IMF zirvesinde ABD’ye tepki: Bessent’in programı eleştirildi
17ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in yoğun diplomasi ve iç politika gündemi, küresel ekonomik sistemde “liderlik boşluğu” tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası bahar toplantıları sırasında Washington’da bulunan birçok ekonomi yetkilisi, ABD’nin çok taraflı platformlara yeterince odaklanmadığını dile getirdi. Özellikle İran merkezli savaşın küresel enerji piyasalarında yarattığı şok etkisi, bu eleştirilerin dozunu artırdı.
KÜRESEL EKONOMİDE AMERİKA’NIN ROLÜ TARTIŞILIYOR
Bir yıl önce “Amerika First demek Amerika yalnız demek değildir” mesajını veren Bessent’in bu söylemi, son gelişmeler ışığında sorgulanmaya başladı. Enerji krizi, petrol fiyatlarındaki sert yükseliş ve arz endişeleri nedeniyle Avrupa, Asya ve Afrika ekonomileri baskı altında kalırken, ABD’nin daha seçici ve sınırlı temas kurduğu yönünde eleştiriler öne çıktı.
ABD yönetiminin küresel ekonomik diyaloğa mesafeli durduğu algısı, özellikle Avrupa kanadında ciddi rahatsızlık yarattı.
İsveç Maliye Bakanı Elisabeth Svantesson, ABD’nin politikalarını sert sözlerle eleştirerek, “Trump tüm dünya için riskli bir oyun oynuyor” ifadesini kullandı. İngiltere Maliye Bakanı Rachel Reeves ise son haftalarda yaşanan gelişmelerin hedefinin net olmadığını vurgulayarak belirsizliğe dikkat çekti.
ENERJİ KRİZİ VE HÜRMÜZ ETKİSİ PİYASALARI SARSTI
İran-İsrail gerilimi ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar petrol fiyatlarını hızla yukarı taşırken, küresel piyasalarda sert dalgalanmalar yaşandı. Petrol fiyatı 84,68 dolar seviyesine kadar yükselirken, enerji arzına yönelik riskler özellikle Avrupa için alarm verdi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), önümüzdeki haftalarda Avrupa’da jet yakıtı sıkıntısı yaşanabileceğini açıkladı.
Enerji arzındaki belirsizlik, küresel enflasyon ve büyüme beklentilerini doğrudan tehdit etmeye başladı.
Almanya başta olmak üzere birçok ülke, stratejik rezervlerin devreye alınmasını gündeme alırken, havayolu şirketleri uçuş kesintisi riskine karşı hükümetlere acil çağrı yaptı.
ATEŞKES UMUDU PİYASALARA NEFES ALDIRDI
Hafta sonuna doğru İsrail ile Hizbullah arasında sağlanan ateşkes ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacağını duyurması piyasalarda kısa süreli rahatlama yarattı. Petrol fiyatları geri çekilirken, küresel borsalarda yükseliş gözlendi. Ancak uzmanlar bu iyimserliğin kalıcı olmayabileceği konusunda uyarıyor.
Uzmanlara göre savaşın ekonomik etkileri aylar boyunca hissedilmeye devam edecek.
Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, küresel sorunların çözümünde çok taraflı iş birliğinin kritik olduğunu vurgularken, mevcut ortamda uluslararası koordinasyonun her zamankinden daha önemli hale geldiğini ifade etti.
ABD’NİN ÇOK TARAFLI PLATFORMLARDAKİ DURUŞU ELEŞTİRİLİYOR
G-7 ve G-20 toplantılarında ABD’nin sınırlı katılımı dikkat çekerken, bazı görüşmelerin iptal edilmesi veya ertelenmesi de diplomatik trafiği sekteye uğrattı. Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil, “Bu savaşın etkileri açıkça tartışılmalı” diyerek ABD’nin daha aktif rol alması gerektiğini belirtti.
Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama ise Bessent’i savunarak yoğun programına rağmen toplantılara katkı sunduğunu ifade etti. Ancak birçok ülke temsilcisi, ABD’nin küresel ekonomik liderlik rolünde daha görünür olması gerektiği görüşünde birleşiyor.
YENİ DÜNYA DÜZENİ: ABD DAHA SEÇİCİ Mİ?
Ekonomistler, ABD’nin artık çok taraflı sistemde eskiye kıyasla daha seçici davrandığını ve bunun yeni bir normal haline geldiğini belirtiyor. BNP Paribas Başekonomisti Isabelle Mateos y Lago, bu yaklaşımın sadece ekonomiyle sınırlı olmadığını, küresel siyasetin genelinde benzer bir eğilim görüldüğünü söyledi.
ABD yönetimi ise petrol fiyatlarındaki düşüşü ve ateşkes sürecini işaret ederek krizin geçici olduğunu savunuyor. Ticaret Bakanı Howard Lutnick, “Hürmüz açıldı ve petrol fiyatı %10 düştü” diyerek piyasaların toparlanma sinyali verdiğini belirtti.
