Avrupa Parlamentosu’ndan İran’a kınama

Avrupa Parlamentosu, İran’da son haftalarda yaşanan kitlesel protestolara karşı uygulanan sert güvenlik politikaları nedeniyle Tahran yönetimini açık bir dille kınadı. AP Genel Kurulu’nda yapılan oylamada ezici çoğunlukla kabul edilen karar tasarısı, İran’daki insan hakları ihlallerine ilişkin endişelerin artık üst seviyeye çıktığını ortaya koydu.

Oylama sonucunda 562 milletvekili “evet” oyu verirken, yalnızca 9 vekil karşı çıktı, 57 milletvekili ise çekimser kaldı. Bu tablo, Avrupa’nın İran’daki gelişmelere bakışında geniş bir mutabakat oluştuğunu gösterdi.

“STRATEJİK İMHA” VURGUSU DİKKAT ÇEKTİ

Kabul edilen metinde, protestolara müdahale sırasında yaşanan can kayıplarına ilişkin son derece sert ifadeler yer aldı. Vekiller, binlerce kişinin hayatını kaybetmesinin, İran rejiminin muhalefeti bastırma yöntemlerinde “caydırıcılıktan stratejik imhaya” doğru tehlikeli bir kırılmaya işaret ettiğini vurguladı.

Kararda, tutuklanan protestocuların yanı sıra insan hakları savunucuları ve gazetecilerin de hedef alındığına dikkat çekilerek, bu kişilerin derhal ve koşulsuz biçimde serbest bırakılması talep edildi.

DEVRİM MUHAFIZLARI İÇİN “TERÖR” ÇAĞRISI

AP milletvekilleri, AB Konseyi’ne açık bir çağrıda bulunarak, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun gecikmeksizin “terör örgütü” listesine alınmasını istedi. Bu adımın, İran yönetimine karşı siyasi ve hukuki baskıyı artıracağı ifade edildi.

Ayrıca, mevcut yaptırımların genişletilmesi, mal varlığı dondurma kararlarının artırılması ve vize yasaklarının daha sıkı uygulanması gerektiği kaydedildi.

İNTERNET KESİNTİLERİ VE SANSÜR DE GÜNDEMDE

Kararda, İran yönetiminin protestolar sırasında internet erişimini kısıtlayarak bilgi akışını engelleme çabaları da sert biçimde eleştirildi. AP, Avrupa Birliği ve üye ülkelere, sansürü aşmaya yönelik teknolojik çözümler için sivil topluma teknik ve mali destek verilmesi çağrısı yaptı.

Vekiller, siber saldırılar ve bilgi manipülasyonuna karşı İran halkının korunmasının, AB’nin öncelikleri arasında olması gerektiğini vurguladı.

BM VE DİPLOMASİ VURGUSU

Birleşmiş Milletler tarafından görevlendirilen bilgi toplama misyonunun İran’a engelsiz erişim sağlaması gerektiği ifade edilirken, risk altındaki bireyler için koruma, insani yardım ve diplomatik temasların artırılması gerektiği özellikle vurgulandı.

Metinde, İran’la ilişkilerin normalleşmesinin ancak siyasi tutukluların serbest bırakılması ve demokrasi ile hukukun üstünlüğü alanında somut ilerleme sağlanması halinde mümkün olabileceği net bir şekilde belirtildi.

METSOLA’NIN KARARI MEMNUNİYETLE KARŞILANDI

AP milletvekilleri, Parlamento Başkanı Roberta Metsola’nın İran rejimi temsilcilerinin AP binalarına girişini yasaklama kararını olumlu karşıladı. Üye ülkelere de benzer uygulamaları hayata geçirmeleri yönünde çağrı yapıldı.

İRAN’DA PROTESTOLAR NASIL BAŞLADI?

İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik krizle birlikte Tahran Büyük Çarşı’da başladı. Kısa sürede ülke geneline yayılan gösteriler, 8 Ocak’ta başkentte şiddetlendi.

Bu süreçte internet erişimi büyük ölçüde engellendi. İran Şehit ve Gaziler Vakfı’na bağlı Adli Tıp Kurumu, olaylarda toplam 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Ancak bağımsız kaynaklar, bu rakamın daha yüksek olabileceğini savunuyor.

ABD merkezli HRANA ise ölü ve gözaltı sayılarına ilişkin verileri güncellemeye devam ediyor.