İran ile ABD ve İsrail arasında başlayan savaşta ikinci güne girilirken, Orta Doğu’da dengeleri altüst eden gelişmeler peş peşe yaşanıyor. İlk 24 saatte askeri, siyasi ve diplomatik cephede yaşanan sarsıcı olaylar, bölgesel çatışmanın küresel krize dönüşme ihtimalini güçlendirdi. İran’ın en üst düzey askeri ve dini kadrosunda yaşanan kayıplar, Tahran yönetiminde yeni bir dönemin kapısını araladı.

İRAN’DA LİDERLİK KRİZİ: EN ÜST DÜZEY İSİMLER HAYATINI KAYBETTİ

İran devlet medyası, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı hava operasyonlarında İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in yaşamını yitirdiğini duyurdu. Saldırılarda Hamaney’in aile üyelerinin de hayatını kaybettiği bildirildi.

İran’da yalnızca askeri değil, dini ve siyasi hiyerarşiyi de derinden sarsan bir boşluk oluştu.

Aynı saldırı dalgasında İran Genelkurmay Başkanı Abdülrahim Musevi, Savunma Bakanı Aziz Nasırzade ve üst düzey istihbarat yetkililerinin de öldüğü açıklandı. İran Devrim Muhafızları Komutanı Muhammed Pakpur’un yerine eski İçişleri Bakanı Ahmed Vahidi atandı.

İran’da yeni dini lideri belirleyecek Uzmanlar Meclisi süreci hızlandırılırken, Ayetullah Arafi geçici olarak Liderler Konseyi’nde görevlendirildi.

DAKİKA DAKİKA SON GELİŞMELER

19:49 – İRAN’DAN GERİLİMİ DÜŞÜRME MESAJI

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ülkesinin çatışmayı durduracak ve bölgesel istikrarı sağlayacak her türlü “ciddi ve samimi” girişime açık olduğunu açıkladı. Umman Dışişleri Bakanı ile yapılan temas, diplomasi kanallarının tamamen kapanmadığını gösterdi.

Tahran yönetimi, askeri karşılık sinyali verirken diplomatik çözüm ihtimalini de masada tuttuğunu ilan etti.

19:18 – TRUMP: “İRAN GÖRÜŞMEK İSTİYOR”

ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki yeni lider kadronun Washington ile temasa geçmek istediğini söyledi. Müzakere talebini kabul ettiğini açıklayan Trump, sürecin daha önce başlatılmamasını eleştirdi.

18:43 – TRUMP: 48 ÜST DÜZEY İSİM ÖLDÜ

Trump, saldırılarda 48 İranlı üst düzey ismin hayatını kaybettiğini öne sürdü. Operasyonun planlanandan hızlı ilerlediğini savundu. Açıklama, sahadaki kayıpların boyutuna ilişkin tartışmaları büyüttü.

17:53 – ABD 3 ASKERİN ÖLDÜĞÜNÜ DUYURDU

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran operasyonlarında 3 Amerikan askerinin hayatını kaybettiğini, 5 askerin ağır yaralandığını açıkladı.

Bu duyuru, çatışmanın ABD açısından da doğrudan kayıplarla ilerlediğini ortaya koydu.

17:09 – “ABRAHAM LİNCOLN” İDDİASI

İran Devrim Muhafızları, ABD’ye ait Abraham Lincoln uçak gemisini balistik füzelerle hedef aldığını bildirdi. ABD tarafı ise geminin vurulmadığını ve füzelerin yaklaşamadığını açıkladı.

17:03 – AHMEDİNEJAD İDDİASI

İran basınında, eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’ın saldırılarda öldürüldüğü iddia edildi. Konuya ilişkin resmi doğrulama yapılmadı.

16:48 – GEÇİCİ LİDERLİK KONSEYİ GÖREVE BAŞLADI

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, dini lider sonrası oluşturulan geçici liderlik konseyinin çalışmalarına başladığını duyurdu. İran ordusunun “düşman üslerini hedef alacağı” mesajı verildi.

15:55 – İSRAİL’DE CAN KAYBI

İran’ın Batı Kudüs çevresine düzenlediği füze saldırısında 8 kişinin öldüğü, çok sayıda kişinin yaralandığı bildirildi.

15:07 – LİDERLER KONSEYİNE ATAMA

Geçiş sürecini yönetecek yapıya hukukçu Ayetullah Alirıza Arafi atandı.

15:05 – PEZEŞKİYAN’DAN İNTİKAM MESAJI

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, misillemenin “meşru hak” olduğunu söyledi.

“Bu görevi yerine getirmek için elimizden geleni yapacağız” sözleri, Tahran’ın askeri karşılığa hazırlandığını gösterdi.

15:00 Kudüs yakınlarında füze alarmı: İsrail yerleşim yerine saldırı, 20 yaralı

İran tarafından gerçekleştirildiği bildirilen balistik füze saldırısında, Kudüs’e yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta bulunan bir İsrail yerleşim yerinin hedef alındığı aktarıldı. İlk belirlemelere göre saldırı sonucunda 20 kişi yaralandı. Bölgeye çok sayıda sağlık ve güvenlik ekibi sevk edilirken, hasar tespit çalışmalarının sürdüğü bildirildi. Yetkililer olayla ilgili detaylı inceleme başlatıldığını duyurdu.

14:30 Hürmüz geçişinde patlama: Petrol gemisi vuruldu

Musandam açıklarında seyir halinde bulunan bir petrol tankeri saldırıya uğradı. Umman Deniz Güvenlik Merkezi tarafından yapılan açıklamada, olayda dört kişinin yaralandığı bildirildi.

Yetkililer, gemide bulunan 20 kişilik mürettebatın tamamının güvenli şekilde tahliye edildiğini duyurdu. Umman makamları bölgede güvenlik önlemlerini artırırken, saldırının niteliğine ilişkin soruşturma başlatıldı.

14:25 108 Çocuk öldürüldü iddiası: İsrail suçlamaları reddetti

 Güney İran’daki Minab kentinde bir kız ilkokuluna düzenlenen saldırıda ise en az 108 çocuk öldürüldü. İsrail suçlamaları reddetti.

13:30 İsrail’den Tahran’a yeni hava dalgası: “Yolu açıyoruz” mesajı

13:00 Kremlin’den sert mesaj: Hamaney’in ölümü “cinayet”

12: 55 İngiltere’den açıklama: İran Kıbrıs’taki üslere füze gönderdi 12:50 Doğu Akdeniz’de alarm: İngiliz üsleri hedefte 12:45 İran’da geçici atama: Arafi Liderler Konseyi’nde 12:40 Hamaney sonrası süreç: Arafi kritik görevde 12:35 Pezeşkiyan’dan sert mesaj: “İntikam meşru haktır” 12:30 Tahran’dan misilleme sinyali

TAHRAN’A DOĞRUDAN SALDIRI: “YOLU AÇIYORUZ” MESAJI

İsrail ordusu, başkent Tahran’a yönelik yeni bir hava harekâtı başlattığını açıkladı. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, operasyonun “Tahran’a giden yolu açmak” amacı taşıdığını söyledi.

Başkentte kuzey ve doğu bölgelerinden yükselen patlama sesleri, devlet televizyonu binası çevresinde de duyuldu.

İsrail, ilk kez Tahran’ı menzil dışı füzeler yerine doğrudan bırakılan mühimmatlarla hedef aldığını duyurdu.

İsrail ayrıca İran’ın karadan karaya füze üretim kapasitesine dikkat çekerek, önceki çatışmalarda İran’ın füze stokunun yarısının imha edildiğini iddia etti.

OKUL SALDIRISI İDDİASI: 108 ÇOCUK HAYATINI KAYBETTİ

İran’ın Minab kentinde bir ilkokulun vurulduğu ve en az 108 çocuğun yaşamını yitirdiği öne sürüldü. İsrail ordusu ise okulun hedef alındığına dair bir bilgileri olmadığını açıkladı. Tel Aviv’den de patlama sesleri geldiği bildirildi.

Bu iddia, uluslararası kamuoyunda savaş hukukuna ilişkin yeni tartışmaları beraberinde getirdi.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA PETROL KRİZİ

Küresel enerji ticaretinin kalbi olarak görülen Hürmüz Boğazı’nda tansiyon yükseldi. İran, uyarılara rağmen geçiş yaptığı öne sürülen bir petrol tankerini hedef aldığını duyurdu. Tankerin ağır hasar aldığı ve batma tehlikesi geçirdiği bildirildi.

Daha önce de Umman açıklarında bir başka tanker saldırıya uğramış, mürettebat tahliye edilmişti.

Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riski, petrol fiyatlarında sert dalgalanma beklentisini artırdı.

Alman taşımacılık devi Hapag Lloyd, gemilerinin boğazdan geçişini geçici olarak askıya aldığını açıkladı.

PAKİSTAN’DA ABD KONSOLOSLUĞUNA SALDIRI GİRİŞİMİ

Savaşın yankıları bölge dışına da taştı. Pakistan’ın Karaçi kentinde ABD Konsolosluğu önünde toplanan kalabalık, binaya girmeye çalıştı. Güvenlik güçlerinin müdahalesi sırasında çıkan çatışmada ilk belirlemelere göre 9 kişi yaşamını yitirdi.

Konsolosluk duvarını aşmaya çalışan göstericilere ateş açıldığı bildirildi.

PUTİN’DEN SERT AÇIKLAMA

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’a taziye mesajı gönderdi. Putin, Hamaney’in öldürülmesini “uluslararası hukukun ve insanlık normlarının ihlali” olarak nitelendirdi.

KIBRIS’A DOĞRU FÜZE İDDİASI

İngiltere Savunma Bakanı John Healey, İran’ın Kıbrıs’taki İngiliz üslerine doğru iki füze gönderdiğini açıkladı. Füze tehdidi Doğu Akdeniz’de alarm seviyesini yükseltti.

İRAN’DAN “İNTİKAM” MESAJI

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Tahran’ın misilleme hakkını “meşru bir görev” olarak gördüğünü belirtti. İran yönetimi, saldırılara karşılık verileceğini net ifadelerle duyurdu.

Bölgede savaşın ikinci gününde askeri hareketlilik artarken, uluslararası toplumdan ateşkes çağrıları yükselmeye başladı. Ancak tarafların açıklamaları, çatışmanın kısa sürede sona ermeyeceğine işaret ediyor.

DAKİKA DAKİKA GELİŞMELER

07: 30 Dubai'de daha fazla patlama Dubai'de yine şiddetli patlama sesleri duyuldu. 07:27 Sri Lanka, Orta Doğu'daki vatandaşlarını dikkatli olmaları konusunda uyardı. Sri Lanka Dışişleri Bakanlığı Pazar günü, Orta Doğu'da çalışan ve yaşayan yaklaşık bir milyon Sri Lankalıya daha dikkatli olmaları, zorunlu olmayan seyahatlerden ve büyük toplu etkinliklerden kaçınmaları çağrısında bulundu. Öte yandan, ülkenin havacılık otoritesi, Sri Lanka'dan Orta Doğu'daki destinasyonlara yapılan uçuşların askıya alındığını açıkladı. 07:25 Arjantin Cumhurbaşkanı Milei, Hamaney'in ölümünü kutladı. Arjantin Cumhurbaşkanı Javier Milei, ABD ve İsrail'in Cumartesi günü İran'ın dini liderini öldürmek için gerçekleştirdiği ortak operasyonu övdü ve onu "modern tarihin en kötü, şiddet yanlısı ve zalim bireylerinden biri" olarak nitelendirdi. Milei açıklamasında, 1994 yılında Buenos Aires'teki AMIA olarak bilinen Arjantin Yahudi topluluk merkezine düzenlenen terör saldırısını da hatırlattı. Bombardıman 85 kişinin ölümüne ve yüzlerce kişinin yaralanmasına neden olarak, ülkenin tarihindeki en ölümcül saldırılardan biri oldu. Cumhurbaşkanı, AMIA saldırısının kurbanları için adaletin sağlanmasının devlet politikası olmaya devam ettiğini yineledi. Milei, "Bu korkunç suçtan sorumlu olan son kişi özgürlüğünü veya hayatını kaybedene kadar mücadeleye devam edeceğiz," dedi. 07:23 İsrail'in bazı bölgelerinde sirenler çalıyor. İsrail ordusu, İran'ın bir başka saldırısına karşı uyarıda bulunurken, İsrail'in bazı bölgelerinde sirenler çaldı. 07:20 Dubai'deki hava savunma sistemleri şafak vakti devreye giriyor. Dubai'de, güneş doğarken hava savunma sistemleri ara ara gürlemeye devam etti. 06:30 Çin, İran'dan tahliyeleri organize ediyor. Çin medyasında yer alan bir habere göre, Çinli bir kuruluş İran'daki vatandaşları komşu ülkelere tahliye etmek üzere kayıt altına alıyor. İran Çinli Kuruluşlar Federasyonu Başkanı Tan Kai, Global Times gazetesine verdiği demeçte, 200'den fazla Çinlinin İran genelinde dağınık halde bulunduğunu söyledi. Tan, grubun Çin Büyükelçiliği'nin talimatıyla tahliye hazırlıkları yaptığını söyledi. Büyükelçilikten yapılan açıklamada, Azerbaycan, Ermenistan ve Türkiye ile olan kara sınırlarının kendi isteğiyle ayrılmak isteyen bireyler için açık olduğu belirtildi. İsrail'de Çin Büyükelçiliği, vatandaşlara Tel Aviv, Hayfa ve Kudüs'ün merkezlerinden, havaalanlarından, enerji santrallerinden ve benzeri yerlerden uzak, güvenli bölgelere gitmelerini tavsiye etti. Açıklamada, Mısır'a tahliye olmak isteyen ve bunu kendi başlarına yapamayan vatandaşların kayıt işlemlerine Pazar günü başlanacağı belirtildi. 06:27 ABD-İsrail ortak saldırılarında İran Devrim Muhafızları komutanı ve üst düzey bir güvenlik danışmanı öldürüldü. Devlet medyasının Pazar günü bildirdiğine göre, İran Devrim Muhafızları Komutanı ve merhum Yüksek Lider Ayetullah Ali Hamaney'in üst düzey güvenlik danışmanlarından biri, ülkeye düzenlenen Amerikan-İsrail hava saldırılarında öldürüldü. Devlet haber ajansı IRNA, İsrail'in 12 günlük Haziran savaşında önceki komutanını öldürmesinin ardından Devrim Muhafızları'nın en üst düzey komutanı olan Tümgeneral Mohammad Pakpour'un ölümünü duyurdu. IRNA'nın bildirdiğine göre, öldürülenler arasında İran güvenlik teşkilatında uzun süredir önde gelen isimlerden biri olan Ali Şamkhani de bulunuyor. Şamkhani, Haziran savaşında yaralandı. 06:22 İran devlet medyasına göre, ABD-İsrail ortak saldırılarında İran Devrim Muhafızları Komutanı ve üst düzey bir güvenlik danışmanı öldürüldü. 06:14 Hamaney'in öldürülmesinin ardından İran'ı yönetmek üzere bir konsey kuruldu. İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesinin ardından İran'ı yönetmek üzere bir konsey kuruldu. 05:58 Hava saldırısı sonucu oluşan enkaz, Dubai'deki önemli bir limanda yangına neden oldu. Dubai yetkilileri, bir hava saldırısı sonucu oluşan enkazın, şehrin ana deniz terminali ve önemli bir küresel aktarma merkezi olan Cebel Ali Limanı'nda yangına yol açtığını açıkladı. Dubai Medya Ofisi, acil durum ekiplerinin limanın iskelelerinden birinde çıkan yangına derhal müdahale ettiğini ve yangını kontrol altına almak için çalıştığını bildirdi. Dubai'nin yapay palmiye şeklindeki iki adası arasında yer alan geniş Jebel Ali, Doğu Asya dışında dünyanın en işlek limanıdır. 05:53 İran'ın Meşhed kentinde yas tutanlar siyah bayrak kaldırdı. Yas tutanlar, İran'ın ikinci büyük şehri ve Şii Müslümanlar için önemli bir hac yeri olan Meşhed'deki İmam Reza türbesi üzerine siyah bir yas bayrağı astılar.  05:48 İran Devrim Muhafızları 'en yoğun taarruz operasyonunu' başlatmakla tehdit etti. İran'ın paramiliter Devrim Muhafızları, Pazar günü Yüksek Lider Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesinin ardından "tarihlerindeki en yoğun taarruz operasyonunu" başlatmakla tehdit etti. 05:45 İran Devrim Muhafızları, İsrail ve ABD'nin Ortadoğu'daki üslerini hedef alacak 'şimdiye kadarki en yoğun taarruz operasyonunun' geleceğini söyledi. 05:29  İran Devrim Muhafızları, Hamaney'in öldürülmesiyle ilgili olarak 'şiddetli, kararlı ve pişmanlık uyandıran bir ceza' verileceğini açıkladı. 05:22 Tahran'da hava savunma sistemleri ateş açtı. Hamaney'in ölümünün açıklanmasının hemen ardından, Tahran çevresindeki hava savunma sistemleri ateş açtı ve hava saldırılarının sesi başkentte yankılandı.  05:20 İran'da Hamaney'in ölümünün nasıl duyurulduğu  05:19 İran hükümeti, 'büyük suçun' cevapsız kalmayacağı konusunda uyardı. İran hükümeti Pazar sabahı erken saatlerde, ABD-İsrail ortak operasyonuyla Yüksek Lider Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesinin ardından, bu "büyük suçun asla cevapsız kalmayacağı" uyarısında bulundu. Bu açıklama, İran devlet medyasının 86 yaşındaki Hamaney'in Tahran şehir merkezindeki yerleşkesine düzenlenen bir hava saldırısında öldürüldüğünü bildirmesinin ardından geldi. 05:15 İran hükümeti, ABD-İsrail operasyonu sonucu Hamaney'in öldürülmesinin ardından bu 'büyük suçun asla cevapsız kalmayacağı' uyarısında bulundu. 05:14 Tahran'da İranlıların sevinç gösterileri yaptığı görüldü. İran'da, Cumartesi akşamı Hamaney'in ölümüne dair söylentiler yayılmaya başlayınca, İranlılar ilk başta Tahran'daki çatılardan ve evlerinden sevinç çığlıkları attılar. 05:11 İran, Hamaney için 40 günlük yas ilan etti. İran hükümeti, Hamaney'in ölümünü anmak için 40 günlük ulusal yas ve yedi günlük ülke çapında resmi tatil ilan etti.