Çocuk suçlarında yeni dönem: Cezalar artırıldı, yeni tedbirler geldi

Çocuk Koruma Kanunu ve ceza mevzuatında kapsamlı değişiklik yapıldı. 7593 sayılı Kanun, Resmî Gazete’de yayımlandı. Düzenleme toplam 17 maddeden oluşuyor.

Kanun, çocukların karıştığı ağır suçlara ilişkin yeni hükümler getiriyor. Ayrıca silahların muhafazası konusunda yeni bir suç tanımlanıyor. Bunun yanında çocuklara bıçak satışı ve taşıma konusunda yeni yasaklar geliyor.

Yeni düzenlemeyle çocuklara bıçak satışı yasaklanırken bazı çocuk suçlulara uygulanabilecek cezalar da artırıldı.

Çocukların işlediği ağır suçlarda cezalar değişti

Türk Ceza Kanunu’nun 31’inci maddesinde önemli değişiklikler yapıldı. Böylece çocukların ceza sorumluluğunda uygulanan bazı indirim sınırları yükseltildi.

Örneğin bazı durumlarda 12-15 yıllık ceza aralığı 13-18 yıla çıkarıldı. Ayrıca 18-24 yıllık aralık 19-27 yıl olarak değiştirildi.

Bununla birlikte mahkemeye yeni bir değerlendirme imkânı tanındı. Düzenleme özellikle kasten öldürme ve ağırlaşmış yaralama suçlarını kapsıyor.

Mahkeme, 15-18 yaş grubunda bazı indirim hükümlerini uygulamayabilecek. Bunun için suçun özellikleri ve failin durumu dikkate alınacak.

Ayrıca 12-15 yaş grubunda ceza sorumluluğu bulunan çocuklar için de değişiklik yapıldı. Bazı durumlarda daha üst yaş grubuna ilişkin hükümler uygulanabilecek.

Silahını çocuğun ulaşabileceği yerde bırakana hapis cezası

6136 sayılı Kanun’a yeni bir suç maddesi eklendi. Buna göre ateşli silahların muhafazasında dikkat ve özen yükümlülüğü getirildi.

Silahın bu yükümlülüğe aykırı saklanması halinde cezai sorumluluk doğabilecek. Bunun için silahın çocuk tarafından ele geçirilmiş olması gerekiyor.

Bu durumda sorumlu kişiye 1 yıldan 3 yıla kadar hapis verilebilecek. Ancak fiilin daha ağır bir suç oluşturması halinde farklı hükümler uygulanacak.

Çocuğun ağır suç işlemesine neden olanlara ceza artışı

Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlaline ilişkin cezalar da değiştirildi. Türk Ceza Kanunu’nun 233’üncü maddesindeki bazı ceza sınırları yükseltildi.

Bununla birlikte yeni bir ağırlaştırıcı hüküm getirildi. Düzenleme, çocuğun belirli ağır suçları işlemesi halinde uygulanabilecek.

Buna göre ilgili ihlaller çocuğun kasten öldürme suçuna yönelmesine neden olursa ceza artırılabilecek. Aynı düzenleme neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama için de geçerli olacak.

Ayrıca bu durumda şikâyet şartı aranmayacak. Verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılabilecek.

15 yaşından küçük çocuklarda sosyal inceleme zorunlu oldu

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda da değişikliğe gidildi. Böylece 15 yaşını doldurmamış çocuklar için sosyal inceleme önem kazandı.

Bu çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılmadan hazırlanan iddianameler iade edilebilecek.

Ayrıca Çocuk Koruma Kanunu’nda da aynı yaş grubuna yönelik düzenleme yapıldı. Buna göre 15 yaşını doldurmamış çocuklarda sosyal inceleme zorunlu olacak.

Çocuk eğitimevleri için yeni kurallar getirildi

Çocuk hükümlülerin infaz süreçlerine ilişkin hükümler de yeniden düzenlendi. Çocuk kapalı ceza infaz kurumundan eğitimevine geçiş için değerlendirme yapılacak.

Bu değerlendirme en geç 3 ayda bir gerçekleştirilecek. Ayrıca süreçte en az bir uzman görevli bulunacak.

Bazı çocuk hükümlüler ise cezalarını doğrudan çocuk eğitimevinde çekebilecek.

Kasıtlı suçtan toplam 3 yıl veya daha az ceza alanlar bu kapsamda olacak. Taksirli suçlarda ise sınır 5 yıl veya daha az olarak uygulanacak.

Ancak firar ve belirli disiplin durumlarında kapalı kuruma dönüş mümkün olacak.

Çocuklara bıçak satışı ve taşıması yasaklandı

Kabahatler Kanunu’na 43/C maddesi eklendi. Böylece belirli bıçak ve kesici aletlere yönelik yeni kurallar getirildi.

18 yaşından küçük çocuklara bu kapsamdaki bıçakların satılması yasaklandı. Ayrıca çocukların bunları satın alması veya taşıması da yasak kapsamına alındı.

Yetkili yerler dışındaki satış ve sergileme faaliyetlerine de sınırlama getirildi.

Yasağa aykırı hareket edenlere 5 bin TL, bazı ağır durumlarda ise 10 bin TL idari para cezası uygulanacak.

Ayrıca işletmeci veya sorumlunun bildirim yapmaması da yaptırıma bağlandı. Bu durumda 5 bin TL idari para cezası uygulanacak.

Üstelik hükümler internet ve mesafeli satışlarda da geçerli olacak.

Meslek, sanat veya eğitim için gerekli araçlara ise istisna getirildi. Bu araçlar belirlenen şartlarla düzenleme dışında tutulacak.

Çocuklara yeni yönlendirme tedbirleri geldi

Çocuk Koruma Kanunu’na 5/A maddesi eklendi. Böylece ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için yeni tedbirler belirlendi.

Bunlardan biri sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri olacak. Çocuklara 20 saatten 300 saate kadar görev verilebilecek.

Bu faaliyetler spor kulüpleri ve gençlik merkezleri gibi yerlerde gerçekleştirilebilecek.

Bir başka düzenleme ise kitap ve kütüphane tedbiri oldu. Çocuklara belirlenen eserleri okuma yükümlülüğü getirilebilecek. Ayrıca kütüphanelerde belirli faaliyetlere katılmaları sağlanabilecek.

Çevre temizliği de yönlendirme tedbirleri arasına girdi. Çocuklar park, bahçe ve sahillerde çevre çalışmalarına katılabilecek.

Ayrıca ağaçlandırma ve bitki bakımı faaliyetlerinde görev verilebilecek.

Çocukların dijital cihazlarına takip tedbiri uygulanabilecek

Yeni düzenleme dijital risklere yönelik tedbirleri de içeriyor. Bu kapsamda çocuğun kullandığı dijital cihazların bildirilmesi istenebilecek.

Telefon, bilgisayar ve tablet gibi cihazlar düzenlemenin kapsamında bulunuyor.

Ayrıca cihaz hareketleri belirli şartlarla kurum denetimine açılabilecek. Bu süre 3 aydan az, 2 yıldan fazla olamayacak.

Tedbirde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu görev alacak. Siber Güvenlik Başkanlığı da süreçte yetkili kurumlar arasında bulunacak.

Bunun yanında riskli kabul edilen bazı dijital platformlara erişim engellenebilecek.

Bağımlılıkla mücadelede tedavi ve rehabilitasyon tedbiri

Yeni yönlendirme tedbirleri bağımlılık alanını da kapsıyor. Tütün, nikotin ve alkol bunların arasında bulunuyor.

Ayrıca kumar ve uyuşturucu bağımlılığı için de tedbir uygulanabilecek. Davranışsal bağımlılıklar da düzenleme kapsamına alındı.

Çocukların belirlenen tedavi ve rehabilitasyon programlarını tamamlamalarına karar verilebilecek.

Bu süreçte Sağlık Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı görev alacak. Yeşilay da düzenlemede belirtilen kuruluşlar arasında yer alıyor.

Acil korunma kararı için süreler belirlendi

Sağlık açısından ciddi tehlike oluşturan çocuklara ilişkin süreç de düzenlendi. Belirli durumlarda uzman hekim tarafından rapor hazırlanacak.

İlk rapor için 24 saatlik süre öngörüldü. Ardından sağlık kurumu en geç 24 saat içinde çocuk hâkimine başvuracak.

Başvurudan sonra üç uzman hekimden oluşan sağlık kurulu raporu hazırlanacak. Bu rapor en geç 48 saat içinde mahkemeye sunulacak.

Hâkim de talep hakkında en geç 48 saat içinde karar verecek.

Suça sürüklenen çocuk ifadesi değiştirildi

Kanunla birlikte mevzuattaki terminolojide de kapsamlı değişikliğe gidildi.

Birçok düzenlemede kullanılan “suça sürüklenen” ifadesi değiştirildi. Bunun yerine ağırlıklı olarak “adli süreçteki” ifadesi getirildi.

Bazı maddelerde ise “hakkında adli süreç yürütülen” ifadesi kullanılacak.

Değişiklikler Sosyal Hizmetler Kanunu'nu da kapsıyor. Ayrıca Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu'nda da karşılığı bulunuyor.

Tedbir kararına uymayanlara tazyik hapsi uygulanabilecek

Çocuk hakkındaki koruyucu ve destekleyici tedbirlere ilişkin yeni yaptırım getirildi.

Tedbire aykırı davranan anne, baba veya vasi hakkında tazyik hapsi uygulanabilecek. Aynı hüküm bakım ve gözetimden sorumlu kişiler için de geçerli olacak.

Tazyik hapsinin süresi 3 günden 10 güne kadar olabilecek. Kararı çocuk hâkimi verecek.

Bıçak satışına ilişkin düzenleme 1 Aralık'ta başlayacak

Kanunun yürürlük tarihleri de ayrı ayrı belirlendi. Hükümlerin büyük bölümü yayım tarihinde yürürlüğe girecek.

Ancak bıçakların belirlenen yerler dışındaki satışına ilişkin hüküm daha sonra uygulanacak. Bu hüküm 1 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Kanunun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütecek.