ABD’de yeni gümrük vergileri yolda: Trump yeni tarife planını hazırlıyor
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, geçici küresel gümrük tarifesinin süresinin dolmasına bir gün kala yeni ticaret düzenlemesi için hazırlıklarını hızlandırdı. 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü kapsamında uygulanan yüzde 10’luk geçici küresel tarife 24 Temmuz’da sona ererken, yönetimin daha kalıcı bir sistem için 301. Bölüm başta olmak üzere farklı yasal yetkilere yönelmesi bekleniyor. Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde ABD’nin ortalama gümrük tarifesinin yıl sonunda yüzde 12,8 seviyesinde kalacağı öngörülüyor.
Trump’ın geçici tarifesi sona eriyor
Trump yönetimi, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na (IEEPA) dayandırılan tarifelere ilişkin kararının ardından geçici çözüm olarak 1974 Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü kapsamında yüzde 10 oranında küresel gümrük vergisi uygulamaya başlamıştı.
24 Şubat’ta yürürlüğe giren düzenleme, neredeyse tüm ülkelerden ithal edilen ürünleri kapsarken, ilgili yasa gereği bu yetkinin Kongre tarafından uzatılmaması halinde en fazla 150 gün uygulanabilmesi nedeniyle süresi 24 Temmuz itibarıyla doluyor.
Bu gelişmeyle birlikte Trump yönetimi, ticaret politikasını sürdürebilecek yeni hukuki zemin üzerinde çalışıyor.
301. bölüm kapsamında yeni tarifeler gündemde
Washington yönetiminin yeni dönemde en güçlü hukuki dayanağı olarak 1974 Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü öne çıkıyor.
Bu düzenleme, ABD Ticaret Temsilciliğine (USTR), ticaret anlaşmalarını ihlal ettiği veya ABD’yi ticari açıdan dezavantajlı duruma düşürdüğü değerlendirilen ülkeler hakkında soruşturma açma ve ek gümrük vergileri dahil çeşitli yaptırımlar uygulama yetkisi veriyor.
USTR, mart ayında Çin, Avrupa Birliği, Meksika, Hindistan’ın da aralarında bulunduğu 16 ekonomi hakkında imalat sektöründeki yapısal aşırı kapasite nedeniyle soruşturma başlatmıştı.
Daha sonra ise zorla çalıştırma yoluyla üretildiği değerlendirilen ürünlerin ithalatına karşı yeterli önlem alınmadığı gerekçesiyle 60 ticaret ortağı hakkında ikinci bir soruşturma süreci başlatıldı.
Bu ülkeler arasında Çin, Avrupa Birliği, Kanada, Meksika, Brezilya, Hindistan, Japonya, Rusya, Suudi Arabistan, Güney Kore, İsviçre, Norveç, Tayvan, Birleşik Krallık ve Türkiye de yer alıyor.
Haziran ayında açıklanan ön değerlendirmelerde, söz konusu ülkelerden ithal edilen ürünlere yüzde 10 ila yüzde 12,5 arasında ilave gümrük vergisi uygulanması önerildi.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer de 21 Temmuz’da yaptığı açıklamada, 301. Bölüm kapsamındaki soruşturmalarla ilgili “Yakında bazı adımlar atılmasını bekliyoruz.” ifadelerini kullandı.
Ortalama tarife oranı korunabilir
Yale Üniversitesi bünyesindeki Budget Lab verilerine göre ABD’nin ortalama gümrük tarifesi 21 Temmuz itibarıyla yüzde 12,1 seviyesinde bulunuyor.
Mevcut geçici düzenlemenin sona ermesi halinde yıl sonunda ortalama tarife oranının yüzde 9,8’e gerilemesi bekleniyor.
Ancak Trump yönetiminin 301. Bölüm kapsamında yeni tarifeleri devreye alması durumunda yıl sonu ortalama gümrük tarifesinin yüzde 12,8 seviyesinde gerçekleşeceği hesaplanıyor.
Kanada ve Brezilya da hedefte
Trump yönetimi son haftalarda farklı ülkeleri kapsayan yeni ticaret adımları atmayı sürdürüyor.
17 Temmuz’da Kanada’yı orman yangınları nedeniyle oluşan hava kirliliğinden sorumlu tutan Trump, bunun maliyetinin gümrük vergilerine yansıtılması gerektiğini savundu.
20 Temmuz’da ise Kanada’nın ABD menşeli otomobil, süt ürünleri ve alkollü içeceklere ayrımcı uygulamalar yaptığı gerekçesiyle, 1930 tarihli Tarife Yasası’nın 338. Bölümü kapsamında belirli Kanada ürünlerine yüzde 50 ek gümrük vergisi uygulanmasını öngören üç başkanlık bildirisi imzaladı.
Söz konusu vergilerin 19 Ağustos tarihinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Öte yandan ABD yönetimi, 15 Temmuz’da Brezilya’nın belirli ürünlerine de 301. Bölüm kapsamında yüzde 25 gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu.
Tarifelerin tüketiciye maliyeti artabilir
Trump yönetiminin mevcut tarife politikalarının ABD ekonomisine etkileri de yakından izleniyor.
Budget Lab hesaplamalarına göre yürürlükteki tarifelerin nihai tüketici fiyatlarına etkisi yaklaşık yüzde 0,4 düzeyinde bulunuyor.
301. Bölüm kapsamında yeni tarifelerin uygulanması halinde bu etkinin iki katın üzerine çıkabileceği belirtiliyor.
Mevcut tarifelerin ABD’de hanehalkına yıllık maliyetinin yaklaşık 550 dolar olduğu, yeni tarifelerin devreye girmesi halinde bu tutarın 1.100 dolara kadar yükselebileceği tahmin ediliyor.
Aynı hesaplamalara göre mevcut düzenlemeler gelecek 10 yılda yaklaşık 1,3 trilyon dolar gümrük geliri sağlayacak. 301. Bölüm kapsamında yeni tarifelerin uygulanması halinde ise bu tutarın 2 trilyon dolara ulaşabileceği öngörülüyor
