Emeklilikte ezber bozuluyor: En düşük maaş tarihe karışıyor
Türkiye’de uzun süredir gündemde olan en düşük emekli maaşı uygulaması, sosyal güvenlik sisteminin temel dengelerini yeniden tartışmaya açtı. Farklı prim günleri ve kazançlara rağmen milyonlarca emeklinin aynı taban maaşta buluşturulması, özellikle yüksek prim ödeyen kesimlerde ciddi rahatsızlık yaratıyor. Bu tablo, “prim adaleti” kavramını yeniden ön plana çıkarırken, kapsamlı bir reform beklentisini de beraberinde getirdi.
Sosyal güvenlik politikalarına dair yaptığı değerlendirmelerle dikkat çeken Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, mevcut sistemin sürdürülebilirliğine ilişkin önemli uyarılarda bulundu.
PRİM–MAAŞ DENGESİ SİSTEMİ ZORLUYOR
Bal’ın değerlendirmesine göre, düşük primle emekli olanlar ile uzun yıllar yüksek prim ödeyenlerin neredeyse aynı maaşı alması, sosyal güvenlik sisteminin temel mantığıyla çelişiyor. Bu durum yalnızca bireysel adaletsizlik algısını artırmakla kalmıyor, aynı zamanda sistemin aktüeryal dengesini de zayıflatıyor.
“Primle maaş arasındaki bağın fiilen kopması, sosyal güvenlik sisteminin taşıyıcı kolonlarını sarsıyor.”
Uzmanlara göre bu tablo, ilerleyen yıllarda bütçe baskısını artırabilecek yapısal riskler barındırıyor.
SSK, BAĞ-KUR VE EMEKLİ SANDIĞI AYRIMI YENİDEN MASADA
Mevcut uygulamada farklı emeklilik statülerine sahip vatandaşlara yapılan zam oranlarının da eşitlik ilkesini zedelediği görüşü öne çıkıyor. Bal, SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı emeklileri arasında oluşan maaş farklarının, zamanla daha karmaşık bir yapıya dönüştüğünü belirtiyor.
“Farklı statülere farklı zam oranları uygulanması, sosyal güvenlikte bütüncül yapıyı zayıflatıyor.”
Bu nedenle yeni sistemde tek tip ve ortak bir artış modelinin gündeme gelmesi bekleniyor.
YENİ EMEKLİLİK MODELİ NASIL OLACAK?
Planlanan yeni emeklilik yapısında, prim gün sayısı ve prime esas kazanç maaş hesaplamasında çok daha belirleyici olacak. Amaç; çalıştıkça karşılığını veren, öngörülebilir ve uzun vadede sürdürülebilir bir maaş sistemi oluşturmak.
Bal’a göre bu model, taban maaş uygulamalarına duyulan ihtiyacı da ortadan kaldıracak. Böylece sistem, prim ödeyen ile aldığı maaş arasındaki bağı yeniden güçlendirecek.
EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI UYGULAMASI SONA MI ERİYOR?
Yapılması planlanan reformların en dikkat çeken başlığı ise en düşük emekli maaşı uygulaması. Bal, bu sistemin geçici bir çözüm olarak tasarlandığını ancak kalıcı hale gelmesinin yeni sorunlar doğurduğunu ifade ediyor.
“Hedef; taban maaşa ihtiyaç bırakmayan, kendi içinde adil bir emeklilik düzeni kurmak.”
Bu çerçevede 2026 yılının ikinci yarısının bir geçiş dönemi, 2027’nin ise yapısal reform yılı olması öngörülüyor.
