Emre Alkin’den çarpıcı uyarı: Türkiye büyüyor ama kalkınamıyor

16 Şubat 2026, 20:15

EKOTÜRK TV ekranlarında yayımlanan “Günün Yorumu” programında ekonomist Prof. Dr. Emre Alkin, Dünya Bankası’nın son raporunu değerlendirerek ekonomik büyüme ile gerçek kalkınma arasındaki farklara dikkat çekti. Konuşmasında özellikle eğitim, sağlık ve iş gücü becerilerinin gelir artışından daha belirleyici olduğuna vurgu yaptı.

GELİR ARTIŞI TEK BAŞINA REFAH DEMEK DEĞİL

Dünya Bankası verilerine göre son yıllarda birçok ülkede kişi başına gelir yükseldi ve yoksulluk oranlarında kısmi gerileme görüldü. Ancak rapor, bu yükselişin toplumların üretkenliğine aynı ölçüde yansımadığını ortaya koyuyor. Sağlık hizmetleri, eğitim kalitesi ve çalışanların beceri düzeyleri aynı hızla gelişmediği için gelir artışı kalıcı refah yaratamıyor.

Raporda, çalışanların kazanç potansiyelinin yenilenme oranının küresel ölçekte ortalama yüzde 51 civarında olduğu hesaplanırken Türkiye için bu oran yaklaşık yüzde 42 olarak öne çıkıyor. Bu durum mevcut eğitim ve beceri seviyesinin korunması halinde gelecekteki gelir potansiyelinin önemli bölümünün gerçekleşmeyeceğini gösteriyor.

Bugünkü eğitim, sağlık ve beceri düzeyi değişmezse gelecekte elde edilecek gelirin büyük kısmı kaybedilecek.

BÜYÜME VAR AMA NİTELİK ARTIŞI YOK

Son 15 yılda birçok gelişmekte olan ülkede ekonomik büyüme yaşandı. Buna rağmen düşük ve orta gelir grubundaki ülkelerin önemli bölümünde beslenme kalitesi, öğrenme çıktıları ve iş gücü becerilerinde kayda değer bir sıçrama görülmedi. Bazı bölgelerde ise gerileme yaşandı.

Bu tablo, ekonomide büyümenin otomatik olarak insan sermayesini geliştirmediğini ortaya koyuyor. Yani makineleşme ve teknoloji yatırımı tek başına verimlilik artışı sağlamıyor.

Beşeri sermaye güçlenmeden yapılan makine yatırımı verimi artırmaz, aksine düşürebilir.

TÜRKİYE’DE TEST SONUÇLARI ARTIYOR AMA YETERLİ DEĞİL

Türkiye’de öğrencilerin sınav performanslarında son yıllarda kademeli bir iyileşme görülüyor. 2025 verileri, 2010 dönemine göre test puanlarında yükselişe işaret ediyor. Ancak rapor, okul başarısının tek başına yeterli olmadığını vurguluyor.

Beslenme koşulları, aile yapısı, mahalle ortamı ve iş yerinde öğrenme fırsatları çocukların gelecekteki kazançlarını doğrudan etkiliyor. Aynı şehirde yaşayan farklı sosyoekonomik çevrelerdeki çocuklar arasında gelir ve beceri farkı ciddi biçimde açılabiliyor.

Büyüme ile kalkınma aynı şey değildir; gelir artışı insan kalitesini otomatik yükseltmez.

ÇALIŞMA KÜLTÜRÜ VE SOSYAL ORTAM ETKİSİ

Gençlerin iş hayatındaki yaklaşımı da raporun dikkat çeken başlıklarından biri. Birçok genç yalnızca para kazanma motivasyonuyla çalışıyor ve yaptığı işte uzmanlaşmaya odaklanmıyor. Bunun bireysel tercihten çok sosyal çevreyle ilgili olduğu değerlendiriliyor.

Aile ve mahalle kültürü, meslek ahlakını doğrudan etkiliyor. Toplumda işini iyi yapma alışkanlığı yaygın değilse gençlerin de farklı davranması beklenmiyor. Bu nedenle yalnızca üniversite eğitimiyle çözüm üretmek mümkün görülmüyor.

DEVLET VE KURUMLARA BÜYÜK GÖREV

Rapor, gelir eşitsizliklerinin azaltılması ve insan sermayesinin geliştirilmesi için kamu politikalarının önemine işaret ediyor. Eğitim kalitesi, çocuk beslenmesi, mesleki beceri ve iş yerinde öğrenme fırsatlarının birlikte güçlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Ekonomik büyümenin sürdürülebilir hale gelmesi için yalnızca yatırım ve üretim değil, nitelikli insan kaynağı oluşturulmasının şart olduğu vurgulanıyor.