ABD’den tüm ülkelere vergi şoku: Küresel tarife dönemi resmen başladı
ABD’de Başkan Donald Trump yönetiminin hazırladığı yeni küresel gümrük vergisi düzenlemesi 24 Şubat itibarıyla yürürlüğe girdi. ABD Gümrük ve Sınır Koruma Kurumu (CBP) tarafından yapılan duyuruda, istisna kapsamına alınmayan tüm ürünlere ilk etapta yüzde 10 oranında ek vergi uygulanacağı açıklandı. Böylece ABD’nin ithalat politikasında yeni ve tartışmalı bir dönem başlamış oldu.
YÜZDE 10’LUK EK VERGİ UYGULAMASI DEVREDE
Karara göre, muaf tutulan stratejik ürünler dışında kalan ithalat kalemleri için yüzde 10’luk ilave gümrük vergisi tahsil edilecek. Uygulamanın dayanağı ise 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. maddesi olarak gösterildi. Bu madde, başkana “ciddi ve büyük” ödemeler dengesi sorunları karşısında 150 günü aşmamak kaydıyla geçici tarife koyma yetkisi tanıyor.
Yeni düzenleme kapsamında ABD’ye ithal edilen muafiyet dışı tüm ürünlere yüzde 10 oranında ek vergi uygulanmaya başlandı.
YÜKSEK MAHKEME KARARI SÜRECİ HIZLANDIRDI
Süreç, ABD Yüksek Mahkemesi’nin 20 Şubat’ta verdiği kritik kararla yeni bir boyut kazandı. Mahkeme, Trump yönetiminin tarifeleri dayandırdığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana doğrudan gümrük vergisi koyma yetkisi vermediğine hükmetti. Bu kararın ardından Beyaz Saray aynı gün içinde farklı bir yasal zemine yönelerek 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesini devreye soktu.
Trump yönetimi 21 Şubat’ta yaptığı açıklamada, yüzde 10 olarak belirlenen küresel tarife oranının ilerleyen süreçte yüzde 15’e çıkarılabileceğini duyurdu. Ancak Beyaz Saray kaynakları şu aşamada yalnızca yüzde 10’luk kararın imzalandığını, artışın ileri bir tarihte gündeme gelebileceğini bildirdi.
Beyaz Saray, şu anda yalnızca yüzde 10’luk tarifenin yürürlükte olduğunu, yüzde 15 artışın ise henüz resmileşmediğini açıkladı.
TİCARET AÇIĞI GEREKÇESİ
Trump yönetimi yeni vergi kararını ABD ekonomisindeki dış ticaret dengesizliği ile temellendiriyor. Resmi verilere göre ülkenin yıllık ticaret açığı 1,2 trilyon dolar seviyesinde bulunuyor. Cari açık ise Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın yaklaşık yüzde 4’üne ulaşmış durumda.
Yönetim, bu tabloyu “ulusal ekonomik güvenlik” sorunu olarak tanımlarken, uzmanlar ise ABD’nin borç ödeme kapasitesinin güçlü olduğuna dikkat çekiyor. Ekonomistler, 122. maddenin bu ölçekte küresel bir tarife uygulaması için kullanılmasının hukuki açıdan tartışma yaratabileceğini vurguluyor.
Trump yönetimi, yıllık 1,2 trilyon dolarlık ticaret açığını yeni gümrük vergilerinin temel gerekçesi olarak gösteriyor.
İŞ DÜNYASINDA BELİRSİZLİK ARTIYOR
Yeni tarifeler küresel tedarik zincirleri ve lojistik sektöründe belirsizliği artırdı. ABD merkezli kargo ve lojistik devi FedEx, uygulamaya karşı ilk ciddi hukuki adımı atan şirket oldu. Şirket, daha önce Yüksek Mahkeme tarafından hukuka aykırı bulunduğu belirtilen tarifelerin iadesi talebiyle federal hükümete dava açtı.
ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi’ne sunulan dilekçede, Şubat 2025’ten itibaren IEEPA kapsamında uygulanan tarifeler nedeniyle şirketin mali kayba uğradığı ifade edildi. FedEx, tahsil edilen vergilerin yasal faiziyle birlikte geri ödenmesini talep ediyor.
KÜRESEL TİCARETTE YENİ DÖNEM
Uzmanlara göre, ABD’nin tüm ülkelere yönelik genel bir tarife uygulamasına geçmesi, küresel ticarette misilleme riskini de beraberinde getirebilir. Özellikle Avrupa Birliği, Çin ve Asya-Pasifik ülkelerinin atacağı adımların piyasalar üzerinde belirleyici olacağı belirtiliyor.
Kısa vadede ithalat maliyetlerinin artması, ABD’de tüketici fiyatlarına da yansıyabilir. Bu durum enflasyonla mücadele sürecini zorlaştırabileceği gibi, ihracatçı ülkeler açısından da yeni stratejiler geliştirilmesini zorunlu kılabilir.
Önümüzdeki 150 günlük süreçte hem hukuki hem de ekonomik cephede yaşanacak gelişmeler, küresel ticaret dengeleri açısından kritik önem taşıyor.
