ABD ve Avrupa Birliği anlaştı: Transatlantik ticarette tarihi mutabakat

21 Ağustos 2025, 14:31

Avrupa Birliği (AB) ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD), transatlantik ticaret ilişkilerini yeniden şekillendirecek tarihi bir adım attı. İki taraf, adil, dengeli ve karşılıklı faydaya dayalı bir ticaret düzeni için Ortak Bildiri yayımladı.

TARİHİ MUTABAKATIN ARKA PLANI

27 Temmuz’da Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile ABD Başkanı Donald Trump arasında varılan siyasi uzlaşmanın ardından, taraflar resmi olarak yeni bir yol haritası açıkladı. Bu anlaşma, hem piyasalara güven vermeyi hem de gelecekte olası ticaret savaşlarının önüne geçmeyi hedefliyor.

STRATEJİK SEKTÖRLERDE YENİ TARİFE DÜZENİ

Bildiriye göre, otomobil, yarı iletken, ilaç ve kereste gibi stratejik sektörlerde AB ihracatı için ABD’de en fazla %15’lik gümrük vergisi uygulanacak. Mevcut %15 ve üzeri MFN tarifelerine sahip alanlarda ise ek bir vergi yükü getirilmeyecek.

1 Eylül’den itibaren mantar, uçak ve yedek parçaları, jenerik ilaçlar ve kimyasal hammaddeler yalnızca MFN tarifelerine tabi olacak. Ayrıca bu uygulamanın kapsamı zamanla genişletilecek.

ÇELİK VE ALÜMİNYUMDA ORTAK MÜCADELE

Taraflar, küresel çelik ve alüminyumda yaşanan kapasite fazlasına karşı da ortak hareket etme konusunda anlaştı. Bu çerçevede, tarife kotası mekanizmalarının güçlendirilmesi ve güvenli tedarik zincirlerinin oluşturulması planlanıyor.

AB’DEN NET MESAJ: “TİCARETTE BELİRSİZLİK SON BULUYOR”

Avrupa Birliği, yüksek tarifelerin küresel ekonomiye zarar verdiğini savunsa da bu mutabakatla ticari gerilimlerin önüne geçildi. Yıllık 1,6 trilyon euroluk ticaret hacmi koruma altına alınırken milyonlarca Avrupa vatandaşı için istihdam güvence altına alındı.

Von der Leyen yaptığı açıklamada, “Transatlantik ticarette netlik ve tutarlılığı yeniden sağladık. Bu yalnızca başlangıç. Daha fazla iş birliği ve tarife indirimi için çalışmalar sürecek.” ifadelerini kullandı.

YENİ MÜZAKERELERİN KAPISI AÇILDI

Avrupa Komisyonu, anlaşmanın hızlı bir şekilde hayata geçirileceğini ve AB ile ABD arasında adil, dengeli ve sürdürülebilir bir ticaret anlaşması için resmi müzakerelerin başlayacağını duyurdu.

1. TÜRKİYE’NİN İHRACATINA ETKİSİ

  • Dolaylı Avantajlar: AB’nin ABD ile tarifeleri düşürmesi, Avrupa sanayisinin rekabet gücünü artırabilir. Türkiye, AB’nin tedarik zincirinde kritik bir parça olduğu için bu canlılık Türkiye’nin AB’ye ihracatına da yansıyabilir.

  • Dolaylı Riskler: ABD pazarında AB ürünleri daha avantajlı hale gelirken, Türkiye’nin ABD’ye ihracatında ek kolaylık sağlanmadığı için rekabet dezavantajı doğabilir. Özellikle otomotiv ve beyaz eşya gibi sektörlerde Türk ihracatçısı zorlanabilir.

2. GÜMRÜK BİRLİĞİ VE AB İLE İLİŞKİLER

  • Türkiye, Gümrük Birliği kapsamında AB’nin ticaret politikalarına uyum sağlamak zorunda. Bu nedenle AB’nin ABD ile vardığı mutabakat, Türkiye’yi dolaylı olarak bağlayabilir.

  • Ancak Türkiye doğrudan masada olmadığı için ABD pazarındaki yeni fırsatlardan doğrudan yararlanamayacak. Bu da “karar mekanizmasında dışarıda kalma” sorununu bir kez daha gündeme getiriyor.

3. STRATEJİK SEKTÖRLERDEKİ DURUM

  • Otomotiv ve yan sanayi: AB üreticileri ABD’de %15’ten düşük tarife avantajı kazanırken, Türkiye’den yapılan ihracat aynı avantajı elde edemeyebilir. Bu, rekabet farkı yaratabilir.

  • Çelik ve alüminyum: AB ve ABD’nin ortak kapasite fazlası mücadelesi Türkiye’nin bu pazarlardaki konumunu etkileyecek. Türk çeliği zaten ABD’de ek tarifelere maruz kalıyor. Yeni düzenlemede Türkiye masada olmadığı için bu engellerin kalkması düşük ihtimal.

  • İlaç ve kimyasallar: AB’den ABD’ye ihracatta tarife indirimi Türkiye için dolaylı fayda sağlayabilir çünkü Türkiye bu sektörlerde AB’ye tedarikçi konumunda.

4. POLİTİK VE STRATEJİK ETKİ

  • Mutabakat, küresel ticaret savaşlarını yumuşatma yönünde bir adım olarak yorumlanıyor. Türkiye için kritik soru, benzer ayrıcalıkların ikili anlaşmalar veya Gümrük Birliği’nin güncellenmesi yoluyla alınabilip alınamayacağı.

  • Türkiye’nin ABD ile doğrudan STA (Serbest Ticaret Anlaşması) imzalamaması, AB-ABD ekseninde dışarıda kalma riskini artırıyor.

Türkiye açısından bu mutabakat:

  • AB ile bütünleşik sektörlerde dolaylı fırsatlar,

  • ABD pazarında ise rekabet dezavantajı yaratabilir.

En kritik nokta: Türkiye’nin AB ile Gümrük Birliği’ni güncellemesi ve ABD ile doğrudan ticari bir anlaşma için diplomatik girişimlerini artırması gerekiyor. Aksi halde, AB ile ABD’nin yakınlaşması Türkiye’nin ABD pazarındaki rekabet gücünü zayıflatabilir.