İran krizi Avrupa ekonomisini zorluyor: Stagflasyon endişesi büyüyor
Avrupa Birliği’nde İran-İsrail hattında büyüyen jeopolitik gerilimlerin ekonomik etkilerine yönelik kaygılar derinleşirken, Brüksel’den dikkat çeken bir stagflasyon uyarısı geldi. Avrupa Birliği Ekonomiden Sorumlu Komiseri Valdis Dombrovskis, Paris’te düzenlenen G7 maliye bakanları toplantısı sırasında yaptığı değerlendirmede, enerji krizinin Avrupa ekonomisini yeniden baskı altına aldığını söyledi.
CNBC’ye konuşan Dombrovskis, Avrupa Komisyonu’nun bu hafta yayımlayacağı bahar dönemi ekonomik tahminlerinde büyüme beklentilerinin aşağı çekileceğini, enflasyon projeksiyonlarının ise yukarı yönlü revize edileceğini açıkladı. “Avrupa ekonomisi yeniden stagflasyon baskısıyla karşı karşıya kalıyor” değerlendirmesinde bulunan Dombrovskis, bu sürecin temel nedeninin İran kaynaklı jeopolitik gerilim olduğunu ifade etti.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ ENERJİ PİYASALARINI SARSTI
Orta Doğu’da artan çatışmaların ardından özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki risklerin büyümesi, küresel enerji piyasalarında sert fiyat hareketlerini beraberinde getirdi. Petrol fiyatlarının yeniden varil başına 100 dolar seviyesinin üzerine çıkması, Avrupa’da enerji maliyetlerini hızla artırırken sanayi üretimi üzerindeki baskıyı da güçlendirdi.
Uzmanlar, enerji fiyatlarındaki yükselişin yalnızca akaryakıt maliyetleriyle sınırlı kalmadığını, lojistikten tarıma kadar birçok alanda zincirleme maliyet artışlarına yol açtığını belirtiyor. Özellikle gübre, kimyasal ürünler ve enerji yoğun sanayi sektörlerinde fiyat baskısının daha da belirginleştiği ifade ediliyor.
ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI’NDAN KRİTİK UYARI
Uluslararası Enerji Ajansı’nın son aylık raporunda da küresel petrol stoklarının tarihi ölçüde hızlı eridiğine dikkat çekildi. Raporda, devam eden arz sorunları nedeniyle piyasadaki tampon kapasitenin giderek daraldığı belirtilirken, ilerleyen süreçte çok daha sert fiyat sıçramalarının yaşanabileceği uyarısı yapıldı.
Enerji piyasalarındaki kırılganlığın artmasıyla birlikte Avrupa’da hem ekonomik büyümenin yavaşlaması hem de yüksek enflasyonun kalıcı hale gelmesi ihtimali güç kazanıyor. Analistler, bu durumun özellikle tüketici harcamaları ve sanayi yatırımları üzerinde ciddi baskı oluşturabileceğini değerlendiriyor.
AB’DEN “HEDEFLİ DESTEK” MESAJI
AB Komiseri Dombrovskis, Avrupa hükümetlerinin ekonomik destek konusunda artık geçmiş yıllara göre daha sınırlı hareket alanına sahip olduğunu söyledi. Covid-19 dönemindeki geniş kapsamlı mali paketlerin bugün aynı ölçekte uygulanmasının zor olduğuna işaret eden Dombrovskis, yeni destek politikalarının daha kontrollü hazırlanacağını dile getirdi.
“Destek mekanizmalarının geçici, hedef odaklı ve fosil yakıt tüketimini artırmayacak şekilde tasarlanması gerekiyor” diyen Dombrovskis, özellikle enerji ürünleri, türev kimyasallar ve gübre sektörlerinde kırılganlığın büyüdüğünü vurguladı.
AB tarafı ayrıca stratejik petrol rezervlerinden piyasaya ek arz sağlanmaya devam edildiğini belirtirken, çatışmaların uzaması halinde enerji tedarikinde daha ciddi darboğazların oluşabileceği uyarısını yineledi.
AVRUPA’DA YENİ EKONOMİK RİSK DÖNEMİ
Ekonomistler, İran merkezli jeopolitik gerilimin uzun sürmesi halinde Avrupa ekonomisinin düşük büyüme ve yüksek enflasyon sarmalına daha derin şekilde sürüklenebileceğini düşünüyor. Özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkelerde üretim maliyetlerinin hızla yükselmesi, sanayi sektöründe rekabet gücü kaybı riskini artırıyor.
Avrupa Merkez Bankası’nın da bu süreçte zor bir dengeyle karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor. Bir yandan yükselen fiyat baskılarıyla mücadele edilmesi gerekirken diğer yandan ekonomik büyümenin sert biçimde yavaşlamasının önlenmesi hedefleniyor.
Uzmanlara göre İran savaşının küresel enerji piyasaları üzerindeki etkisi devam ettiği sürece Avrupa’da resesyon ve stagflasyon tartışmaları gündemin üst sıralarında kalmayı sürdürecek.
