45 saniyede çeyrek asırlık acı: Marmara Depremi… Asrın felaketi 26 yıldır yüreklerde

17 Ağustos 2025, 09:46

17 Ağustos 1999’da Kocaeli’nin Gölcük ilçesi merkezli meydana gelen 7,4 büyüklüğündeki Marmara Depremi’nin üzerinden çeyrek asır geçti. Sadece 45 saniye süren sarsıntı, Türkiye’nin tarihine “asrın felaketi” olarak geçti.

TBMM’nin 2010 tarihli raporuna göre depremde 17 bin 480 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 44 bin kişi yaralandı. 200 bine yakın kişi evsiz kalırken, 66 bin 441 konut ve 10 bin 901 iş yeri yıkıldı. 16 milyona yakın insan farklı düzeylerde depremden etkilendi.

İSTANBUL’DA EN ÇOK AVCILAR ETKİLENDİ

İstanbul’da deprem nedeniyle 454 kişi yaşamını yitirdi. Yalova, Düzce ve Gölcük’ten getirilen yaralıların hayatını kaybetmesiyle bu sayı 981’e yükseldi. Kentte 41 bine yakın yapı hasar gördü, 18 bini aşkın konut oturulamaz hale geldi. Avcılar, İstanbul’da en ağır yıkımın yaşandığı ilçe oldu. İlçede 270 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı, binlerce konut hasar aldı.

YENİDEN İNŞA VE KENTSEL DÖNÜŞÜM

Depremin ardından başlatılan kentsel dönüşüm çalışmalarıyla yaralar sarılmaya çalışıldı. TOKİ, belediyeler ve özel sektör iş birliğiyle deprem yönetmeliğine uygun binlerce yeni konut inşa edildi. Hasarlı kamu binaları güçlendirildi, özellikle okullar ve hastaneler yeniden yapılandırıldı.

Kocaeli’de ise Cedit Mahallesi gibi riskli bölgelerde yerinde dönüşüm projeleri başlatıldı. Afetlere hazırlık kapsamında “Afet Mutfağı” projesiyle günde 100 bin kişiye hizmet verecek tesisin yapımı sürüyor. Kocaeli Şehir Hastanesi 1.069, Gölcük Yeni Devlet Hastanesi ise 280 sismik izolatörle inşa edilerek güvenli sağlık altyapısı oluşturuldu.

SAKARYA’DA YATAY MİMARİ KURALI

Depremde en çok yıkım yaşayan ikinci il olan Sakarya’da, “yatay mimari” anlayışı ile çok katlı binalara izin verilmiyor. Yenimahalle ve Küpçüler bölgelerinde 666 dönümlük alanda büyük kentsel dönüşüm projeleri hayata geçirildi. Ayrıca 9 büyüklüğündeki depreme dayanıklı Afet Koordinasyon Merkezi kuruldu.

EKONOMİ YENİDEN AYAĞA KALKTI

Depremden ağır yara alan Kocaeli ve Sakarya, geçen 25 yılda sanayi ve ihracatta yeniden yükselişe geçti. Kocaeli, 2024’ün ilk yarısında 176 ülkeye yaklaşık 10 milyar dolarlık ihracat yaptı. Sakarya’nın 1999’da 180 milyon dolar olan ihracatı, 2023’te 5,7 milyar dolara ulaştı.

Bugün Kocaeli, ihracatta İstanbul’un ardından ikinci sırada yer alıyor; Sakarya ise Türkiye’nin en güçlü sanayi şehirlerinden biri haline geldi.

17 AĞUSTOS 1999 MARMARA DEPREMİ BİLANÇOSU

  • Depremin Büyüklüğü: 7,4 Mw

  • Merkez Üssü: Kocaeli – Gölcük

  • Tarih ve Saat: 17 Ağustos 1999 – 03:02

  • Sarsıntı Süresi: 45 saniye

  • Hayatını Kaybeden: 17.480 kişi

  • Yaralı Sayısı: 43.953 kişi

  • Evsiz Kalan: ~200.000 kişi

  • Yıkılan Konut: 66.441

  • Yıkılan İş Yeri: 10.901

  • Hasar Gören Konut: 285.211

  • Hasar Gören İş Yeri: 42.902

  • Etkilenen Nüfus: ~16 milyon kişi

  • En Çok Etkilenen İller: Kocaeli, Yalova, Sakarya, İstanbul, Düzce

  • İstanbul’daki Can Kaybı: 981 kişi

  • En Çok Hasar Alan İlçe (İstanbul): Avcılar (270 can kaybı, binlerce konut hasarı)

  • Hasar Gören Okul Sayısı: 820 (118 orta, 13 ağır hasarlı)

  • Hasar Gören Kamu Binası: 1.561 (1.137 az, 387 orta, 37 ağır hasar)