Çin rekabeti hızlandırdı: Ay inişi 2028’e ertelendi

NASA, Çin’in hız kazanan Ay programına karşı stratejik hamle yaptı. ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi, Artemis takviminde önemli revizyona giderek 2027 yılı için yeni bir görev planladığını açıkladı. Söz konusu görev, Ay’a insanlı iniş öncesinde Dünya yörüngesinde kritik kenetlenme (docking) operasyonlarının test edilmesini kapsıyor. Böylece yarım asrı aşkın bir aradan sonra gerçekleştirilecek insanlı Ay inişi öncesi risklerin minimize edilmesi hedefleniyor.

ARTEMİS TAKVİMİ YENİDEN ŞEKİLLENİYOR

NASA’nın güncel yol haritasına göre Ay’a insanlı iniş artık 2028 yılında gerçekleştirilecek ve bu görev Artemis IV kapsamında planlanacak. Daha önce iniş görevi olarak öne çıkan Artemis III ise kapsam değişikliğine uğradı. Yeni planlamada Artemis III, Ay yüzeyine inişten önce yörüngede teknik doğrulama görevini üstlenecek.

NASA, mürettebatlı Ay inişinden önce uzay aracı kenetlenme prosedürlerini gerçek koşullarda test etme kararı aldı. Bu adım, özellikle Ay’a gönderilecek iniş araçlarının Orion kapsülü ile uyum içinde çalışıp çalışmadığını doğrulamayı amaçlıyor.

ABD’li güvenlik ve uzay politikası uzmanları, Çin’in 2030’a kadar Ay’a astronot indirme hedefi doğrultusunda hız kazanmasının, NASA üzerindeki baskıyı artırdığını belirtiyor. Bu nedenle ajans, doğrudan inişe geçmek yerine aşamalı ve güvenlik odaklı bir ilerleme stratejisini tercih etti.

ORION KAPSÜLÜ YÖRÜNGEDE SINANACAK

Güncellenen görev planına göre Lockheed Martin üretimi Orion kapsülü, alçak Dünya yörüngesinde bir ya da iki farklı Ay iniş aracıyla kenetlenme manevrası gerçekleştirecek. Bu süreç, ileride Ay yörüngesinde yapılacak operasyonların simülasyonu niteliğinde olacak.

Kenetlenme testleri, Ay yüzeyine inişten önce sistemler arası tam uyumun sağlanması açısından kritik bir eşik olarak görülüyor. NASA, bu aşamada hem yazılım hem de mekanik bağlantı sistemlerini detaylı biçimde değerlendirecek.

Ajans yetkilileri, daha karmaşık görevler öncesinde gerçek zamanlı operasyon pratiğinin zorunlu olduğunu vurguluyor. Böylece Ay yüzeyine insan indirme sürecinde oluşabilecek teknik risklerin azaltılması planlanıyor.

SLS YÜKSELTME PLANI İPTAL EDİLDİ

Programdaki bir diğer dikkat çekici değişiklik ise Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketine yönelik oldu. NASA, daha güçlü bir üst aşama geliştirme projesini rafa kaldırdı. Bu karar, Boeing’in yaklaşık 2 milyar dolarlık sözleşmesini doğrudan etkiledi ve mevcut plan iptal edildi.

NASA, yeni ve pahalı yükseltmeler yerine mevcut SLS roketlerinin üretim ve fırlatma temposunu artırmaya odaklanacak. Bu yaklaşım, zaman kaybını önlemeyi ve görev takvimini hızlandırmayı hedefliyor.

SLS roketi, Orion kapsülünü uzaya taşıyan ana platform olarak görev yapıyor. Roketin inşasında Boeing ve Northrop Grumman görev alırken, kapsül Lockheed Martin tarafından geliştiriliyor.

SPACE RACE YENİDEN BAŞLADI

Ay’a insan indirme yarışı yalnızca devletler arasında değil, özel sektör devleri arasında da sürüyor. Elon Musk liderliğindeki SpaceX ile Jeff Bezos’un kurucusu olduğu Blue Origin, NASA için Ay iniş aracı geliştiren iki büyük şirket konumunda. Her iki firma da Ay yüzeyine ilk insanı indirecek şirket olma hedefiyle çalışmalarını sürdürüyor.

NASA, 2022 yılında SLS ve Orion sistemlerini mürettebatsız test uçuşuyla sınamıştı. Bir sonraki adım olan Artemis II görevi kapsamında dört astronotun Ay etrafında tur atarak Dünya’ya dönmesi planlanıyor. Fırlatma için Nisan ayı hedefleniyor.

Yeni eklenen 2027 görevi ise ajansın Ay’a dönüş planında ek bir güvenlik katmanı oluşturacak. Böylece hem Çin ile artan rekabet ortamında teknik üstünlüğün korunması hem de insanlı görevlerin güvenli şekilde icra edilmesi amaçlanıyor.