Küresel karbon piyasasında tarihi büyüme: Gelirler 10 yılda üçe katlandı
Küresel iklim politikalarında giderek daha fazla önem kazanan karbon fiyatlandırması uygulamaları, devlet bütçelerine milyarlarca dolarlık yeni kaynak oluşturmaya devam ediyor. Dünya Bankası tarafından yayımlanan “Karbon Fiyatlandırmasının Durumu ve Eğilimleri 2026” raporu, karbon piyasalarının ulaştığı ekonomik büyüklüğü ve ülkelerin bu alandaki yeni hamlelerini ortaya koydu.
Rapora göre karbon fiyatlandırması mekanizmalarından elde edilen gelirler son 10 yılda dikkat çekici şekilde büyüdü. 2016 yılında 30 milyar doların altında kalan gelirler, 2025 itibarıyla 107 milyar doların üzerine çıkarak tarihi seviyeye ulaştı.
DÜNYA GENELİNDE KARBON FİYATLANDIRMASI HIZLA YAYILIYOR
Karbon vergileri ve emisyon ticaret sistemleri başta olmak üzere karbon fiyatlandırma araçlarının dünya genelindeki kullanım alanı genişlemeyi sürdürdü. Dünya Bankası verilerine göre resmi karbon fiyatlandırma uygulamalarının sayısı bir yılda 7 artarak 87’ye yükseldi.
Birçok ülke sanayi, enerji ve ulaştırma sektörlerinden kaynaklanan emisyonları azaltmak için karbon maliyetlerini doğrudan ekonomiye entegre etmeye başladı. Özellikle orta gelir grubundaki büyük ekonomilerin önemli bölümü ya aktif uygulamaları devreye aldı ya da yeni sistemler için hazırlık sürecine geçti.
Dünya genelindeki sera gazı emisyonlarının yüzde 29’dan fazlası artık doğrudan karbon fiyatlandırması kapsamına girmiş durumda.
Raporda, halen hazırlık aşamasında bulunan yeni sistemlerin devreye alınması halinde bu oranın kısa vadede dünya emisyonlarının yaklaşık üçte birine ulaşabileceği değerlendirildi.
HİNDİSTAN VE VİETNAM DİKKAT ÇEKTİ
2025 yılı içerisinde karbon piyasaları açısından en dikkat çekici gelişmelerin Hindistan ve Vietnam’da yaşandığı belirtildi. Her iki ülkenin de karbon ticaret sistemleri ve emisyon düzenlemeleri konusunda önemli adımlar attığı vurgulandı.
Uzmanlara göre gelişmekte olan ülkelerin karbon fiyatlandırmasına yönelmesi, küresel ticaret dengeleri açısından da kritik önem taşıyor. Avrupa Birliği’nin sınırda karbon düzenleme mekanizmaları gibi uygulamalarının, birçok ülkeyi emisyon politikalarında daha hızlı hareket etmeye zorladığı ifade ediliyor.
Karbon fiyatlandırmasından elde edilen gelirler 2025 yılında kamu bütçelerine 107 milyar doların üzerinde katkı sağladı.
Bu gelirlerin önemli bölümünün temiz enerji yatırımları, enerji dönüşümü projeleri, iklim finansmanı ve altyapı harcamalarında kullanıldığı bildirildi.
KARBON KREDİSİ PİYASASINDA HACİM ARTIŞI
Raporda karbon kredisi piyasalarına ilişkin veriler de paylaşıldı. Buna göre küresel karbon kredisi ihracı 2024’ten 2025’e yüzde 8 yükseldi.
Karbon kredisi fiyatlarında yıl boyunca sınırlı gerileme görülmesine rağmen bazı özel proje türleri piyasalarda yüksek fiyatlardan işlem görmeye devam etti. Özellikle uluslararası havayolu şirketlerinin kullanabildiği karbon projeleri ile yüksek çevresel derecelendirmeye sahip orman koruma ve yeniden ağaçlandırma projeleri yatırımcıların odağında kaldı.
Uluslararası havacılıkta kullanılabilen karbon projeleri ile yüksek puanlı orman koruma projeleri premium fiyatlarla işlem görmeyi sürdürdü.
Uzmanlar, küresel iklim hedefleri sıkılaştıkça karbon piyasalarının önümüzdeki yıllarda daha büyük ekonomik hacme ulaşabileceğini değerlendiriyor.
