Amazon destekli X-Energy’ye ABD’den tarihi nükleer yakıt izni
ABD merkezli teknoloji devi Amazon’un finansal olarak desteklediği nükleer enerji girişimi X-Energy Reactor Company, gelişmiş reaktör yakıtı üretimi için federal düzeyde kritik bir izin aldı. Amerikan nükleer sektöründe yaklaşık yarım asırdır görülmeyen bu onay, yeni nesil reaktör teknolojilerinin ticarileşmesi açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu (NRC) tarafından verilen lisans, şirketin TRISO-X isimli iştiraki aracılığıyla yüksek ayarlı düşük zenginleştirilmiş uranyum (HALEU) yakıtı üretmesine imkan tanıyor. Yetkilendirme, Tennessee eyaletinin Oak Ridge bölgesinde kurulacak iki ayrı tesiste 40 yıl boyunca ticari üretim yapılmasının önünü açıyor.
Bu lisans, ABD’de gelişmiş nükleer yakıt üretimi için 50 yılı aşkın süredir verilen ilk yeni izin olarak kayda geçti.
OAK RIDGE’DE İKİ TESİSLİ ÜRETİM DÖNEMİ
Şirket ilk üretim hattı olan TX-1 tesisinin inşasına başladı. Planlamaya göre fabrika 2028 yılında aktif üretime geçecek. İkinci tesis TX-2 ise tasarım aşamasında bulunuyor ve tamamlandığında üretim kapasitesini ciddi ölçüde artıracak.
NRC’nin verdiği özel nükleer malzeme lisansı, üretim başlamadan önce son saha denetimlerini de zorunlu kılıyor. Kurum, ekipman güvenliği, personel eğitimi ve güvenlik sistemlerinin işleyişini ayrı ayrı kontrol edecek.
Yetkililer, söz konusu yakıtın ABD’nin nükleer tedarik zincirindeki kritik açığı kapatacağını vurguluyor.
TRISO YAKITI: DAHA SICAK, DAHA DAYANIKLI, DAHA UZUN ÖMÜRLÜ
Tesiste üretilecek TRISO yakıtı, klasik nükleer yakıtlardan farklı olarak üç katmanlı kaplamaya sahip mikro uranyum taneciklerinden oluşuyor. Haşhaş tanesi büyüklüğündeki bu parçacıklar çok daha yüksek sıcaklıklara dayanabiliyor ve daha uzun süre enerji üretebiliyor.
Bu teknoloji özellikle küçük modüler reaktörlerin (SMR) güvenlik ve verimlilik hedefleri için kritik görülüyor.
Proje tamamlandığında şirketin üretim kapasitesi yaklaşık 144 adet Xe-100 küçük modüler reaktöre eşdeğer enerji altyapısını destekleyebilecek.
ABD ENERJİ STRATEJİSİNDE YENİ SAYFA
X-Energy’nin yakıt tesisi, ABD Enerji Bakanlığı’nın Gelişmiş Reaktör Gösterim Programı kapsamında yürütülen projelerden biri olarak dikkat çekiyor. Washington yönetimi, karbon emisyonlarını azaltırken enerji arz güvenliğini korumak için yeni nesil nükleer teknolojilere büyük önem veriyor.
Uzmanlara göre HALEU yakıtının yerli üretimi, dış tedarike bağımlılığı azaltacak ve özellikle veri merkezleri ile yapay zekâ altyapılarının artan elektrik ihtiyacına çözüm sağlayacak.
