Dev destek, büyük dönüş: Sanayide beklenmedik sıçrama
Deprem felaketinin ardından üretim gücünü yeniden ayağa kaldıran 11 ilde sanayi çarkları beklenenden hızlı döndü. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verileri, bölgedeki imalat sanayisinin kapasite kullanımında ülke ortalamasını geride bıraktığını ortaya koyuyor.
SANAYİDE TOPARLANMA RAKAMLARA YANSIDI
Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa’da üretim altyapısının güçlendirilmesi, istihdamın korunması ve yeni yatırımların teşviki amacıyla yürütülen programlar sonuç vermeye başladı. Depremin hemen sonrasında dip yapan kapasite kullanım oranları, 2024 yazından itibaren Türkiye genel ortalamasının üzerine çıktı ve bu seviyesini korudu.
Bölgedeki imalat sanayisi kapasite kullanım oranı, 2024’ün ikinci yarısından itibaren Türkiye ortalamasını aşarak kalıcı bir toparlanma sinyali verdi.
Sanayide elektrik tüketimi de üretimdeki canlanmayı doğruladı. Şubat 2024’te tüketim bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 75’in üzerinde artarken, 2025 sonuna gelindiğinde de artış eğilimi sürdü. Doğal gaz kullanımındaki yükseliş de fabrikaların yeniden tam kapasiteye yaklaşan çalışma temposuna işaret etti.
KOBİ’LERE YÖNELİK YOĞUN DESTEK
Bölgede küçük ve orta ölçekli işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmesi için özel paketler devreye alındı. KOSGEB tarafından sağlanan yaşam alanı ve işletme destekleri sayesinde üretim yapan işletmeler personel barınmasından bakım-onarım giderlerine kadar pek çok alanda destek aldı.
Deprem sonrası yürütülen KOBİ destek programları kapsamında on binlerce işletmeye milyarlarca liralık kaynak aktarıldı.
Model Fabrika uygulamaları, verimlilik artırıcı danışmanlıklar ve eğitim programlarıyla üretim süreçlerinin modernizasyonu hedeflendi. Ayrıca TÜBİTAK çağrılarıyla özel sektör projelerine yüz milyonlarca liralık Ar-Ge desteği sağlandı.
Depremden etkilenen işletmeler için uygulanan finansman ve kredi programlarıyla binlerce firma uygun koşullarda krediye erişti. Hasar gören iş yerlerinin yeniden faaliyete geçmesi için bakım, ekipman ve ham madde giderleri destek kapsamına alındı.
BORÇ SİLME, ERTELEME VE KREDİ KOLAYLIĞI
Afet bölgesindeki bazı işletmelerin kamuya olan yükümlülüklerinde de kolaylıklar sağlandı. KOSGEB’e borcu bulunan belirli sayıdaki işletmenin borçları silinirken, sanayi sitelerine yönelik kredilendirme oranları artırıldı. Yatırım sürelerinde esneklik tanınarak üretim projelerinin sekteye uğramasının önüne geçildi.
Esnaf ve sanatkârlara yönelik finansman ayağında ise Halkbank kaynaklı düşük faizli krediler devreye alındı. Ayrıca TESKOMB tarafından yapılandırma ve nakdi destek imkânları sunuldu.
SANAYİ ALTYAPISI VE YENİ YATIRIMLAR
Küçük sanayi siteleri, üretim atölyeleri ve ihtisas projeleri için milyarlarca liralık harcama yapıldı. Kuyumculuk gibi spesifik alanlarda ihtisas siteleri kurularak yıkılan iş yerlerinin yerine modern üretim alanları kazandırıldı.
Bölgede yürütülen projeler sayesinde binlerce yeni iş yeri ve üretim atölyesi inşa edilerek istihdam kapasitesi önemli ölçüde artırıldı.
Bölgesel kalkınma idareleri de sürece aktif katkı sundu. GAP ve Doğu Anadolu bölge idareleri sorumluluk alanlarındaki illerde çok sayıda projeye kaynak ayırdı.
ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ
Sanayide rekabet gücünü artırmak amacıyla enerji verimliliği yatırımları da desteklendi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı iş birliğiyle yürütülen projelerde verimsiz motorların değişimi sağlanarak hem maliyetler düşürüldü hem de çevresel kazanımlar elde edildi.
Ayrıca yatırım teşvik belgeleriyle yüz binlerce kişilik istihdam öngören projeler destek kapsamına alındı. Böylece bölge yalnızca toparlanmakla kalmadı, aynı zamanda daha teknolojik ve verimli bir üretim yapısına yönelmeye başladı.
