük 47 TL olarak hesaplandı. Bu harcama grubunda yer alan  diğer gıda ürünlerinde önemli bir fiyat farklılığı görülmedi.  Son grup içinde yer alan gıda maddelerinden  tereyağı fiyatı  değişmedi, ancak bazı ürünlerde daha önce 250 gram olan paketler 225  gram oldu. Margarin fiyatı da aynı kalırken zeytinyağı ve ayçiçeği  yağı fiyatı arttı. Açık satılan siyah ve yeşil zeytin fiyatı genelde  değişmedi. Yağlı tohum (ceviz, fındık, fıstık, ayçekirdeği vb.)  ürünlerinde bu ay yine kendi içinde fiyat ayarlaması yapıldı ve fakat  ortalama fiyatında önemli değişiklik olmadı. Baharat ürünleri (kimyon,  nane, karabiber vb.) fiyatı -şimdilik- aynı kaldı ama ıhlamur kilogram  fiyatı yüzde 31,6 oranında zam gördü. Çay fiyatı ortalamada değişmedi. Bal fiyatı artarken reçel, pekmez, şeker ve tuz fiyatı ile salça  fiyatı aynı kaldı. ”