Mahkeme iptal etti, Trump vergiyi yüzde 15’e çıkardı
ABD Başkanı Donald Trump, küresel ticaret gündemini sarsan yeni bir adım attı. Daha önce yüzde 10 olarak açıklanan genel gümrük vergisi oranının yüzde 15’e çıkarılacağını duyuran Trump, kararın anında uygulanacağını bildirdi. Açıklama, ABD Yüksek Mahkemesi’nin bir gün önce başkanın “karşılıklılık esaslı” tarifelerini 6’ya karşı 3 oyla iptal etmesinin hemen ardından geldi.
KÜRESEL TARİFELERDE YENİ DÖNEM
Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, yeni vergi oranlarının “derhal yürürlüğe gireceğini” belirtti. Ayrıca önümüzdeki aylarda, mevcut yasal çerçeve içinde ilave tarifelerin de gündeme gelebileceğini ifade etti. Ancak uygulamaya ilişkin resmi kararname ve imza sürecine dair net bir belge kamuoyuyla paylaşılmış değil.
Beyaz Saray tarafından daha önce yayımlanan bilgi notunda, ilk etapta açıklanan yüzde 10’luk küresel tarifelerin 24 Şubat Salı günü saat 00:01 (ET) itibarıyla yürürlüğe gireceği belirtilmişti. Yeni artışın bu takvimi nasıl etkileyeceği ise belirsizliğini koruyor.
Trump yönetimi, küresel ithalata uygulanan genel tarifeyi yüzde 10’dan yüzde 15’e yükselterek ticaret politikasında sert bir viraja girdi.
YÜKSEK MAHKEME’DEN KRİTİK KARAR
ABD Yüksek Mahkemesi, Trump’ın Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na (IEEPA) dayanarak yürürlüğe koyduğu tarifeleri hukuka aykırı buldu. Mahkeme çoğunluğu, söz konusu yasanın bu kapsamda geniş çaplı ve kalıcı ticaret vergileri için kullanılamayacağı yönünde hüküm verdi.
Bunun üzerine Trump, aynı gün 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. maddesine dayanarak yüzde 10’luk geçici küresel tarife kararını devreye aldı. Bu madde, başkana 150 gün süreyle sınırlı bir vergi uygulama yetkisi tanıyor. Sürenin uzatılması için ise Kongre onayı gerekiyor.
Yüksek Mahkeme, başkanın IEEPA yetkisini aşarak tarife uyguladığını belirterek kararı iptal etti.
Trump ise mahkeme kararını “Amerikan çıkarlarına aykırı” ve “akıl dışı” olarak nitelendirdi. Karara destek veren yargıçlar arasında yer alan Neil Gorsuch ve Amy Coney Barrett’a yönelik eleştiriler de dikkat çekti.
175 MİLYAR DOLARLIK İADE RİSKİ
Ekonomi çevrelerinde yapılan ilk değerlendirmelere göre, iptal edilen tarifeler kapsamında ABD yönetiminin ithalatçılara 175 milyar doları aşan bir geri ödeme yükümlülüğüyle karşı karşıya kalabileceği öne sürülüyor. Bu olası iade sürecinin hem bütçe dengeleri hem de ticaret politikası açısından yeni tartışmalar doğurabileceği belirtiliyor.
Kararın ardından ABD hazinesinin ithalatçılara 175 milyar doları aşan bir iade borcuyla karşılaşabileceği tahmin ediliyor.
SİYASİ CEPHEDE GERİLİM ARTIYOR
Kararın ardından Demokrat kanattan memnuniyet mesajları geldi. Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer, Trump’ın tarife politikasını “kaotik ve yasa dışı” olarak tanımladı. Demokratlar, kararın hukukun üstünlüğü açısından önemli bir eşik olduğunu savunuyor.
Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde ekonomi ve dış ticaret politikaları, kampanya gündeminin en sıcak başlıkları arasında yer alıyor. Tarifeler, enflasyon, ithalat maliyetleri ve üretici fiyatları üzerindeki etkileri nedeniyle seçmen davranışında belirleyici faktörlerden biri olabilir.
Küresel ticaret dengeleri açısından kritik bir döneme girilirken, Washington’dan gelecek yeni adımlar piyasalar ve uluslararası ortaklar tarafından yakından takip ediliyor.
