KKM’nin Türkiye’ye maliyeti dudak uçuklattı: TL’de 4 yılda büyük kayıp

09 Ağustos 2025, 08:29

Türkiye, Kur Korumalı Mevduat (KKM) sisteminde sona yaklaşırken, ekonomiye verdiği devasa maliyet netleşmeye başladı. Merkez Bankası raporları ve bütçe istatistikleri üzerinden yapılan hesaplamalar, uygulamanın ülkeye toplamda yaklaşık 60 milyar dolara mal olduğunu ortaya koydu. Bu tutar, son yılların en yüksek maliyetli ekonomik düzenlemeleri arasında yer alıyor.

KKM’NİN HIZLI YÜKSELİŞİ VE SERT DÜŞÜŞÜ

2021’in son günlerinde devreye giren KKM, TL mevduat sahiplerini kur dalgalanmalarına karşı koruma hedefiyle başlatıldı. Sistem, 2022’de 140 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştı ve rekor kırdı. Ancak 2023 ortasından itibaren başlatılan kademeli çıkış süreciyle birlikte hacim hızla küçüldü. Bugün itibarıyla KKM bakiyesi 11,8 milyar dolara, toplam mevduatlar içindeki payı ise %26,2’den %2 seviyesine kadar gerilemiş durumda.

LİRA 4 YILDA SERT DEĞER KAYBETTİ

KKM’nin yürürlükte olduğu 4 yıllık dönemde Türk lirası, dolar karşısında ciddi değer kayıpları yaşadı:

  • 2021: %44

  • 2022: %29

  • 2023: %37

  • 2024: %16

Bu kayıplar, Hazine’nin üstlendiği kur farkı ödemelerinin hızla artmasına neden oldu. Ekonomistler, sistemin döviz talebini kalıcı olarak azaltmadığını, yalnızca ertelediğini vurguluyor.

UZMANLARDAN SERT ELEŞTİRİLER

  • Dr. Mahfi Eğilmez: “KKM, yapısal reformların yerine geçerek kamu maliyesine devasa yük bindirdi.”

  • Prof. Dr. Emre Alkin: “Kısa vadede kuru frenledi ama uzun vadede maliyeti çok daha ağır oldu.”

  • Prof. Dr. Hakan Kara: “Para politikasının etkisini zayıflattı, risk primini artırdı.”

  • Esen Çağlar: “Gelir dağılımını bozdu, en çok büyük mevduat sahipleri kazanç sağladı.”

  • Uğur Gürses: “TL’yi güçlendirmesi beklenirken, dövize yönelimi hızlandırabilecek bir psikoloji yarattı.”

POLİTİKA DEĞİŞİKLİĞİ VE ÇIKIŞ STRATEJİSİ

Mayıs 2023 seçimlerinden sonra ekonomi yönetimi, düşük faiz-yüksek enflasyon modelinden vazgeçerek geleneksel para politikasına yöneldi. Politika faizleri hızla yükseltildi, enflasyon %75’ten %33,5’e geriledi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Sıkı para politikası ve çıkış stratejimizle KKM bakiyesi istikrarlı şekilde düşüyor” dedi. Bankacılar, sistemin resmi takvimden önce tamamen sona erebileceğini belirtiyor.

ARTIK TL MEVDUATA ALTERNATİF DEĞİL

Faiz getirilerinin politika faizinin %40’ı ile sınırlandırılması, KKM’yi TL mevduata karşı cazip olmaktan çıkardı. Şirketlere yönelik yeni KKM açılışları ve yenilemeler bu yılın başında tamamen durduruldu.

BAŞLANGIÇTAN BUGÜNE

KKM, 20 Aralık 2021’de dönemin Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati tarafından “vatandaşın TL’sini koruyacak” formül olarak tanıtıldı. Ancak bugün gelinen noktada, sistemin toplam maliyeti 60 milyar dolara ulaşarak ekonomik tarihimizdeki en tartışmalı adımlar arasına girdi.

KKM’DE SON DURUM

Geçen hafta KKM hesapları 11,6 milyar TL azalarak 477 milyar 586 milyon TL’ye düştü. Böylece toplam mevduat içindeki payı %2,04’e geriledi. Ekonomi yönetimi, sistemin tamamen sonlanmasını kısa vadede bekliyor.