Fiyatlar uçtu, sepet küçüldü: Alım gücü alarm veriyor

22 Ocak 2026 01:07

Kartlı harcamalarda rekor üstüne rekor kırılırken, perakende sektörünün gerçek fotoğrafı alışveriş sepetlerinde netleşti. Merkez Bankası’nın yıllara yayılmış kartlı harcama istatistikleri, tüketicinin daha fazla para harcadığını ancak daha az ürün satın aldığını ortaya koydu. Elektronik ve giyim gibi ertelenebilir harcamalarda adetler hızla düşerken, sektörü ayakta tutan ana unsur zorunlu tüketim olan yeme-içme harcamaları oldu.

Ciro büyüdü, adet küçüldü; perakendedeki genişleme fiyat artışlarından beslendi.

ELEKTRONİKTE HARCAMA ARTTI, SATIŞ ADEDİ ÇAKILDI

Verilere göre elektronik kategorisinde kartlı harcama tutarı 2016’da 36,4 milyar TL seviyesindeyken, 2025’te 1 trilyon 31 milyar TL’yi aştı. Ancak bu çarpıcı artış, tamamen fiyat etkisinden kaynaklandı.

Adet tarafı ise tam tersini söylüyor.
2016’da 113 milyon olan elektronik alışveriş adedi, 2025’te 280 milyon seviyesine kadar geriledi. Son bir yılda yaşanan düşüş oranı yaklaşık yüzde 34’e ulaştı.

Elektronik sektörü nominal olarak büyürken, reel ve adet bazında sert bir küçülme yaşadı.

GİYİM VE AKSESUAR: HARCAMA VAR, HACİM YOK

Giyim ve aksesuar tarafında tablo daha dengeli görünse de detaylar dikkat çekici. 2016’da 47,3 milyar TL olan kartlı harcama tutarı, 2025 itibarıyla 1 trilyon 500 milyar TL sınırına dayandı.

Ancak alışveriş adedi aynı ölçüde artmadı.
2016’da 481 milyon olan giyim alışveriş adedi, 2025’te 824 milyon seviyesinde kaldı. Yıllık artış oranı yüzde 2’nin biraz üzerinde gerçekleşti.

Bu durum, tüketicinin daha pahalı ürünlere yöneldiğini ancak alışveriş sıklığını artırmadığını gösteriyor.

YEME-İÇME, PERAKENDENİN TAŞIYICI KOLONU OLDU

Tüm kalemler içinde en güçlü performans yeme-içme grubunda görüldü. 2016’da 21 milyar TL olan kartlı yemek harcamaları, 2025’te 1 trilyon 389 milyar TL’ye yükseldi.

Daha önemlisi, adetler de arttı.
2016’da 535 milyon olan yeme-içme işlem sayısı, 2025’te 2 milyar 928 milyon adede ulaştı.

Yeme-içme, hem ciroda hem de adette büyüyen tek ana perakende kalemi olarak öne çıktı.

TÜKETİCİ ZORUNLUYA YÖNELDİ, LÜKSÜ ERTELEDİ

Ekonomik koşullar, enflasyon ve alım gücündeki gerileme, tüketici davranışlarını kökten değiştirdi. Elektronik ve giyim gibi ertelenebilir harcamalar geri plana itilirken, günlük yaşamın vazgeçilmezi olan yeme-içme harcamaları öne çıktı.

Bu tablo, perakende sektöründeki büyümenin talep kaynaklı değil, büyük ölçüde fiyat kaynaklı olduğunu gösteriyor.