Hürmüz Boğazı’nda son durum: ABD ve İran’dan peş peşe saldırılar

ABD ile İran arasındaki askeri gerilim yeni bir aşamaya taşındı. ABD güçlerinin İran’a yönelik son hava operasyonlarının ardından Tahran, Orta Doğu’daki ABD unsurlarına ve müttefiklerine füze ile insansız hava aracı saldırıları düzenledi. İran, Hürmüz Boğazı’nın “ikinci bir duyuruya kadar” gemi trafiğine kapatıldığını açıkladı.

İran’ın saldırılarında Kuveyt, Katar, Ürdün, Bahreyn ve Umman’daki ABD bağlantılı hedefler öne çıktı. İlk belirlemelere göre saldırılarda sınırlı hasar oluşurken, can kaybına ilişkin kapsamlı bir açıklama yapılmadı.

ABD yeni hava saldırıları başlattı

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran güçlerinin Kıbrıs bayraklı bir konteyner gemisini hedef almasının ardından Başkan Donald Trump’ın yeni hava saldırıları talimatı verdiğini duyurdu. Açıklamada operasyonların İran’ın ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini hedef aldığı belirtildi.

İran devlet medyası ise Buşehr, Asaluyeh, Bandar Abbas, Bandar-e Dayyer ve Sirik çevresinde çok sayıda patlama meydana geldiğini aktardı. Söz konusu bölgeler enerji tesisleri, limanlar ve Hürmüz Boğazı’na yakın stratejik noktalar arasında yer alıyor.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İran’ın “yanlış bir tercih yaptığını” ve bunun sonuçlarıyla karşı karşıya kaldığını ifade etti.

İran’dan ABD üslerine füze ve İHA saldırıları

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD’nin bölgedeki askeri varlığına yönelik geniş kapsamlı operasyon düzenlediğini açıkladı. Açıklamaya göre Ürdün’deki Prens Hasan Hava Üssü balistik füzelerle hedef alınırken, ABD’ye ait komuta merkezi ile insansız hava aracı hangarları da vuruldu.

Ürdün yönetimi üç füzenin ülke topraklarına isabet ettiğini doğrularken, saldırının etkisine ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşmadı.

Katar da İran tarafından fırlatılan füzelerin engellenmesi sırasında düşen parçalar nedeniyle 3 kişinin yaralandığını açıkladı. İran basını ise El-Udeid Hava Üssü’nün balistik füzelerle hedef alındığını duyurdu.

Kuveyt, İran ordusunun ABD Patriot hava savunma sistemi, mühimmat deposu ve radar tesislerini insansız hava araçlarıyla hedef aldığını bildirdi. İran ayrıca Bahreyn’deki ABD iletişim ve radar altyapısının da saldırıya uğradığını öne sürdü.

Umman’da ise Dukm Limanı çevresindeki ABD deniz lojistik tesisleri ile yakıt ikmal platformlarının hedef alındığı iddia edilirken, Umman yönetimi kuzeydeki Musandam bölgesine yönelik bir insansız hava aracı saldırısını doğruladı.

Hürmüz Boğazı gemi trafiğine kapatıldı

İran Devrim Muhafızları, yabancı askeri müdahale sona erene kadar Hürmüz Boğazı’ndan hiçbir geminin geçişine izin verilmeyeceğini duyurdu.

İran basınında yer alan bilgilere göre, daha önce yapılan uyarıya rağmen boğazdan geçmeye çalışan bir yük gemisi uyarı ateşi açılarak durduruldu. Fars Haber Ajansı da kuralları ihlal ettiği belirtilen ikinci bir gemiye müdahale edildiğini bildirdi.

ABD Merkez Komutanlığı ise Kıbrıs bayraklı M/V GFS Galaxy adlı konteyner gemisinin saldırıya uğradığını, bir sivil mürettebatın kaybolduğunu ve geminin ağır hasar nedeniyle seyrine devam edemediğini açıkladı.

Denizcilik verilerine göre pazar günü Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği büyük ölçüde durdu. Gün boyunca yalnızca 2 petrol tankerinin bölgeye yaklaştığı kaydedildi. Ayrıca boş bir süper tankerin Umman tarafında yeniden sinyal vermesi, transponderini kapatarak boğazı geçmiş olabileceği değerlendirmelerine neden oldu.

Diplomatik temaslar sürüyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Hürmüz Boğazı’nın geleceği ve bölgesel gelişmeleri görüşmek üzere Umman’a gitti. Ancak görüşmelere üst düzey ABD temsilcilerinin katıldığına dair herhangi bir bilgi paylaşılmadı.

Tahran yönetimi, yeni müzakerelerden önce Washington’ın daha önce üzerinde uzlaşılan yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini savundu. İran, petrol ihracatının yeniden normalleşmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki transit geçişlerin açılması için ABD’nin bazı şartları kabul etmesini talep etti.

ABD tarafı ise İran’dan Hürmüz Boğazı’nın tüm kanallarının uluslararası gemi trafiğine açık olduğunu kamuoyuna ilan etmesini ve sivil gemilere saldırmayacağına dair güvence vermesini istedi.

Başkan Donald Trump da cuma günü yaptığı açıklamada, ABD liderine yönelik herhangi bir suikast tehdidi durumunda İran’ın çok sert karşılık göreceğini ifade etmişti.

Petrol piyasasında gerilim etkisi

ABD ile İran arasında art arda gelen askeri operasyonlar ve Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeler küresel enerji piyasalarını da etkiledi. Son bir hafta içinde yaşanan karşılıklı saldırılar, petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketi destekleyen gelişmeler arasında yer aldı.