Hürmüz Boğazı’nda kriz büyüyor: Irak tankeri ABD ablukasından geri döndü

ABD ile İran arasındaki gerilim nedeniyle küresel enerji piyasalarının kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’nda tansiyon yeniden yükseldi. Irak petrolü taşıyan dev tanker “Agios Fanourios I”in ABD deniz ablukasına yaklaşmasının ardından rotasını değiştirmesi, bölgedeki ticari gemi trafiğinde yaşanan kırılganlığı bir kez daha gözler önüne serdi. Küresel petrol ve LNG sevkiyatının önemli bölümünün geçtiği kritik su yolunda ticari hareketlilik tarihi seviyelere kadar gerilerken, İran bağlantılı gemilerin baskınlığı dikkat çekiyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA TİCARİ TRAFİK DARALDI

Bloomberg tarafından derlenen gemi takip verilerine göre Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemi sayısı sert şekilde düştü. İran bağlantılı tankerler ve küçük yakıt gemileri dışında uluslararası ticari geçişlerin büyük ölçüde durduğu belirtilirken, ABD’nin İran limanlarına yönelik fiili deniz ablukası bölgedeki taşımacılığı doğrudan etkiliyor.

Vietnam’a petrol taşıdığı belirtilen Irak yüklü süpertanker Agios Fanourios I’in hafta sonunda boğazı geçmeyi başardığı ancak pazartesi günü ABD donanmasının konuşlandığı hatta yaklaşmasının ardından aniden geri döndüğü aktarıldı. Geminin rotasını neden değiştirdiği açıklanmazken, bu hamle küresel taşımacılık şirketlerinin bölgede artan güvenlik risklerinden çekindiği yorumlarına neden oldu.

ABD ABLUKASI GEMİ TRAFİĞİNİ BASKILIYOR

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’a yönelik abluka uygulamasının başlamasından bu yana 62 ticari geminin yönünün değiştirildiğini açıkladı. Bölgedeki askeri hareketlilik nedeniyle birçok geminin AIS takip sistemlerini kapattığı veya sahte sinyal gönderdiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre AIS sinyallerinin kapatılması, Hürmüz Boğazı’ndaki gerçek gemi trafiğinin olduğundan daha düşük görünmesine yol açıyor.

Katar’ın ana LNG ihracat terminaline yakın bölgelerde gemilere takip sistemlerini kapatma talimatı verdiği ifade edilirken, özellikle enerji taşıyan tankerlerin görünmeden hareket etmeye çalıştığı kaydedildi. Katar merkezli LNG tankeri “Mihzem”in kısa süreli geri dönüş manevrası yaptıktan sonra Pakistan rotasında boğazı geçtiği bildirildi.

İRAN BAĞLANTILI GEMİLER ÖNE ÇIKIYOR

Pazartesi günü gözlemlenen ticari geçişlerin büyük bölümünü İran bağlantılı LPG tankerleri, küçük akaryakıt gemileri ve yük gemileri oluşturdu. Körfez’den çıkış yapan gemiler arasında İran’a ait sıvılaştırılmış petrol gazı taşıyan tankerler öne çıkarken, bölgesel yük gemilerinin de aynı güzergahı kullandığı görüldü.

Boğaza giriş yapan ticari gemiler arasında ise İran bağlantılı yük gemileri, petrol ürün tankerleri ve bitüm taşıyan küçük gemiler yer aldı. Ancak uzmanlar, yoğun elektronik karıştırma faaliyetleri nedeniyle gerçek trafik verilerine ulaşmanın giderek zorlaştığını belirtiyor.

İRAN DENİZALTI HAMLESİYLE MESAJ VERDİ

Washington ile Tahran arasındaki diplomatik temaslardan ise piyasalara güven verecek bir sonuç çıkmadı. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın son teklifini reddettiği belirtilirken, İran yönetimi Hürmüz Boğazı çevresine küçük denizaltılar konuşlandırdı.

İran’ın “görünmez muhafızlar” olarak tanımladığı denizaltı hamlesi, bölgede askeri tansiyonun yeni bir aşamaya geçtiği yorumlarına neden oldu.

Bölgedeki yoğun askeri varlık nedeniyle İran bağlantılı birçok petrol tankerinin Körfez’den çıktıktan sonra günlerce sinyal vermediği ifade ediliyor. Bazı tankerlerin sinyallerini ancak Malakka Boğazı’na ulaştıktan sonra yeniden açtığı belirtilirken, bu durum küresel enerji akışının anlık olarak takip edilmesini zorlaştırıyor.

Enerji piyasaları ise Hürmüz Boğazı’ndaki her yeni gelişmeyi yakından izliyor. Dünyadaki petrol ve LNG sevkiyatının kritik bölümünün geçtiği su yolunda yaşanacak uzun süreli bir aksamanın petrol fiyatlarında yeni dalgalanmalara yol açabileceği değerlendiriliyor.