Avrupa’da hava kirliliği listesi açıklandı: En kirli havaya sahip şehir Türkiye'den

Avrupa genelinde hava kalitesine ilişkin yayımlanan 2025 verileri, Türkiye açısından dikkat çeken bir tablo ortaya koydu. Kıtanın en kirli havasına sahip şehirleri sıralamasında Türkiye’den tam 5 yerleşim biriminin ilk 10’da bulunması, çevre ve halk sağlığı açısından alarm verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Iğdır, 64,4 µg/m³ PM2.5 seviyesiyle Avrupa’nın en kirli havasına sahip şehri olarak listenin başında yer aldı. Onu 51,5 µg/m³ ile İzmir’in Buca ilçesi takip ederken, Gödekli, Konya ve Düzce de üst sıralarda yer alarak Türkiye’nin listede ağırlık oluşturduğunu ortaya koydu.

DSÖ SINIRININ ÇOK ÜZERİNDE

Ölçülen değerler, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yıllık ortalama için belirlediği 5 µg/m³ güvenli sınırın katbekat üzerinde. Bu durum, özellikle büyük şehirlerde yaşayan milyonlarca insanın uzun vadeli sağlık riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Özellikle PM2.5 değerlerinin yüksekliği, solunum yolu hastalıklarından kalp-damar rahatsızlıklarına kadar geniş bir sağlık tehdidini beraberinde getiriyor.

SADECE TÜRKİYE DEĞİL: BÖLGESEL SORUN

Listede Türkiye’nin yanı sıra Bosna-Hersek, Sırbistan, Kuzey Makedonya, Moldova, Romanya, Karadağ ve Polonya gibi ülkelerden de yüksek kirlilik seviyeleri bildirildi. Ancak Türkiye’nin ilk 10’daki şehir sayısıyla öne çıkması, sorunun boyutunu daha görünür hale getirdi.

Sırbistan’dan Novi Pazar üçüncü sırada yer alırken, Bosna-Hersek’ten Prijedor ve Gorazde ile yine aynı ülkeden Gračanica listeye giren diğer şehirler oldu. Onuncu sırada ise Sırbistan’ın Cacak kenti yer aldı.

KİRLİLİĞİN ANA KAYNAKLARI

Uzmanlara göre Türkiye’deki hava kirliliğinin temelinde birden fazla faktör bulunuyor. Fosil yakıt kullanımının yaygınlığı, özellikle kömürle çalışan enerji santralleri ve düşük kaliteli yakıt kullanımı öne çıkıyor. Bunun yanı sıra yoğun trafik, sanayi kaynaklı emisyonlar ve yanlış şehirleşme de sorunu derinleştiriyor.

Meteorolojik koşullar ve coğrafi yapı, kirleticilerin atmosferde dağılmasını zorlaştırarak hava kalitesinin daha da kötüleşmesine neden oluyor.

Evlerde kullanılan verimsiz sobalar ve düşük kaliteli kömür de özellikle kış aylarında hava kirliliğini ciddi ölçüde artırıyor.

AVRUPA’NIN EN TEMİZ HAVA SAHİP NOKTALARI

Listenin diğer ucunda ise İskandinav ülkeleri öne çıkıyor. Finlandiya, en temiz hava değerlerine sahip şehirlerin büyük bölümünü barındırıyor. Utö Adası 1,3 µg/m³ ile listenin en temiz havasına sahip noktası olurken, Muonio ve Kittilä da üst sıralarda yer aldı.

İzlanda’dan Sandgerði, İsveç’ten Bredkalen ve Portekiz’den Faro gibi şehirler de düşük kirlilik seviyeleriyle dikkat çekti. Bu başarıda düşük nüfus yoğunluğu, sıkı çevre politikaları ve yenilenebilir enerji kullanımının etkili olduğu vurgulanıyor.

PM2.5 NEDİR, NEDEN TEHLİKELİ?

PM2.5, çapı 2.5 mikrometreden küçük olan ince partikülleri ifade ediyor. Bu parçacıklar solunduğunda doğrudan akciğerlere ulaşabiliyor ve hatta kana karışabiliyor.

Uzun süreli maruziyet; astım, bronşit, kalp hastalıkları ve bazı kanser türleriyle ilişkilendiriliyor.

KİRLİ HAVADAN NASIL KORUNMALI?

Uzmanlar, özellikle riskli bölgelerde yaşayanlar için bazı önlemler öneriyor:

Hava kalitesini anlık takip eden mobil uygulamalar kullanılmalı Kirliliğin yoğun olduğu saatlerde dışarı çıkmaktan kaçınılmalı Evlerde hava temizleyici cihazlar tercih edilmeli Pencere ve kapılar mümkün olduğunca kapalı tutulmalı Dışarı çıkarken KN95 tipi koruyucu maskeler kullanılmalı