Deprem hasarı gören kültürel alanlar tek tek yenileniyor
Depremin izlerini silmeye yönelik kültürel iyileştirme adımları hız kesmeden sürerken, koruma ve restorasyon yatırımları dikkat çeken bir ölçeğe ulaştı. 6 Şubat depremlerinin ardından yürütülen çalışmalar, yalnızca yapı onarımı değil, kültürel hafızanın ayağa kaldırılmasını hedefleyen çok boyutlu bir sürece dönüştü.
KÜLTÜREL MİRAS İÇİN DEV KAYNAK
Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında 2023–2025 döneminde depremden etkilenen illerdeki kültür varlıkları ve müzelere yönelik toplam 10,7 milyar liralık kaynak kullanıldı. Bu bütçe; restorasyon, güçlendirme, belgeleme ve dijital koruma projelerini kapsayan geniş bir programın finansmanını oluşturdu.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı raporlarında yer alan verilere göre, en ağır yıkımın yaşandığı 11 ilde binlerce tescilli kültür varlığı için ayrıntılı hasar analizleri tamamlandı.
Deprem sonrası kültürel mirasın korunmasına yönelik harcamalar, sadece fiziksel onarımı değil, gelecekteki afet risklerine karşı kalıcı koruma altyapısını da kapsıyor.
HASAR TABLOSU ORTAYA KONDU
Bölgede bulunan 8 bini aşkın tescilli kültür varlığının önemli bir kısmı için teknik inceleme yapıldı. Yüzlerce yapı tamamen yıkılırken, binlercesi farklı düzeylerde hasar aldı. Kamu ve özel mülkiyete ait eserlerin yanı sıra vakıf kültür varlıkları da ayrı başlıkta değerlendirildi.
Bu analizler sayesinde hangi yapının güçlendirileceği, hangisinin özgün teknikle yeniden ayağa kaldırılacağı netleşti.
HATAY’A YENİ LABORATUVAR MÜDÜRLÜĞÜ
Afet sonrası müdahalelerin daha hızlı yürütülmesi amacıyla Hatay’da koruma ve konservasyon alanında hizmet verecek bir laboratuvar müdürlüğü kuruldu. Bu birim, hem hasarlı eserlerin bilimsel yöntemlerle onarımına hem de gelecekteki acil durumlara hazırlığa katkı sağlayacak.
Müzelerde yapılan incelemelerde yüzlerce taşınır kültür varlığının zarar gördüğü belirlenirken, önemli bir kısmının restorasyonu tamamlandı, kalan eserlerde çalışmalar sürüyor.
ZİYARETE AÇILAN VE KAPALI KALAN ALANLAR
Güvenlik gerekçeleriyle geçici olarak kapalı tutulan bazı müze ve ören yerleri dışında kültürel alanların büyük bölümü yeniden ziyaretçi kabul etmeye başladı. Kapalı kalan başlıca noktalar arasında Hatay Arkeoloji Müzesi, Gaziantep Arkeoloji Müzesi, Malatya Müzesi ve Adıyaman Müzesi gibi önemli merkezler bulunuyor.
DİJİTAL ARŞİV DÖNEMİ BAŞLADI
Hasar gören yapıların tüm proje çizimleri, envanter kayıtları ve koruma planları bulut tabanlı dijital arşiv sistemine aktarıldı. Böylece olası yeni afetlerde belge kaybı yaşanmaması hedefleniyor.
Bu sistem, sit alanları ve ören yerlerine ilişkin planların da güvenli şekilde saklanmasını sağlayacak.
KORUMA İLKELERİ YENİDEN TANIMLANDI
Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu tarafından alınan ilke kararları doğrultusunda, tarihi yapıların güçlendirilmesine yönelik teknik esaslar belirlendi. Bu çerçevede onlarca proje tamamlandı, yeni projeler ise uygulama aşamasında.
Hatay’ın Antakya ilçesinde çok sayıda sivil mimarlık örneği için rölöve ve restorasyon projeleri hazırlandı. Ayrıca birçok yapının 3 boyutlu belgelemesi yapılarak arşivlendi.
ÖZEL MÜLKİYETTEKİ TARİHİ YAPILARA DESTEK
Yönetmelik kapsamında özel kişilere ait tescilli yapıların korunması için nakdi destekler genişletildi. Binlerce yapıya proje yardımı sağlanırken, yüzlercesinde uygulama desteği verildi.
KÜTÜPHANELER VE KÜLTÜREL MEKÂNLAR
Deprem bölgesindeki halk kütüphanelerinde de kapsamlı yenileme çalışmaları yürütüldü. Onlarca kütüphanede restorasyon ve tefrişat tamamlanırken yeni projeler için ihale süreçleri sürüyor. Ayrıca hasar gören cemevlerinde bakım ve donanım yenilemeleri yapıldı.
SANAT FAALİYETLERİYLE SOSYAL İYİLEŞME
Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü projeleriyle depremzedelere yönelik kültür-sanat etkinlikleri düzenlendi.
Devlet Tiyatroları gezici sahnelerle farklı illerde gösteriler sunarken, Devlet Opera ve Balesi çocuklara yönelik müzikli oyunlar sahneledi.
Kültür yatırımları, yalnızca taş ve duvarları değil, depremzede toplumun moral dünyasını da ayağa kaldırmayı hedefliyor.
