Avrupa Parlamentosu’nda dijital euro çıkmazı derinleşiyor

Avrupa Birliği’nde dijital euro tartışmaları siyasi gerilimin merkezine oturdu. Avrupa Parlamentosu’nda yürütülen müzakerelerde ilerleme sağlanamaması, Avrupa Merkez Bankası (ECB) destekli dijital para projesinin takvimini belirsizliğe sürükledi. Berlin yönetiminin hızlanma çağrılarına rağmen Parlamento’daki görüş ayrılıkları derinleşiyor.

Baş raportör olarak süreci yöneten İspanyol milletvekili Fernando Navarrete Rojas’ın Avrupa Halk Partisi (EPP) içindeki bazı isimler ve aşırı sağ gruplarla kurduğu blok, dosyada çoğunluk oluşturulmasını zorlaştırdı. Gölge raportörler arasında uzlaşma sağlanamaması nedeniyle taslak metin üzerinde ilerleme kaydedilemiyor.

TASLAK METİN DARALTILIYOR

Euronews’in ulaştığı son uzlaşma metnine göre, dijital euronun kapsamı Avrupa Komisyonu’nun ilk önerisine kıyasla önemli ölçüde daraltılıyor. Komisyon, hem çevrim içi hem de internet bağlantısı olmadan kullanılabilecek hibrit bir model önermişti. Ancak Navarrete yalnızca çevrim dışı çalışacak bir sistemi savunuyor.

Bu yaklaşım, projeyi daha sınırlı bir ödeme aracı haline getirebileceği gerekçesiyle eleştiriliyor. Parlamento kulislerinde konuşulanlara göre bazı siyasi gruplar, bu değişikliğin dijital euronun stratejik hedeflerini zayıflatacağı görüşünde.

Parlamento daha önce dijital euroya genel destek verdiğini açıklamıştı. 10 Şubat’ta kabul edilen Avrupa Merkez Bankası yıllık raporunda, projeye olumlu atıf yapan iki değişiklik onaylanmıştı. Muhalefet ise çoğunlukla bazı merkez ve aşırı sağ eğilimli milletvekillerinden gelmişti.

BERLİN’DEN AÇIK MESAJ

Almanya cephesinde ise farklı bir tablo var. EPP içinde görüş ayrılıkları yaşansa da Berlin yönetimi projeye güçlü destek veriyor. Şubat ortasında Almanya Başbakan Yardımcısı Lars Klingbeil, dijital euroya karşı çıkanların Avrupa’nın ekonomik çıkarlarına zarar verdiğini söylemişti.

Kaynaklara göre son uzlaşma metni, Komisyon çizgisini destekleyen gruplar açısından kabul edilebilir bulunmuyor. Bu nedenle dosyanın yasama sürecinde kilitlenme riski artmış durumda. Perşembe günü yapılan toplantıda milletvekillerinin “metin ilerlemiyor” diyerek tartışmayı çıkmaza sürüklediği belirtiliyor.

10 Mart’ta yeni bir toplantı planlanırken, Mayıs ayında yapılması öngörülen oylamanın ertelenebileceği konuşuluyor. AB Konseyi tarafında ise üye ülkeler kendi pozisyonlarını netleştirmiş durumda. Parlamento onayı olmadan süreç bir üst aşamaya geçemiyor.

VİSA VE MASTERCARD BAĞIMLILIĞI TARTIŞMASI

Dijital euro, yalnızca teknik bir ödeme sistemi değil; aynı zamanda Avrupa’nın finansal egemenliği açısından stratejik bir adım olarak görülüyor. ABD ile yaşanan ekonomik gerilimler, Avrupa’nın Amerikan ödeme altyapılarına bağımlılığını yeniden gündeme taşıdı.

Avrupa Merkez Bankası’nın 2025 verilerine göre Visa ve Mastercard, AB’deki kartlı ödemelerin yüzde 61’ini gerçekleştiriyor. Sınır ötesi işlemlerde ise neredeyse tam hakimiyet söz konusu. Bu tablo, Avrupa içinde “ödeme egemenliği” tartışmalarını güçlendiriyor.

Dijital euro, Avrupa vatandaşlarına merkez bankası parasına dijital ortamda doğrudan erişim imkanı sunmayı hedefliyor.
Projenin savunucularına göre bu adım, Visa ve Mastercard’a olan yapısal bağımlılığı azaltabilir.
Parlamentodaki gecikme ise Avrupa’nın finansal bağımsızlık hedefini erteleme riski taşıyor.

DİJİTAL EURO NASIL ÇALIŞACAK?

Tasarıya göre dijital euro, Avrupa Merkez Bankası tarafından ihraç edilecek ve nakdin dijital karşılığı olarak konumlanacak. Banknotların yerini almak yerine onları tamamlayıcı bir araç olması planlanıyor.

Komisyonun ilk planında kullanıcıların dijital bir cüzdan aracılığıyla hem çevrim içi hem de çevrim dışı ödeme yapabilmesi öngörülüyor. İşlemlerin belirli düzeyde gizlilik içerecek şekilde tasarlanması ve kişisel verilerin korunması temel ilkeler arasında yer alıyor.

Ancak son uzlaşma metninin, bu hibrit yapıyı zayıflatabileceği ifade ediliyor. Positive Money Europe politika sorumlusu Laura Casonato, taslakta bazı olumlu unsurlar bulunduğunu kabul etmekle birlikte, genel yönelimin projeyi daraltma riskini taşıdığını belirtiyor.

Taslakta dijital euronun “egemen ve güvenli bir kamu ödeme aracı” olması gerektiğine dair ifadeler korunuyor. Ayrıca veri güvenliği ve mahremiyet konularında daha net hükümlerin yer aldığı belirtiliyor.

Önümüzdeki haftalarda yapılacak görüşmeler, Avrupa’nın dijital para geleceğini belirleyecek. Avrupa Parlamentosu’ndaki denge değişmezse, dijital euro dosyası uzun süreli bir siyasi pazarlığa dönüşebilir.