ABD’den İran’a dev yaptırım: 30’dan fazla kuruluş kara listede

ABD yönetimi, İran’a yönelik “maksimum baskı” politikasında yeni ve kapsamlı bir adım attı. ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), İran’ın enerji gelirleri ve savunma sanayii bağlantılı faaliyetlerini hedef alan geniş çaplı bir yaptırım paketini devreye aldı. Açıklamaya göre 30’dan fazla kişi, şirket ve gemi yaptırım listesine eklendi.

İRAN’IN PETROL GELİRLERİ HEDEFTE

Washington yönetimi, İran’ın yasa dışı petrol ticareti üzerinden elde ettiği gelirleri kesmeyi amaçlıyor. ABD makamları, İran’ın gölge filo olarak bilinen tanker ağı aracılığıyla petrol ve petrokimya ürünlerini üçüncü ülkelere sevk ettiğini ve bu gelirleri askeri programlara aktardığını savunuyor.

ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın enerji gelirlerini kısıtlamak amacıyla 30’dan fazla kişi, şirket ve gemiyi yaptırım listesine aldı.

Yaptırım kapsamına alınan gemilerin önemli bir bölümünün, İran petrolünü Asya pazarına taşıdığı belirtiliyor. Hazine, özellikle gemi sahipleri ve işletmecilerinin de listeye eklenmesiyle, sevkiyat zincirinin tamamını baskı altına almayı hedefliyor.

12 GEMİLİK GÖLGE FİLO OPERASYONU

Son pakette 12 gemi doğrudan hedef alındı. Bu gemilerin yüz milyonlarca dolar değerinde petrol ve sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) taşıdığı bildirildi.

Panama bayraklı HOOT isimli tanker, 2025 yılında Bangladeş’e yüksek miktarda İran menşeli LPG ulaştırdı. Barbados bayraklı OCEAN KOI’nin ise milyonlarca varil yüksek kükürtlü fuel oil ve kondensat sevkiyatı yaptığı kaydedildi. NORTH STAR adlı bir diğer geminin de benzer ürünleri Doğu Asya’ya taşıdığı belirtildi.

Komorlar bayraklı FELICITA’nın yıllardır İran kaynaklı fuel oil ve nafta taşımacılığı yaptığı aktarılırken, İran bayraklı ATEELA 1 ve ATEELA 2 tankerlerinin Ulusal İran Petrol Şirketi adına sevkiyat gerçekleştirdiği ifade edildi.

Palau bayraklı NIBA ve Vanuatu bayraklı LUMA’nın ise bütan ve propan dahil olmak üzere sıvılaştırılmış petrol gazını Güney Asya pazarına ulaştırdığı bildirildi. REMIZ ve DANUTA I isimli gemiler de Doğu Asya hattında aktif rol oynadı.

Dikkat çeken bir diğer detay ise ALAA adlı geminin 2022’den bu yana farklı ülkelere çok sayıda LPG sevkiyatı gerçekleştirmesi. Bu ülkeler arasında Türkiye’nin de bulunduğu belirtildi. GAS FATE isimli tanker ise İran kaynaklı gri amonyağın uluslararası taşımacılığında rol aldı.

FÜZE VE İHA PROGRAMLARINA DESTEK İDDİASI

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent yaptığı açıklamada, İran’ın uluslararası finans sistemini istismar ettiğini, gelirleri akladığını ve bu fonları nükleer ile konvansiyonel silah projelerine yönlendirdiğini ileri sürdü.

ABD yönetimi, İran’ın petrol gelirlerinin balistik füze ve insansız hava aracı programlarına aktarıldığını savunuyor.

Yaptırım listesine alınan şirketler arasında İran merkezli Oje Parvaz Mado Nafar Company öne çıktı. Söz konusu firmanın Shahed-131 ve Shahed-136 tipi insansız hava araçlarının motor üretiminde faaliyet gösterdiği belirtildi.

Türkiye merkezli bazı şirketlerin ise bu tedarik zincirinde finansal aracılık yaptığı iddia edildi. Utus Gumrukleme Gida Tekstil Ithalat Ihracat Dis Ticaret ve Sanayi Limited Sirketi, Arya Global Gida Sanayi ve Ticaret Limited Sirketi ile Altis Tekstil Makina Ticaret Limited Sirketi’nin adı yaptırım metninde yer aldı.

Ayrıca İran merkezli Adak Pargas Pars Trading Company ile Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Mostafa Roknifard Prime Choice General Trading LLC’nin, sodyum perklorat temininde rol oynadığı kaydedildi. Bu kimyasalın, füze yakıtı üretiminde kritik öneme sahip olduğu vurgulandı.

RUSYA VE VENEZUELA BAĞLANTISI

Yaptırım kapsamına alınan dört İran vatandaşı ise Qods Aviation Industries ile bağlantılı. Bu kurumun İran Savunma Bakanlığı’na bağlı olduğu belirtiliyor.

Yaptırım uygulanan kişilerin ABD’deki tüm mal varlıkları donduruldu ve Amerikan vatandaşlarının bu kişilerle ticari işlem yapması yasaklandı.

Açıklamada, Qods Aviation Industries çalışanlarının Rusya ve Venezuela’ya seyahat ederek insansız hava araçlarına teknik destek sağladığı iddia edildi. Rusya için geliştirilen Mohajer serisi İHA’ların teknik sorunlarının çözümü için destek verildiği öne sürüldü.

2025’TE 875’TEN FAZLA YAPTIRIM

ABD Hazine Bakanlığı, 2025 yılı içinde İran’a yönelik yaptırım kampanyasında 875’ten fazla kişi, gemi ve hava aracını kara listeye aldığını duyurdu. Washington yönetimi, İran’ın enerji ve savunma sanayii bağlantılı ağlarını küresel ölçekte baskı altına alma stratejisini sürdüreceğini vurguladı.

Yeni yaptırım paketi, Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilim ve küresel enerji ticaretindeki dengeler açısından da dikkatle izleniyor.